បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃវិធីសាស្ត្រដើម្បីពង្រឹងការផលិតស្រូវនៅលើដីអាស៊ីតស៊ុលផាត ដោយការប្រើប្រាស់អាសូត និងផូស្វ័រទៅលើចកអណ្តែតទឹក (Azolla microphylla) ជាជីស្រស់ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជីគីមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍នេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់ប្លង់ពិសោធន៍ Randomized Complete Block Design (RCBD) ដើម្បីសាកល្បងឥទ្ធិពលនៃការបែងចែកការដាក់ជីផូស្វ័រ និងពេលវេលានៃការបណ្តុះចក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Basal Application of Phosphorus ការដាក់ជីផូស្វ័រទ្រាប់បាតម្តង (Basal Application) |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្ត ចំណាយពេលតិច និងមិនសូវត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើនក្នុងការដើរដាក់ជី។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការជម្រុញការលូតលាស់ជីវម៉ាស និងការចាប់យកអាសូតរបស់ចក Azolla។ | ផ្តល់ទិន្នផលអាសូតត្រឹមតែ ១២,៣ គីឡូក្រាម/ហិកតា ប៉ុណ្ណោះ។ |
| 4 Split Applications of Phosphorus ការបែងចែកការដាក់ជីផូស្វ័រជា ៤ ដំណាក់កាល |
ជួយបង្កើនបរិមាណអាសូត និងផលិតកម្មជីវម៉ាសរបស់ចក Azolla បានខ្ពស់បំផុត ដោយសាររុក្ខជាតិអាចស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមជាបន្តបន្ទាប់។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្ម និងពេលវេលាច្រើនជាងមុន ដោយសារត្រូវចុះដាក់ជីរៀងរាល់ ៥ ថ្ងៃម្តង។ | ផ្តល់ទិន្នផលអាសូតខ្ពស់ដល់ ៤០,៧ គីឡូក្រាម/ហិកតា និងបង្កើនទិន្នផលស្រូវអតិបរមាដល់ ៤.០៤៩ គីឡូក្រាម/ហិកតា។ |
| Azolla Inoculation 20 Days Before Transplanting ការបណ្តុះចក ២០ ថ្ងៃមុនពេលស្ទូងស្រូវ |
ផ្តល់ពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់ដល់ចកក្នុងការលូតលាស់ និងបំប្លែងអាសូតបរិយាកាស មុនពេលត្រូវកប់ទៅក្នុងដីធ្វើជាជីស្រស់។ | ត្រូវការរៀបចំដីកសិកម្ម និងរក្សាទឹកទុកជាមុនយូរជាងការដាំដុះធម្មតា។ | ផលិតអាសូតបាន ៣៣,២ គីឡូក្រាម/ហិកតា ដែលខ្ពស់ជាងវិធីសាស្ត្របណ្តុះចកក្រោយពេលស្ទូង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារនូវធនធានកសិកម្មមូលដ្ឋានផ្ទាល់ និងកម្លាំងពលកម្មបន្ថែមសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងការដាក់ជី និងការកប់ចក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវស្រូវ Pathumthani ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើប្រភេទដីអាស៊ីតស៊ុលផាត (Acid Sulphate Soil) ក្នុងរដូវវស្សាឆ្នាំ១៩៩៥/៩៦។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះតំបន់ដាំដុះស្រូវមួយចំនួននៅកម្ពុជាក៏ជួបប្រទះបញ្ហាដីជូរ ឬមានជាតិអាស៊ីតស្រដៀងគ្នានេះ ដែលទាមទារដំណោះស្រាយកែលម្អដីតាមបែបធម្មជាតិ។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់ចកជាជីស្រស់ផ្សំជាមួយការបែងចែកជីផូស្វ័រនេះ ពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អនុវត្តក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការធ្វើសមាហរណកម្មចក Azolla ទៅក្នុងប្រព័ន្ធដាំដុះស្រូវ គឺជាដំណោះស្រាយចំណាយទាប និងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍អេកូឡូស៊ីយ៉ាងប្រសើរសម្រាប់បរិស្ថានដីកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Acid sulphate soil (ដីអាស៊ីតស៊ុលផាត) | ដីដែលមានផ្ទុកសារធាតុស៊ុលហ្វីតច្រើន ដែលនៅពេលប៉ះនឹងខ្យល់ វាបង្កើតជាអាស៊ីតស៊ុលហ្វួរីក ធ្វើឱ្យដីមានជាតិជូរខ្លាំង និងកម្រិត pH ទាប ដែលបង្កការលំបាកដល់ការលូតលាស់របស់ដំណាំភាគច្រើន។ | ដូចជាក្រពះដែលមានជាតិអាស៊ីតច្រើនពេក ធ្វើឱ្យពិបាករំលាយអាហារ ឬរុក្ខជាតិពិបាកស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមបានល្អ។ |
| Symbiotic nitrogen fixation (ការចាប់យកអាសូតតាមបែបសហជីវិត) | ដំណើរការដែលរុក្ខជាតិ (ដូចជាចក Azolla) រួមរស់ជាមួយបាក់តេរី (Anabaena azollae) ដោយបាក់តេរីចាប់យកឧស្ម័នអាសូតពីបរិយាកាសមកបំប្លែងជាជីធម្មជាតិសម្រាប់រុក្ខជាតិ ហើយរុក្ខជាតិផ្តល់ជម្រកនិងអាហារដល់បាក់តេរីវិញ។ | ដូចជាការជួលផ្ទះ ដែលអ្នកជួល (បាក់តេរី) មិនបង់លុយ តែជួយធ្វើម្ហូប (ជីអាសូត) ឲ្យម្ចាស់ផ្ទះ (ចក) ញ៉ាំរាល់ថ្ងៃជាការដោះដូរ។ |
| Split application (ការបែងចែកការដាក់ជីជាដំណាក់កាល) | វិធីសាស្ត្រនៃការបែងចែកបរិមាណជីសរុបទៅជាចំណែកតូចៗ ហើយដាក់ឲ្យដំណាំជាច្រើនលើកខុសៗគ្នា ដើម្បីធានាថាដំណាំអាចស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមបានជាបន្តបន្ទាប់ និងកាត់បន្ថយការបាត់បង់ជីទៅក្នុងទឹក។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារ ៣ ពេលក្នុងមួយថ្ងៃ ជាជាងការញ៉ាំអាហារទាំងអស់សម្រាប់មួយថ្ងៃតែម្តងគត់ ដើម្បីឲ្យរាងកាយងាយស្រួលរំលាយ និងស្រូបយកជីវជាតិ។ |
| Basal application (ការដាក់ជីទ្រាប់បាត) | ការដាក់ជីចូលទៅក្នុងដីតែម្តងគត់ នៅមុនពេល ឬក្នុងពេលដាំដុះ ដើម្បីរៀបចំដីឲ្យមានជីជាតិជាមុនសម្រាប់កូនដំណាំលូតលាស់នៅដំណាក់កាលដំបូង។ | ដូចជាការចាក់សាំងឲ្យពេញធុងរថយន្តមុនពេលចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ។ |
| Dual-crop (ការដាំដុះដំណាំចម្រុះក្នុងពេលតែមួយ) | ការដាំដំណាំពីរប្រភេទ ឬច្រើនក្នុងស្រែតែមួយ និងក្នុងពេលតែមួយ ដូចជាការដាំចកអណ្តែតលើផ្ទៃទឹក ស្របពេលដែលស្រូវកំពុងលូតលាស់ចាក់ឫសក្នុងដី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមត្រីក្នុងស្រែស្រូវ ដែលអ្នកអាចទទួលបានទិន្នផលទាំងពីរមុខក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Biomass (ជីវម៉ាស) | ទម្ងន់សរុបនៃសារពាង្គកាយមានជីវិត (ដូចជារុក្ខជាតិ ឬចក) នៅក្នុងតំបន់កំណត់ណាមួយ ដែលគេប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់ការលូតលាស់ និងបរិមាណជីសរីរាង្គដែលអាចផលិតបាននៅពេលវារលួយ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សរុបនៃស្លឹកឈើ និងមែកឈើទាំងអស់នៃដើមឈើមួយ ដើម្បីដឹងថាវាធំធាត់បានកម្រិតណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
