បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវាយតម្លៃលើកម្រិតនៃការយល់ដឹង និងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម (Agri-technologies) របស់កសិករនៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម ដែលជាបញ្ហារារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការស្ទង់មតិផ្ទាល់លើគ្រួសារកសិករ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូតាមបែបបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យមកវិភាគ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional / Simple Agri-technologies (Chemical Fertilizers, Handy Irrigation) បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មសាមញ្ញ ឬប្រពៃណី (ការស្រោចស្រពដោយប្រើម៉ាស៊ីនបូម ការប្រើប្រាស់ជី និងថ្នាំគីមី) |
កសិករមានការយល់ដឹងច្រើន ងាយស្រួលអនុវត្ត ងាយស្រួលរកទិញនៅលើទីផ្សារ និងមិនទាមទារបច្ចេកទេសខ្ពស់ក្នុងការប្រើប្រាស់។ | ប្រើប្រាស់ពេលវេលាច្រើន ប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់ និងបរិស្ថាន និងមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការសន្សំសំចៃទឹកឡើយ។ | គ្រួសារចំនួន ៨៩.៩% ប្រើប្រាស់ជីគីមី និង ៧៣.០% មានប្រព័ន្ធស្រោចស្រព (ភាគច្រើនស្រោចដោយដៃ/ម៉ាស៊ីនបូម)។ |
| Modern / Green Agri-technologies (Drip Irrigation, Biopesticides, Smart Tech) បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មទំនើប ឬបៃតង (ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពបន្តក់ ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតជីវសាស្ត្រ) |
ជួយសន្សំសំចៃទឹកបានល្អិតល្អន់ ធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ កាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាព និងចូលរួមចំណែកកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ | ទាមទារការវិនិយោគទុនដំបូងច្រើន កសិករនៅមានកម្រិតក្នុងការយល់ដឹង និងជួបការលំបាកក្នុងការអនុវត្តសម្រាប់កសិដ្ឋានខ្នាតតូចដែលនៅឆ្ងាយពីប្រភពទឹក។ | មានត្រឹមតែ ៤.៨% ប៉ុណ្ណោះដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពបន្តក់ និង ៣.៦% ប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតជីវសាស្ត្រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយ និងធនធានសម្រាប់ការសិក្សានេះ ផ្តោតលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគ ចំណែកឯកសិករត្រូវការដើមទុនសម្រាប់អនុវត្តបច្ចេកវិទ្យា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម ដោយមានគ្រួសារចំនួន ២៤៨ ចូលរួម ប៉ុន្តែទិន្នន័យភាគច្រើនលម្អៀងទៅរកក្រុមជនជាតិភាគតិចកិញ (Kinh - ១៨៧ គ្រួសារ) បើធៀបនឹងជនជាតិដើមភាគតិច (Indigenous minority - ៥៣ គ្រួសារ)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះតំបន់ខ្ពង់រាបដូចជារតនគិរី និងមណ្ឌលគិរី ក៏មានភាពចម្រុះនៃជនជាតិដើមភាគតិច ដែលទាមទារឱ្យការរៀបចំគោលនយោបាយកសិកម្ម ត្រូវគិតគូរពីគម្លាតចំណេះដឹង និងលទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់ពួកគេ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្ម និងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់នៃការដាំដុះនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសនៅតំបន់ខ្ពង់រាប។
