បញ្ហា (The Problem)៖ ជម្ងឺរាតត្បាត និងការធ្លាក់ចុះគុណភាពទឹកនៅក្នុងការចិញ្ចឹមបង្គាស ដោយសារការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចច្រើនពេក ទាមទារឱ្យមានការស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមបែបធម្មជាតិ (ប្រូបាយអូទិក) ដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងសត្វ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ចិញ្ចឹមបង្គាសនៅក្នុងអាង ដោយប្រើប្រាស់បាក់តេរីប្រូបាយអូទិកធន់នឹងភាពប្រៃចំនួនពីរប្រភេទ ដើម្បីវាយតម្លៃលើគុណភាពទឹក ការលូតលាស់ និងអត្រារស់រានរបស់បង្គា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| T1 (Control Treatment - No Bacillus addition) ការចិញ្ចឹមដោយមិនមានបន្ថែមបាក់តេរី (Control) |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្ត និងមិនទាមទារការចំណាយពេលវេលា ឬថវិកាលើការបណ្តុះ និងគ្រប់គ្រងមេបាក់តេរី។ | គុណភាពទឹកធ្លាក់ចុះលឿន (កម្រិត TSS និង COD ខ្ពស់) អត្រារស់រានរបស់បង្គាទាប និងងាយរងគ្រោះដោយសារការកើនឡើងនៃបាក់តេរីបង្កជំងឺ Vibrio។ | អត្រារស់រានរបស់បង្គាមានត្រឹមតែ ៦៥,២៦% និងអត្រាលូតលាស់ប្រវែង ៣១,៣៥% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| T2 (Addition of Bacillus velezensis MT50) ការចិញ្ចឹមដោយបន្ថែមបាក់តេរី Bacillus velezensis MT50 |
ជួយកែលម្អគុណភាពទឹកដោយកាត់បន្ថយសារធាតុរឹងព្យួរ (TSS) និងអុកស៊ីហ្សែនគីមី (COD) ព្រមទាំងទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរី Vibrio បានប្រសើរជាងក្រុមដែលមិនបានបន្ថែមបាក់តេរី។ | ទោះបីជាមានភាពប្រសើរឡើង ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ និងការបង្កើនអត្រារស់រាននៅតែទាបជាងការប្រើប្រាស់ពូជបាក់តេរី MT51។ | អត្រារស់រានរបស់បង្គាកើនដល់ ៧១,១២% និងអត្រាលូតលាស់ប្រវែង ៣៦,៥៦%។ |
| T3 (Addition of Bacillus amyloliquefaciens MT51) ការចិញ្ចឹមដោយបន្ថែមបាក់តេរី Bacillus amyloliquefaciens MT51 |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការថែរក្សាគុណភាពទឹក (កម្រិត TSS, COD និង TAN ទាបបំផុត) និងមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយបាក់តេរីបង្កជំងឺ Vibrio ឱ្យនៅកម្រិតទាប។ | ទាមទារឱ្យមានបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវក្នុងការកំណត់កម្រិតដូស និងពេលវេលានៃការដាក់បញ្ចូលបាក់តេរីដើម្បីរក្សាប្រសិទ្ធភាព។ | ទទួលបានលទ្ធផលល្អបំផុត ដោយអត្រារស់រានរបស់បង្គាឡើងដល់ ៨៧,៦២% និងអត្រាលូតលាស់ប្រវែង ៤៣,៥៣%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋានសម្រាប់ការបណ្តុះបាក់តេរី និងប្រព័ន្ធអាងចិញ្ចឹមបង្គាដែលមានការតាមដានគុណភាពទឹកជាប្រចាំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងបរិស្ថានមានការគ្រប់គ្រង (ក្នុងអាង) ក្នុងប្រទេសវៀតណាម (ខេត្តណាមឌិញ) ដោយប្រើប្រាស់ប្រភពទឹក និងអាកាសធាតុក្នុងតំបន់នោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាក្តី ក៏ការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅតាមស្រះចិញ្ចឹមផ្ទាល់អាចនឹងមានកត្តារំខានច្រើនជាងនេះ ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងបន្ថែមនៅក្នុងបរិបទស្រះចិញ្ចឹមក្នុងស្រុក។
