បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការលើកកម្ពស់និរន្តរភាព និងការបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងឧស្សាហកម្មកាហ្វេរ៉ូប៊ូស្តាក្នុងតំបន់ Kalibaru ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដើម្បីធានាបាននូវតុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងបរិស្ថាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយរួមបញ្ចូលការវាយតម្លៃប្រព័ន្ធទន់ និងឧបករណ៍គាំទ្រការសម្រេចចិត្តសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| MDS-RapCoffee (Multi-Dimensional Scaling) ការធ្វើមាត្រដ្ឋានពហុវិមាត្រតាមរយៈរ៉េបកាហ្វេ (MDS-RapCoffee) |
អាចវាយតម្លៃសន្ទស្សន៍និរន្តរភាពបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស មានតម្លាភាព និងអាចរកឃើញកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលខ្លាំងតាមរយៈការវិភាគ Leverage និង Monte Carlo។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការវាយតម្លៃរបស់អ្នកជំនាញ ដែលអាចមានភាពលម្អៀង ឬខ្វះភាពច្បាស់លាស់ប្រសិនបើទិន្នន័យអ្នកជំនាញមិនគ្រប់គ្រាន់។ | បានផ្តល់ពិន្ទុសន្ទស្សន៍និរន្តរភាពរួម ០.៤៩៨៤ (កម្រិតមធ្យម) និងបង្ហាញថាការធានាគុណភាពមានពិន្ទុខ្ពស់បំផុតដល់ទៅ ៨៩.៤១។ |
| Interpretative Structural Modeling (ISM) គំរូរចនាសម្ព័ន្ធបកស្រាយ (ISM) |
ជួយរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធបញ្ហាស្មុគស្មាញជាប្រព័ន្ធឋានានុក្រម និងកំណត់កត្តាជំរុញ (Driving power) និងកត្តាអាស្រ័យ (Dependency) បានច្បាស់លាស់។ | ទាមទារការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីអ្នកជំនាញដើម្បីអាចបង្កើតទំនាក់ទំនងឡូជីខលរវាងធាតុផ្សំនីមួយៗដោយសុក្រឹត។ | បានកំណត់រចនាសម្ព័ន្ធអនុកម្មវិធីចំនួន ៧១ ដែលបែងចែកជា ៤ កម្រិត (ឯករាជ្យ អាស្រ័យ តំណភ្ជាប់ និងស្វយ័ត) សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍគោលនយោបាយ។ |
| Strategic Assumption Surfacing and Testing (SAST) វិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្ត និងបង្កើតសម្មតិកម្មជាយុទ្ធសាស្ត្រ (SAST) |
ជួយបង្ហាញពីការខ្វែងគំនិតគ្នានៅផ្ទៃខាងលើ និងដោះស្រាយបញ្ហាតាមរយៈការបង្កើតផែនទីសម្មតិកម្ម ដែលជួយសម្រួលដល់ការសម្រេចចិត្តជាយុទ្ធសាស្ត្រ។ | ត្រូវការការចូលរួមយ៉ាងសកម្ម និងការសម្របសម្រួលពីភាគីពាក់ព័ន្ធច្រើន (អ្នកពាក់ព័ន្ធចម្រុះ) ដែលអាចចំណាយពេលយូរ។ | បានដាក់ចេញជម្រើសយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍អាទិភាពចំនួន ៧ ផ្អែកលើកម្រិតនៃភាពប្រាកដប្រជា និងការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់។ |
| Soft System Methodology (SSM) វិធីសាស្ត្រប្រព័ន្ធទន់ (SSM) |
