បញ្ហា (The Problem)៖ តើការផលិតនិងការរក្សាទុកយ៉ាអួពាណិជ្ជកម្មនៅក្នុងទីក្រុង Minna មានផ្ទុកនូវអតិសុខុមប្រាណបង្កជំងឺឬអតិសុខុមប្រាណដែលមានប្រយោជន៍កម្រិតណា? ការសិក្សានេះវាយតម្លៃបន្ទុកអតិសុខុមប្រាណ (Microbial load) នៃផលិតផលទឹកដោះគោជូរទាំងនេះដើម្បីកំណត់ពីសុវត្ថិភាពនិងគុណភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រមូលគំរូយ៉ាអួចំនួន ២០ ប្រភេទខុសៗគ្នានៅលើទីផ្សារ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របណ្តុះមេរោគដើម្បីរាប់ចំនួននិងកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទបាក់តេរីនិងផ្សិត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pour Plate Method (Nutrient Agar) វិធីសាស្ត្រចាក់សំណាកលើចានដោយប្រើមជ្ឈដ្ឋាន Nutrient Agar |
ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារងាយស្រួលអនុវត្ត និងអាចរាប់ចំនួនបាក់តេរីរស់សរុប (Total Viable Count) បានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | អាចខកខានក្នុងការរកឃើញបាក់តេរីដែលលូតលាស់យឺត ឬត្រូវការលក្ខខណ្ឌពិសេស ហើយត្រូវការពេលវេលាយ៉ាងតិច ២៤ ម៉ោងដើម្បីឃើញលទ្ធផល។ | រកឃើញបាក់តេរីរស់សរុបក្នុងចន្លោះ 1.0 x 10^7 ដល់ 9.4 x 10^7 cfu/ml ដោយមានវត្តមាន Bacillus (70%) ជាដើម។ |
| Fungal Enumeration (Sabouraud Dextrose Agar - SDA) ការរាប់ចំនួនផ្សិតដោយប្រើមជ្ឈដ្ឋាន Sabouraud Dextrose Agar |
SDA មានកម្រិត pH ទាបដែលជួយជំរុញការលូតលាស់របស់ផ្សិត និងមេដំបែ ព្រមទាំងរារាំងការលូតលាស់របស់បាក់តេរីភាគច្រើន។ | ត្រូវការពេលបណ្តុះយូរ (២៤ ទៅ ៤៨ ម៉ោង ឬលើសពីនេះ) ហើយប្រភេទផ្សិតដែលលូតលាស់លឿនអាចដុះគ្របដណ្តប់លើផ្សិតដែលលូតលាស់យឺត។ | រកឃើញចំនួនផ្សិតសរុបចន្លោះពី 1.2 x 10^7 ដល់ 5.6 x 10^7 cfu/ml ដោយលេចធ្លោជាងគេគឺ Aspergillus (61%)។ |
| Coliform Count (MacConkey Agar) ការរាប់ចំនួនបាក់តេរីកូលីហ្វមដោយប្រើមជ្ឈដ្ឋាន MacConkey Agar |
អាចបែងចែកបាក់តេរីដែលបំបែកជាតិឡាក់តូស (Lactose fermenters) និងជាមជ្ឈដ្ឋានជ្រើសរើសយ៉ាងល្អសម្រាប់បាក់តេរី Gram-negative។ | លទ្ធផលវិជ្ជមានទាមទារការធ្វើតេស្តបញ្ជាក់បន្ថែម (Biochemical tests) ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណឱ្យបានច្បាស់លាស់។ | សំណាកភាគច្រើនបង្ហាញលទ្ធផល "No growth" (គ្មានការលូតលាស់) ដែលបញ្ជាក់ថាផលិតផលភាគច្រើនមានអនាម័យល្អ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលម្អិតទេ ប៉ុន្តែជាទូទៅវាទាមទារបន្ទប់ពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រកម្រិតមូលដ្ឋានដែលមានឧបករណ៍បណ្តុះមេរោគស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុង Minna ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយផ្តោតលើផលិតផលយ៉ាអួក្នុងស្រុកចំនួន ២០ ម៉ាក កាលពីឆ្នាំ ២០១៣។ អាកាសធាតុត្រូពិច បញ្ហាធូលី និងបញ្ហាប្រព័ន្ធរក្សាភាពត្រជាក់ (Cold chain) នៅនីហ្សេរីយ៉ា មានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យរបកគំហើញទាក់ទងនឹងការបំពុលដោយ Bacillus និង Aspergillus មានតម្លៃសម្រាប់យកមកប្រៀបធៀប។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃមីក្រូជីវសាស្ត្រនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការត្រួតពិនិត្យគុណភាពផលិតផលទឹកដោះគោនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តស្តង់ដារត្រួតពិនិត្យមីក្រូជីវសាស្ត្រនេះជាប្រចាំ នឹងជួយពង្រឹងខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មចំណីអាហារ និងការពារសុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់នៅកម្ពុជាពីហានិភ័យនៃការពុលអាហារយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Colony forming unit (cfu/ml) (ឯកតាកូឡូនីក្នុងមួយមីលីលីត្រ) | ជារង្វាស់ដែលគេប្រើប្រាស់ក្នុងមីក្រូជីវសាស្ត្រដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណចំនួនកោសិកាបាក់តេរី ឬផ្សិតដែលមានជីវិត និងអាចបន្តពូជបង្កើតជាកូឡូនី (បណ្តុំកោសិកាដែលអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេ) នៅលើផ្ទៃចានបណ្តុះមេរោគ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនគ្រាប់ពូជដែលដុះចេញជាកូនរុក្ខជាតិពិតប្រាកដនៅលើដី ជាជាងការរាប់គ្រាប់ពូជទាំងអស់ដែលបានព្រួសចោលទោះវាងាប់ក៏ដោយ។ |