បច្ចេកទេសនៃការប្រើប្រាស់បាក់តេរីប្រូបាយអូទិកនេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់វិស័យវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការផ្លាស់ប្តូរពីការពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមីមកប្រើប្រាស់ដំណោះស្រាយបែបជីវសាស្ត្រនេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់ទិន្នផលបង្គានៅកម្ពុជាឱ្យស្របតាមស្តង់ដារសុវត្ថិភាព និងចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Probiotics (ប្រូបាយអូទិក / បាក់តេរីមានប្រយោជន៍) | មីក្រូសរីរាង្គមានប្រយោជន៍ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងវារីវប្បកម្មដើម្បីជួយកែលម្អគុណភាពទឹក បំបែកកាកសំណល់សរីរាង្គ ការពារជំងឺ និងជួយដល់ការរំលាយអាហាររបស់សត្វទឹក។ | ដូចជាការបរិភោគយ៉ាអួ (Yogurt) ដែលមានបាក់តេរីល្អជួយសម្រួលដល់ក្រពះពោះវៀនរបស់យើង និងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមេរោគអញ្ចឹងដែរ។ |
| Total Ammonia Nitrogen (TAN) (អាម៉ូញាក់សរុបក្នុងទឹក) | រង្វាស់នៃបរិមាណឧស្ម័នអាម៉ូញាក់ (NH3) និងអ៊ីយ៉ុងអាម៉ូញ៉ូម (NH4+) នៅក្នុងទឹក ដែលភាគច្រើនកើតចេញពីកាកសំណល់ចំណីសល់ និងលាមកសត្វទឹក ហើយវាអាចបំពុលសត្វរហូតដល់ងាប់បើមានកម្រិតខ្ពស់។ | ដូចជាផ្សែងពុលដែលភាយចេញពីគំនរសំរាមក្នុងបន្ទប់បិទជិត បើមានច្រើនពេកវានឹងធ្វើឱ្យអ្នករស់នៅក្បែរនោះថប់ដង្ហើម។ |
| Chemical Oxygen Demand (COD) (តម្រូវការអុកស៊ីហ្សែនគីមី) | បរិមាណអុកស៊ីហ្សែនដែលត្រូវការចាំបាច់ដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គនិងអសរីរាង្គក្នុងទឹកតាមរយៈប្រតិកម្មគីមី ដែលជាសូចនាករបង្ហាញពីកម្រិតនៃការបំពុលទឹក (បើ COD ខ្ពស់មានន័យថាទឹកកខ្វក់ខ្លាំង)។ | ដូចជាកម្លាំងម៉ាស៊ីនបូមធូលីដែលត្រូវការដើម្បីស្រូបយកធូលីក្នុងបន្ទប់ បើបន្ទប់កាន់តែកខ្វក់ ម៉ាស៊ីនកាន់តែត្រូវការថាមពលខ្លាំង។ |
| Total Suspended Solids (TSS) (សារធាតុរឹងព្យួរទូទៅ) | បរិមាណភាគល្អិតរឹងតូចៗដែលអណ្តែតត្រាច់ចរក្នុងទឹក (ដូចជាកាកសំណល់ចំណី លាមក ឬភក់) ដែលធ្វើឱ្យទឹកល្អក់ កាត់បន្ថយពន្លឺព្រះអាទិត្យក្នុងទឹក និងធ្វើឱ្យស្ទះស្រកីបង្គា។ | ដូចជាធូលីដីដែលហោះហុយក្នុងខ្យល់ ពេលមានច្រើនវាធ្វើឱ្យយើងមើលមិនសូវឃើញច្បាស់ និងពិបាកដកដង្ហើម។ |
| Vibrio (បាក់តេរីវិប្រ៊ីយ៉ូ) | ប្រភេទបាក់តេរីទូទៅដែលរស់នៅក្នុងទឹកប្រៃ ហើយភាគច្រើនជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺគ្រោះថ្នាក់ដល់បង្គា (ដូចជាជំងឺរលាកថ្លើមនិងលំពែង) ដែលអាចធ្វើឱ្យបង្គាងាប់ជាច្រើននៅពេលបរិស្ថានទឹកចុះខ្សោយ។ | ដូចជាមេរោគផ្តាសាយធំដែលនៅចាំតែវាយលុកពេលរាងកាយយើងចុះខ្សោយ ឬពេលបរិស្ថានជុំវិញកខ្វក់ខ្លាំង។ |
| Heterotrophic nitrification-aerobic denitrification (នីទ្រីតកម្មហេតេរ៉ូត្រូប-ឌីនីទ្រីតកម្មអេរ៉ូប៊ីក) | ដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលបាក់តេរីប្រភេទខ្លះអាចបំប្លែងសារធាតុពុលអាម៉ូញ៉ូមទៅជានីត្រាត ហើយបន្ទាប់មកបំប្លែងនីត្រាតទៅជាឧស្ម័នអាសូតនៅក្នុងបរិស្ថានដែលមានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីសម្អាតជាតិពុលពីទឹក។ | ដូចជារោងចក្រកែច្នៃសំរាម ដែលយកកាកសំណល់ពុលមកកែច្នៃឱ្យទៅជាខ្យល់បរិសុទ្ធបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាសវិញ។ |
| Optical Density (OD) (ដង់ស៊ីតេអុបទិក) | វិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់កម្រិតភាពល្អក់នៃទឹក ឬសូលុយស្យុងដោយប្រើពន្លឺ ដើម្បីប៉ាន់ស្មានចំនួន ឬកំហាប់នៃកោសិកាបាក់តេរីដែលមាននៅក្នុងសូលុយស្យុងនោះ។ | ដូចជាការបញ្ចាំងពិលកាត់កញ្ចក់រថយន្តនៅពេលមានអ័ព្ទ បើអ័ព្ទកាន់តែក្រាស់ (បាក់តេរីច្រើន) ពន្លឺឆ្លងកាត់កាន់តែបានតិច។ |
| Specific Growth Rate (អត្រាកំណើនជាក់លាក់) | ការវាស់វែងភាគរយនៃការកើនឡើងទម្ងន់ ឬប្រវែងរបស់សត្វចិញ្ចឹមក្នុងមួយថ្ងៃ (គិតជា %) ដើម្បីវាយតម្លៃពីប្រសិទ្ធភាពនៃចំណី និងភាពស័ក្តិសមនៃលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានសម្រាប់ការលូតលាស់របស់វា។ | ដូចជាការវាស់កម្ពស់ក្មេងជារៀងរាល់ខែ ដើម្បីដឹងថាក្មេងនោះលូតលាស់លឿនប៉ុនណានៅពេលទទួលបានអាហារូបត្ថម្ភគ្រប់គ្រាន់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