អាចដោះស្រាយបញ្ហាដែលមិនមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់ ដោយមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធ និងផ្តល់ដំណោះស្រាយជាក់ស្តែង។ | អាចមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង និងទាមទារអ្នកសម្របសម្រួលដែលមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់។ | បានបង្កើតគំរូរចនាសម្ព័ន្ធ CATWOE និងរូបភាពពិពណ៌នាបញ្ហា (Rich picture) ដើម្បីស្វែងយល់ពីបញ្ហាស៊ីជម្រៅក្នុងសង្វាក់ផលិតកម្មកាហ្វេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យធំៗ និងវត្តមានរបស់អ្នកជំនាញក្នុងវិស័យកសិកម្មនិងស្រាវជ្រាវដើម្បីផ្តល់ការវាយតម្លៃយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Kalibaru ខេត្ត East Java ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យស្ទង់មតិពីអ្នកជំនាញចំនួនតិចតួច (ត្រឹមតែ ៨ រូបប៉ុណ្ណោះក្នុងការវាយតម្លៃផ្សេងៗគ្នា)។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានបរិបទភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ ទំហំសេដ្ឋកិច្ចខ្នាតតូច និងការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលខុសពីឥណ្ឌូនេស៊ី ដូច្នេះការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានការប្រមូលទិន្នន័យពីតួអង្គក្នុងស្រុកឱ្យបានច្រើនទើបធានាបាននូវភាពសុក្រឹត។
វិធីសាស្ត្រគាំទ្រសេចក្តីសម្រេចចិត្ត និងការវាយតម្លៃនិរន្តរភាពចម្រុះទាំងនេះពិតជាមានសក្តានុពល និងប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់អភិវឌ្ឍវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការយកក្របខ័ណ្ឌនេះមកអនុវត្តនៅកម្ពុជានឹងជួយជំរុញការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត និងតាក់តែងគោលនយោបាយផ្អែកលើទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់កសិកម្ម ដោយធានាបាននូវតុល្យភាពរវាងប្រាក់ចំណេញ ប្រជាជន និងបរិស្ថាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Soft System Methodology (SSM) | ជាវិធីសាស្ត្រផ្អែកលើដំណើរការសម្រាប់ការដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញដែលគ្មានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់ ដោយមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធដើម្បីស្វែងយល់ពីទស្សនៈផ្សេងៗគ្នា និងស្វែងរកដំណោះស្រាយដែលអាចទទួលយកបានរួមគ្នាជាជាងការស្វែងរកចម្លើយអតិបរមាតែមួយ។ | ដូចជាការហៅមនុស្សគ្រប់គ្នាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាមួយមកអង្គុយជុំគ្នា ដើម្បីរកមើលថាបញ្ហាពិតប្រាកដជាអ្វី និងជជែករកវិធីដោះស្រាយរួមគ្នាដែលគ្រប់គ្នាពេញចិត្ត ជាជាងការប្រើរូបមន្តគណិតវិទ្យាងាប់ក្រឡាដើម្បីបង្ខំឱ្យគេធ្វើតាម។ |
| Multi Dimensional Scaling (MDS) | ជាបច្ចេកទេសស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ និងបង្ហាញពីភាពស្រដៀងគ្នា ឬភាពខុសគ្នានៃទិន្នន័យ (ដូចជាសូចនាករនិរន្តរភាព) ក្នុងទម្រង់ជាគំនូសតាងទីតាំងធរណីមាត្រ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀប និងកំណត់ចំណាត់ថ្នាក់។ | ដូចជាការគូសផែនទីបង្ហាញទីតាំងទីក្រុងផ្សេងៗដោយផ្អែកលើចម្ងាយរវាងពួកវា ដើម្បីឲ្យយើងមើលឃើញភ្លាមៗថាទីក្រុងណាខ្លះនៅជិតគ្នា (មានលក្ខណៈដូចគ្នា) ឬឆ្ងាយពីគ្នា។ |