| Pour plate method (វិធីសាស្ត្រចាក់បណ្តុះលើចាន) | ជាបច្ចេកទេសបណ្តុះមេរោគដោយយកសំណាករាវដែលបានពង្រាវរួច ទៅលាយជាមួយមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹមមេរោគ (Agar) ដែលនៅក្តៅឧណ្ហៗ រួចចាក់ចូលក្នុងចាន Petri ដើម្បីឱ្យមេរោគដុះលាយឡំគ្នានៅកប់ខាងក្នុង និងនៅលើផ្ទៃសាច់ចាហួយ។ | ដូចជាការលាយគ្រាប់ឈូកចូលទៅក្នុងទឹកចាហួយដែលមិនទាន់កក រួចចាក់ចូលក្នុងពុម្ពដើម្បីឱ្យគ្រាប់ទាំងនោះនៅរាយប៉ាយជាប់ពេញសាច់ចាហួយពេលវាកក។ |
| Serial dilution (ការពង្រាវជាបន្តបន្ទាប់) | ជាដំណើរការកាត់បន្ថយកំហាប់របស់សំណាកដើមជាដំណាក់កាលៗ (ឧទាហរណ៍ ពង្រាវ ១០ដង ម្ដងមួយតំណ) ដើម្បីឱ្យចំនួនអតិសុខុមប្រាណថយចុះដល់កម្រិតមួយដែលអាចឱ្យគេរាប់ចំនួនកូឡូនីបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ដោយមិនត្រួតស៊ីគ្នា។ | ដូចជាការយកទឹកស៊ីរ៉ូមួយស្លាបព្រាទៅលាយក្នុងទឹកមួយកែវ រួចដួសទឹកនោះមួយស្លាបព្រាទៅលាយក្នុងកែវទីពីរ បន្តបន្ទាប់រហូតដល់ពណ៌ទឹកស៊ីរ៉ូប្រែជារាងសៗស្ទើរតែមើលមិនឃើញ។ |
| probiotic (ប្រូបាយអូទិក / អតិសុខុមប្រាណមានប្រយោជន៍) | ជាប្រភេទអតិសុខុមប្រាណមានជីវិត (ជាទូទៅគឺបាក់តេរី ដូចជា Lactobacillus) ដែលនៅពេលគេទទួលទានក្នុងបរិមាណគ្រប់គ្រាន់ វាផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់សុខភាព ជាពិសេសជួយរក្សាតុល្យភាពប្រព័ន្ធរំលាយអាហារនិងពោះវៀន។ | ដូចជាទាហានការពារស្រុកដ៏ល្អដែលយើងបញ្ជូនចូលទៅក្នុងរាងកាយ ដើម្បីជួយប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមេរោគអាក្រក់ និងថែរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ក្នុងក្រពះពោះវៀនឱ្យមានសុខភាពល្អ។ |
| Lactic acid fermentation (ការបន្ទុំអាស៊ីតឡាក់ទិក) | ជាដំណើរការជីវគីមីដែលបាក់តេរីបំបែកជាតិស្ករ (Lactose) នៅក្នុងទឹកដោះគោទៅជាអាស៊ីតឡាក់ទិក ដែលទម្លាក់កម្រិត pH ធ្វើឱ្យទឹកដោះគោឡើងជូរ ខាប់ក្លាយជាយ៉ាអួ និងជួយទប់ស្កាត់ការដុះនៃមេរោគបង្កជំងឺ។ | ដូចជាការត្រាំជ្រក់ល្ហុង ដែលបាក់តេរីនៅក្នុងខ្យល់និងទឹកប្រែក្លាយជាតិស្ករក្នុងល្ហុងទៅជាជូរ ដើម្បីរក្សាទុកវាឱ្យបានយូរដោយមិនរលួយ។ |
| Sabouraud dextrose agar (SDA) (មជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ SDA) | ជាប្រភេទមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹមមេរោគដែលមានជាតិស្ករខ្ពស់និងកម្រិត pH ទាប ដែលត្រូវបានគេរចនាឡើងយ៉ាងពិសេសសម្រាប់ជម្រុញការលូតលាស់របស់ផ្សិត (មេដំបែ និងម៉ូល) ខណៈពេលដែលរារាំងការលូតលាស់របស់បាក់តេរីភាគច្រើន។ | ដូចជាការបង្កើតដីដាំដំណាំមួយប្រភេទដែលមានជាតិជូរនិងជីពិសេស ដែលអំណោយផលតែសម្រាប់ដាំដើមស្រល់ ប៉ុន្តែរារាំងស្មៅមិនឱ្យដុះបាន។ |
| aflatoxins (អាហ្វ្លាតុកស៊ីន) | ជាប្រភេទសារធាតុពុលធម្មជាតិម្យ៉ាងដែលផលិតដោយពពួកផ្សិត Aspergillus flavus ពេលវាលូតលាស់លើចំណីអាហារ ដែលសារធាតុនេះអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជាជំងឺមហារីកថ្លើម ប្រសិនបើមនុស្ស ឬសត្វបរិភោគជាប្រចាំ។ | ដូចជាថ្នាំពុលបំពុលទឹកដែលបញ្ចេញដោយរុក្ខជាតិពុលនៅពេលវាលូតលាស់ ដែលធ្វើឱ្យទឹកនោះក្លាយជាគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដែលផឹកវា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
