បញ្ហា (The Problem)៖ វិធីសាស្ត្រធម្មតាក្នុងការវាស់វែងបរិមាណ GABA នៅក្នុងគ្រាប់ធញ្ញជាតិ (ដូចជាការប្រើ HPLC) ត្រូវការពេលវេលាយូរ មានភាពស្មុគស្មាញ និងបំផ្លាញគំរូ។ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្វែងរកវិធីសាស្ត្រដែលមិនបំផ្លាញគំរូ និងមានភាពរហ័សដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា Near Infrared Spectroscopy (NIRS) ដើម្បីវាយតម្លៃបរិមាណ GABA ក្នុងគ្រាប់សណ្តែកសៀងនិងសណ្តែកបាយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាស្កែន NIRS ធៀបជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រវិភាគតាមមន្ទីរពិសោធន៍ HPLC ដើម្បីបង្កើតម៉ូដែលគណិតវិទ្យាទស្សន៍ទាយបរិមាណ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Near Infrared Spectroscopy (NIRS) with PLS Regression បច្ចេកវិទ្យា Near Infrared Spectroscopy (NIRS) រួមជាមួយការវិភាគ PLS |
វិធីសាស្ត្រនេះមានភាពរហ័ស មិនបំផ្លាញគំរូសាកល្បង (non-destructive) មិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុល និងជួយសន្សំសំចៃការចំណាយក្នុងរយៈពេលវែងសម្រាប់ការវិភាគទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ត្រូវការទុនវិនិយោគដំបូងខ្ពស់ក្នុងការទិញម៉ាស៊ីនស្កែន និងទាមទារការបង្កើតម៉ូដែល (Calibration) ដែលពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យពីវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារដូចជា HPLC ដដែល។ | អាចទស្សន៍ទាយកម្រិត GABA ក្នុងសណ្តែកសៀងបានយ៉ាងល្អ (R² = 0.82, SEP = 2.80 mg/100g) និងសណ្តែកបាយ (R² = 0.81, SEP = 2.02 mg/100g)។ |
| High Performance Liquid Chromatography (HPLC) ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីរាវកម្រិតខ្ពស់ (HPLC) |
ផ្តល់លទ្ធផលសុក្រឹតខ្ពស់បំផុត និងត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាស្តង់ដារអន្តរជាតិ (Reference method) សម្រាប់ការវិភាគបរិមាណសារធាតុគីមីលម្អិត។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរ មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការរៀបចំគំរូ ត្រូវប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីរំលាយ និងធ្វើឱ្យខូចខាតដល់គំរូសាកល្បង (destructive)។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទិន្នន័យគោលសម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់ (Actual value) ក្នុងការធ្វើ Calibration និង Validation ម៉ូដែល NIRS ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារការវិនិយោគលើឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ កម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យ និងអ្នកជំនាញបច្ចេកទេស។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យគំរូពីខេត្តឈៀងម៉ៃ ឡុបបុរី ឆៃណាត និងទីផ្សារនានាក្នុងប្រទេសថៃ ចន្លោះឆ្នាំ ២០១៣-២០១៥។ សម្រាប់កម្ពុជា ពូជសណ្តែកសៀង និងសណ្តែកបាយអាចមានលក្ខណៈរូបសាស្ត្រ និងការឆ្លើយតបនឹងបរិយាកាសដាំដុះខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការប្រមូលទិន្នន័យគំរូក្នុងស្រុកដើម្បីធ្វើ Calibration ម៉ូដែលនេះឡើងវិញ ទើបធានាបានភាពសុក្រឹត។
បច្ចេកវិទ្យា NIRS នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងការកែច្នៃម្ហូបអាហារនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការវាយតម្លៃគុណភាពកសិផលដោយមិនបំផ្លាញ។