| Interpretative Structural Modeling (ISM) | ជាបច្ចេកទេសបង្កើតគំរូរចនាសម្ព័ន្ធ ដែលជួយរៀបចំកត្តា ឬអថេរគោលនយោបាយជាច្រើនឲ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ជាឋានានុក្រម ដើម្បីបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាទាំងនោះ ថាតើកត្តាណាជាអ្នកជះឥទ្ធិពលមុនគេ (Driving power) និងកត្តាណាដែលរងឥទ្ធិពលពីគេ (Dependent)। | ដូចជាការរៀបចំមែកធាងគ្រួសារ ឬតារាងឋានានុក្រមក្រុមហ៊ុន ដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថានរណាជាមេ នរណាជាកូនចៅ និងនរណាត្រូវស្តាប់បញ្ជានរណា។ |
| Strategic Assumption Surfacing and Testing (SAST) | ជាវិធីសាស្ត្រទាញយកសម្មតិកម្ម ឬគំនិតដែលលាក់កំបាំងរបស់អ្នកពាក់ព័ន្ធយកមកបង្ហាញនៅលើផ្ទៃ និងធ្វើតេស្តវាយតម្លៃ ដើម្បីដោះស្រាយការខ្វែងគំនិតគ្នា និងរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រគោលនយោបាយដែលមានការឯកភាពគ្នាកម្រិតខ្ពស់។ | ដូចជាការលើកយកការសង្ស័យ ឬការព្រួយបារម្ភដែលលាក់ទុកក្នុងចិត្តរបស់សមាជិកក្រុមម្នាក់ៗមកនិយាយបើកចំហរលើតុ ដើម្បីជជែករកហេតុផល និងសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសផ្លូវដើរដែលល្អបំផុតទាំងអស់គ្នា។ |
| CATWOE | ជាឧបករណ៍វិភាគនៅក្នុងវិធីសាស្ត្រប្រព័ន្ធទន់ (SSM) ដែលតំណាងឱ្យពាក្យអក្សរកាត់សម្រាប់ Customers, Actors, Transformation process, Worldview, Owners, និង Environmental constraints ដើម្បីជួយកំណត់និយមន័យនៃបញ្ហា និងប្រព័ន្ធឲ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ | ដូចជាបញ្ជីសំណួរត្រួតពិនិត្យ (Checklist) ពេលយើងចង់បើកអាជីវកម្មថ្មី ដែលតម្រូវឲ្យយើងឆ្លើយសំណួរគោលៗថាតើនរណាជាអតិថិជន អ្នកធ្វើការ ដំណើរការផលិត ម្ចាស់ និងមានឧបសគ្គជុំវិញខ្លួនអ្វីខ្លះ។ |
| Monte Carlo method | ជាក្បួនដោះស្រាយតាមកុំព្យូទ័រដែលប្រើការសាកល្បងដោយចៃដន្យម្តងហើយម្តងទៀត (Random sampling) ជាច្រើនពាន់ដង ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃភាពមិនប្រាកដប្រជា និងប៉ាន់ស្មានកំហុសនៅក្នុងលទ្ធផលនៃការវិភាគនិរន្តរភាព។ | ដូចជាការបោះកាក់ ឬរមៀលគ្រាប់ឡុកឡាក់រាប់ម៉ឺនដង ដើម្បីកត់ត្រាលទ្ធផល និងទស្សន៍ទាយថាឱកាសដែលវានឹងចេញមុខជាក់លាក់ណាមួយមានប៉ុន្មានភាគរយពិតប្រាកដ។ |
| Rich picture | ជាការគូររូបភាពតំណាងឱ្យស្ថានភាពបញ្ហាពិតក្នុងប្រព័ន្ធមួយដោយមិនមានទម្រង់ ឬច្បាប់តឹងរ៉ឹង ដើម្បីជួយឲ្យអ្នករាល់គ្នាងាយមើលឃើញពីទំនាក់ទំនង ជម្លោះ តួអង្គ និងរចនាសម្ព័ន្ធទូទៅនៃប្រព័ន្ធនោះ។ | ដូចជាការគូររូបតុក្កតា ឬគំនូសបំព្រួញនៅលើក្តារខៀន ដើម្បីពន្យល់រឿងរ៉ាវស្មុគស្មាញមួយឱ្យអ្នកដែលមិនមែនជាអ្នកជំនាញអាចយល់បានងាយស្រួលភ្លាមៗ។ |
| Leverage analysis | ជាការវិភាគដើម្បីកំណត់រកមើលថាតើសូចនាករ ឬកត្តាណាមួយដែលមានឥទ្ធិពលរសើប (Sensitive) និងមានសក្តានុពលខ្លាំងជាងគេបំផុតក្នុងការធ្វើឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទៅលើលទ្ធផលសរុបនៃប្រព័ន្ធទាំងមូល។ | ដូចជាការរកមើលចំណុចខ្សោយ ឬចំណុចគន្លឹះនៃដុំថ្មធំមួយ ដែលគ្រាន់តែយើងប្រើកម្លាំងបន្តិចគាស់ចំកន្លែងនោះ (ចំណុច Leverage) ដុំថ្មនោះនឹងរមៀលធ្លាក់ចុះមកដោយងាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
