បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាផលិតភាពទាបនៃកាហ្វេប្រភេទ Robusta នៅក្នុងទីក្រុង Pagar Alam ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងភាពចាំបាច់ក្នុងការស្វែងយល់ពីកម្រិតឆន្ទៈរបស់កសិករក្នុងការបង់ប្រាក់សម្រាប់ជី NPK ពិសេសដែលមិនមានការជួយឧបត្ថម្ភធនពីរដ្ឋ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករចំនួន ១០០ នាក់ តាមរយៈការសម្ភាសន៍ដោយប្រើកម្រងសំណួរ និងបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមលក្ខខណ្ឌរួមជាមួយនឹងការវិភាគតំរែតំរង់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Contingent Valuation Method (CVM) វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមលក្ខខណ្ឌ (ដើម្បីប៉ាន់ស្មានឆន្ទៈក្នុងការបង់ប្រាក់) |
អាចកំណត់តម្លៃជាសាច់ប្រាក់សម្រាប់ផលិតផលដែលមិនទាន់មានក្នុងទីផ្សារជាក់ស្តែង តាមរយៈការបង្កើតទីផ្សារសម្មតិកម្មដ៏ច្បាស់លាស់មួយ។ | អាចមានភាពលំអៀងរវាងចម្លើយសម្មតិកម្មរបស់អ្នកផ្តល់បទសម្ភាសន៍ និងការសម្រេចចិត្តទិញជាក់ស្តែងក្នុងពេលអនាគត (Hypothetical Bias)។ | បានគណនាឃើញថាឆន្ទៈបង់ប្រាក់ (WTP) ជាមធ្យមរបស់កសិករគឺ ១១.១៦០ រូពៀ (IDR) ក្នុងមួយគីឡូក្រាម ដែលទាបជាងតម្លៃទីផ្សារ ២០,២៩%។ |
| Multiple Linear Regression (MLR) ការវិភាគតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរពហុគុណ (ដើម្បីរកកត្តាជះឥទ្ធិពល) |
អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវវាយតម្លៃឥទ្ធិពលនៃកត្តាឯករាជ្យជាច្រើន (១២ អថេរ) ក្នុងពេលតែមួយទៅលើអថេរអាស្រ័យ (WTP) ជាមួយនឹងកម្រិតទំនុកចិត្តច្បាស់លាស់។ | ទាមទារឱ្យទិន្នន័យត្រូវតែបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងនៃការធ្វើតេស្តសន្មត់បុរាណ (Normality, Multicollinearity, និង Heteroskedasticity)។ | កំណត់បានកត្តាវិជ្ជមាន (ប្រាក់ចំណូល ទំហំដី បទពិសោធន៍ គុណភាពជី) និងអវិជ្ជមាន (អាយុ ចំនួនសមាជិកគ្រួសារ) ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើ WTP។ |
| Method of Successive Interval (MSI) វិធីសាស្ត្រចន្លោះបន្តបន្ទាប់ (សម្រាប់ការបំប្លែងទិន្នន័យ) |
អាចបំប្លែងទិន្នន័យប្រភេទលំដាប់ (Ordinal Data) ដែលបានពី Likert scale ទៅជាទិន្នន័យចន្លោះ (Interval Data) ដែលមានរបាយធម្មតា។ | ទាមទារដំណើរការគណនាស្ថិតិបន្ថែមមុនពេលទិន្នន័យអាចត្រូវបានយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការវិភាគតំរែតំរង់។ | ធ្វើឱ្យទិន្នន័យរង្វាស់រង្វាល់ស្តីពីការយល់ឃើញរបស់កសិករ មានលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការធ្វើតេស្តស្ថិតិប៉ារ៉ាម៉ែត្រ (Parametric statistical tests)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ពីមូលដ្ឋាន និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុង Pagar Alam ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយផ្តោតលើសំណាកកសិករដាំកាហ្វេ Robusta ត្រឹមតែ ១០០នាក់ ដែលមានផ្ទៃដីដាំដុះអតិបរមា ២ហិកតា និងធ្លាប់ទទួលបានការឧបត្ថម្ភធនជីពីរដ្ឋ។ ទំហំសំណាកតូច និងការកំណត់ភូមិសាស្ត្រតូចចង្អៀតនេះ បង្ហាញពីភាពលំអៀងទីតាំងយ៉ាងច្បាស់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា នេះជាចំណុចត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះកសិករកម្ពុជាមានបរិបទសេដ្ឋកិច្ចសង្គម លក្ខខណ្ឌដី និងលទ្ធភាពទទួលបានប្រាក់កម្ចី ឬការឧបត្ថម្ភពីរដ្ឋខុសពីឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលទាមទារការសិក្សាស្រាវជ្រាវដោយផ្ទាល់ក្នុងស្រុកដើម្បីទទួលបានទិន្នន័យជាក់លាក់។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ (CVM រួមជាមួយ MLR) ដែលប្រើក្នុងឯកសារនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តដើម្បីវាយតម្លៃទីផ្សារធាតុចូលកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទាំងនេះជួយដល់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ និងក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់ជីកសិកម្មនៅកម្ពុជា ក្នុងការកំណត់តម្លៃលក់ដ៏សមរម្យមួយ ដែលស្របតាមសមត្ថភាពបង់ប្រាក់ និងតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់កសិករ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Willingness to Pay (ឆន្ទៈក្នុងការបង់ប្រាក់) | ជាកម្រិតតម្លៃអតិបរមាដែលអតិថិជន (ឬកសិករ) ស្ម័គ្រចិត្ត និងមានលទ្ធភាពចំណាយជាសាច់ប្រាក់ ដើម្បីទិញផលិតផល ឬសេវាកម្មណាមួយ (ក្នុងករណីនេះគឺ ជី NPK ពិសេស)។ | ដូចជាតម្លៃលុយខ្ពស់បំផុតដែលអ្នកហ៊ានចំណាយដើម្បីទិញអាវមួយដែលអ្នកពេញចិត្តខ្លាំងនៅក្នុងផ្សារ ទោះបីអ្នកលក់ទារថ្លៃជាងនេះក៏អ្នកមិនទិញដែរ។ |
| Contingent Valuation Method (វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមលក្ខខណ្ឌ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើប្រាស់ការស្ទង់មតិដើម្បីសួរមនុស្សដោយផ្ទាល់ អំពីឆន្ទៈរបស់ពួកគេក្នុងការបង់ប្រាក់សម្រាប់ទំនិញ ឬសេវាកម្ម ដែលមិនមានតម្លៃទីផ្សារច្បាស់លាស់ ឬទំនិញដែលត្រូវបានសន្មត់ថានឹងមាន (Hypothetical Market)។ | ដូចជាការចុះសួរអ្នកភូមិថា "តើអ្នកហ៊ានរៃអង្គាសលុយប៉ុន្មាន បើមានគម្រោងសាងសង់សួនច្បាររួមមួយនៅជិតផ្ទះអ្នក?" ដើម្បីដឹងពីតម្លៃដែលពួកគេឲ្យទៅលើសួននោះ ទោះបីវាមិនទាន់បានសាងសង់ក៏ដោយ។ |
| Unsubsidized Fertilizer (ជីដែលមិនមានការជួយឧបត្ថម្ភធន) | ជាជីកសិកម្មដែលត្រូវបានដាក់លក់នៅលើទីផ្សារក្នុងតម្លៃពេញ ដោយមិនមានការជួយចេញប្រាក់មួយចំណែកពីរដ្ឋាភិបាលដើម្បីបញ្ចុះតម្លៃឡើយ ដែលធ្វើឲ្យវាមានតម្លៃថ្លៃជាងជីដែលរដ្ឋជួយឧបត្ថម្ភ។ | ដូចជាការទិញអង្ករពីទីផ្សារក្នុងតម្លៃធម្មតា ធៀបនឹងការទិញអង្ករដែលរដ្ឋបានជួយចេញលុយពាក់កណ្តាលដើម្បីលក់បញ្ចុះតម្លៃជួយប្រជាជនក្នុងពេលមានវិបត្តិ។ |