សរុបមក ការវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យា NIRS នឹងជួយពន្លឿនការស្រាវជ្រាវ និងលើកកម្ពស់ស្តង់ដារត្រួតពិនិត្យគុណភាពកសិផលនៅកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងភាពប្រកួតប្រជែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Gamma-aminobutyric acid (GABA) (អាស៊ីតហ្គាម៉ាអាមីណូប៊ុយទីរិច) | សារធាតុបញ្ជូនសរសៃប្រសាទដែលមានតួនាទីជួយរារាំង និងកាត់បន្ថយភាពតានតឹងក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទកណ្តាល ដែលជារឿយៗត្រូវបានរកឃើញក្នុងបរិមាណខ្ពស់នៅពេលគ្រាប់ធញ្ញជាតិចាប់ផ្តើមដុះពន្លក។ | ដូចជា 'ហ្វ្រាំង' នៅក្នុងខួរក្បាលដែលជួយបញ្ឈប់ការគិតខ្វាយខ្វល់ច្រើន និងធ្វើឱ្យរាងកាយមានអារម្មណ៍ស្ងប់ស្ងាត់និងសម្រាកបានល្អ។ |
| Near Infrared Spectroscopy (NIRS) (នីអ៊ែរ អ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ ស្ប៉ិកត្រូស្កូពី) | បច្ចេកទេសវិភាគដោយមិនបំផ្លាញគំរូ ដោយប្រើប្រាស់ពន្លឺរលកអាំងហ្វ្រារ៉េដជិត (800-2500 nm) ដើម្បីវាស់កម្រិតនៃការស្រូបយកពន្លឺរបស់ម៉ូលេគុលក្នុងសារធាតុ រួចទាញយកមកគណនាជាទិន្នន័យដើម្បីទស្សន៍ទាយបរិមាណសមាសធាតុគីមី។ | ដូចជាការយកពិលទៅបញ្ចាំងកាត់បាតដៃដើម្បីមើលសរសៃឈាម ឬឆ្អឹងខាងក្នុង ដោយមិនបាច់វះកាត់មើលផ្ទាល់។ |
| High Performance Liquid Chromatography (HPLC) (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីរាវកម្រិតខ្ពស់) | ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ប្រើសម្រាប់បំបែក កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណសមាសធាតុគីមីនីមួយៗនៅក្នុងល្បាយរាវមួយយ៉ាងសុក្រឹត ដែលជារឿយៗត្រូវបានប្រើជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារគោល (Reference method)។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរាប់កាក់ដែលអាចបែងចែក និងរាប់កាក់ ១០០រៀល ៥០០រៀល និង ១០០០រៀល ដែលលាយឡំគ្នានៅក្នុងធុងតែមួយបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ |
| Partial Least Square Regression (PLSR) (តំរែតំរង់ការ៉េអប្បបរមាដោយផ្នែក) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិគណិតវិទ្យាក្នុងការវិភាគទិន្នន័យគីមី (Chemometrics) ដែលប្រើដើម្បីស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរក្រុម (ដូចជាទិន្នន័យពន្លឺ NIRS និងបរិមាណ GABA ពិតប្រាកដ) ដើម្បីបង្កើតជារូបមន្តទស្សន៍ទាយ។ | ដូចជាការរៀនកត់សម្គាល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងពណ៌មេឃ (ស្រទុំ ឬខ្មៅ) ទៅនឹងបរិមាណទឹកភ្លៀងដែលធ្លាប់ធ្លាក់កន្លងមក ដើម្បីយកទៅទាយពីអាកាសធាតុនៅថ្ងៃស្អែក។ |
| Calibration set and Validation set (សំណុំទិន្នន័យសម្រាប់តម្រូវ និងសំណុំទិន្នន័យសម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់) | ការបែងចែកទិន្នន័យគំរូជាពីរក្រុម៖ មួយក្រុម (Calibration) សម្រាប់បង្រៀនម៉ូដែលកុំព្យូទ័រឱ្យចេះទស្សន៍ទាយ និងមួយក្រុមទៀត (Validation) សម្រាប់ធ្វើតេស្តសាកល្បងថាតើម៉ូដែលនោះទស្សន៍ទាយបានត្រឹមត្រូវកម្រិតណានៅពេលជួបគំរូថ្មី។ | ដូចជាការចែកលំហាត់ជាពីរផ្នែក៖ មួយផ្នែកសម្រាប់ឱ្យសិស្សរៀនធ្វើជាឧទាហរណ៍ក្នុងថ្នាក់ និងមួយផ្នែកទៀតទុកសម្រាប់ចេញវិញ្ញាសាប្រឡងដើម្បីវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពពិតប្រាកដ។ |
| Standard Error of Prediction (SEP) (កម្រិតលម្អៀងស្តង់ដារនៃការទស្សន៍ទាយ) | រង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការខុសគ្នា ឬភាពលម្អៀងជាមធ្យមរវាងតម្លៃដែលបានទស្សន៍ទាយដោយម៉ូដែល NIRS និងតម្លៃពិតប្រាកដដែលវាស់ដោយឧបករណ៍ស្តង់ដារ (HPLC)។ | ដូចជាការបាញ់ព្រួញទៅកាន់ផ្ទាំងស៊ីប បើព្រួញឃ្លាតពីចំណុចកណ្តាលកាន់តែតិច (SEP ទាប) មានន័យថាអ្នកបាញ់កាន់តែមានភាពសុក្រឹតនិងច្បាស់លាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