| Multiple Linear Regression (ការវិភាគតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរពហុគុណ) | ជាបច្ចេកទេសវិភាគស្ថិតិដែលប្រើប្រាស់អថេរឯករាជ្យច្រើន (ដូចជា អាយុ ប្រាក់ចំណូល ទំហំដី) ដើម្បីគណនា និងទស្សន៍ទាយពីឥទ្ធិពលរួមរបស់វាទៅលើលទ្ធផលនៃអថេរអាស្រ័យមួយ (ដូចជា ឆន្ទៈក្នុងការបង់ប្រាក់)។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សម្នាក់ ដោយយកកត្តា ៣ មកគិតបញ្ចូលគ្នាគឺ៖ ចំនួនម៉ោងរៀនគួរ ចំនួនសៀវភៅដែលបានអាន និងចំនួនម៉ោងគេង។ |
| Method of Successive Interval (វិធីសាស្ត្រចន្លោះបន្តបន្ទាប់) | ជាបច្ចេកទេសផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យប្រភេទលំដាប់ (Ordinal Data ដូចជា មិនយល់ព្រម ដល់ យល់ព្រមខ្លាំង) ទៅជាទិន្នន័យប្រភេទចន្លោះ (Interval Data) ដែលមានគម្លាតស្មើៗគ្នា ដើម្បីអាចយកទៅគណនាក្នុងរូបមន្តស្ថិតិស្មុគស្មាញ និងមានរបាយធម្មតា (Normal Distribution)។ | ដូចជាការយកចំណាត់ថ្នាក់ លេខ១ លេខ២ លេខ៣ មកបំប្លែងជាពិន្ទុជាក់លាក់ (ឧទាហរណ៍ ៩០ ៨០ ៧០) ដើម្បីងាយស្រួលបូកសរុប និងគណនាមធ្យមភាគ។ |
| Bidding Game Technique (បច្ចេកទេសល្បែងតថ្លៃ) | ជាវិធីសាស្ត្រសួរជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងការស្ទង់មតិ ដោយអ្នកសម្ភាសន៍ចាប់ផ្តើមផ្តល់តម្លៃមួយ ហើយដំឡើង ឬបញ្ចុះតម្លៃនោះជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់រកឃើញតម្លៃចុងក្រោយដែលអ្នកឆ្លើយតបព្រមទទួលយក។ | ដូចជាការតថ្លៃទិញទំនិញនៅផ្សារ ដោយអ្នកលក់ហៅតម្លៃ ៥ដុល្លារ អ្នកត ៣ដុល្លារ រួចឡើងចុះៗរហូតដល់ត្រូវគ្នានៅតម្លៃ ៤ដុល្លារ។ |
| Multicollinearity (ការពហុស្របលីនេអ៊ែរ / ភាពប្រទាក់ក្រឡានៃអថេរឯករាជ្យ) | ជាបញ្ហាមួយនៅក្នុងការវិភាគស្ថិតិ ដែលអថេរឯករាជ្យពីរ ឬច្រើនមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេក ដែលធ្វើឲ្យម៉ូដែលពិបាកកំណត់ថាអថេរមួយណាពិតជាមានឥទ្ធិពលច្បាស់លាស់ទៅលើលទ្ធផល។ | ដូចជាពេលអ្នកឈឺពោះដោយសារញ៉ាំក្តាមប្រៃផង និងផឹកទឹកកកផងក្នុងពេលតែមួយ ធ្វើឲ្យគ្រូពេទ្យពិបាកសន្និដ្ឋានថាម្ហូបមួយណាជាដើមហេតុពិតប្រាកដដែលធ្វើឲ្យរាក។ |
| Heteroskedasticity (ហេតេរ៉ូស្កេដាស្ទីស៊ីធី / អថេរភាពមិនថេរ) | ជាលក្ខខណ្ឌនៅក្នុងម៉ូដែលស្ថិតិ ដែលរង្វាស់នៃកំហុស (Variance/Residuals) មិនថេរនៅតាមគ្រប់កម្រិតនៃទិន្នន័យ ដែលអាចធ្វើឲ្យលទ្ធផលទស្សន៍ទាយមិនសូវមានភាពជាក់លាក់ និងមិនអាចទុកចិត្តបាន១០០%។ | ដូចជាការបាញ់ព្រួញទៅកាន់ផ្ទាំងស៊ីប ដែលពេលអ្នកឈរបាញ់នៅជិត ព្រួញចូលចំកណ្តាលល្អ តែពេលអ្នកថយក្រោយកាន់តែឆ្ងាយ ព្រួញខ្ទាតខុសគោលដៅរាត់រាយកាន់តែខ្លាំង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