ជារួម ការយល់ដឹងពីឥរិយាបថ និងឧបសគ្គរបស់កសិករក្នុងការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការអនុវត្តកសិកម្មវៃឆ្លាត និងប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agri-technology (បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម) | ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា ឧបករណ៍ ឫវិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រ (ដូចជាប្រព័ន្ធស្រោចស្រព ផ្ទះកញ្ចក់ ជី និងថ្នាំ) ដើម្បីបង្កើនទិន្នផល និងប្រសិទ្ធភាពក្នុងការដាំដុះ និងចិញ្ចឹមសត្វ។ | ដូចជាការប្តូរពីការដើរទៅប្រើកង់ឬម៉ូតូ ដើម្បីធ្វើដំណើរបានលឿននិងចំណាយកម្លាំងតិច ក្នុងវិស័យកសិកម្មវាជួយឱ្យធ្វើការតិចតែបានផលច្រើន។ |
| Agroforestry (កសិ-រុក្ខកម្ម) | ប្រព័ន្ធដាំដុះចម្រុះដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងដើមឈើហូបផ្លែ ឈើឧស្សាហកម្ម ឬឈើព្រៃ ជាមួយនឹងដំណាំកសិកម្មផ្សេងៗនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពបរិស្ថាន និងសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាការបង្កើតសួនច្បារពហុបំណងមួយដែលមានទាំងម្លប់ឈើធំៗ និងបន្លែឬផ្លែឈើហូបផ្លែនៅខាងក្រោម ដែលជួយឱ្យដីមានជីជាតិ និងទាញប្រយោជន៍បានច្រើនមុខ។ |
| Mono-cultivation (ការដាំដុះដំណាំទោល) | ការដាំដុះដំណាំតែមួយមុខគត់លើផ្ទៃដីដ៏ធំទូលាយ ដែលជារឿយៗទាមទារការប្រើប្រាស់ជី និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតច្រើន ព្រមទាំងងាយធ្វើឱ្យដីខូចគុណភាពនៅពេលអនុវត្តយូរឆ្នាំ។ | ដូចជាការញ៉ាំម្ហូបតែមួយមុខជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលយូរៗទៅរាងកាយនឹងខ្វះជីវជាតិប្លែកៗ ចំណែកដីវិញក៏បាត់បង់ជីវជាតិដើមរបស់វាដែរ ប្រសិនបើដាំតែដំណាំដដែលៗ។ |
| Snowball sampling method (វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូតាមបែបបន្តបន្ទាប់) | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលអ្នកស្រាវជ្រាវស្វែងរកអ្នកចូលរួមម្នាក់ឬពីរនាក់ដំបូង រួចពឹងពាក់ពួកគេឱ្យណែនាំអ្នកចូលរួមផ្សេងៗទៀតបន្តបន្ទាប់ សម្រាប់សហគមន៍ដែលពិបាករកទិន្នន័យ។ | ដូចជាការរមៀលដុំទឹកកកតូចមួយលើព្រិល វានឹងរមៀលកាន់តែធំទៅៗតាមរយៈការយកព្រិលថ្មីៗមកជាប់វា ឬដូចជាការសួររកជាងជួសជុលឡានពូកែម្នាក់ពីមិត្តភក្តិ រួចមិត្តភក្តិនោះណែនាំតៗគ្នា។ |
| Compound fertilizer (ជីគីមីចម្រុះ / ជី NPK) | ជាប្រភេទជីគីមីដែលមានផ្ទុកធាតុសកម្មសំខាន់ៗច្រើនមុខបញ្ចូលគ្នា (ដូចជា អាសូត ផូស្វ័រ និងប៉ូតាស្យូម - N, P, K) សម្រាប់បំប៉នរុក្ខជាតិឱ្យលូតលាស់គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ | ដូចជាការលេបថ្នាំវីតាមីនចម្រុះមួយគ្រាប់ ដែលមានផ្ទុកវីតាមីនច្រើនមុខ ដើម្បីជំនួយរាងកាយទាំងមូល ជំនួសឱ្យការលេបថ្នាំច្រើនគ្រាប់ផ្សេងគ្នា។ |
| Biopesticides (ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតជីវសាស្ត្រ) | ថ្នាំកម្ចាត់សត្វល្អិតឬជំងឺដំណាំ ដែលផលិតចេញពីសារធាតុធម្មជាតិ (រុក្ខជាតិ បាក់តេរី ឬរ៉ែធម្មជាតិ) ដោយមិនមានផ្ទុកសារធាតុគីមីពុលខ្លាំង ដែលជួយរក្សាសុវត្ថិភាពបរិស្ថាន និងអ្នកបរិភោគ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ឱសថបុរាណផ្សំពីរុក្ខជាតិដើម្បីព្យាបាលជំងឺ ជំនួសឱ្យការប្រើថ្នាំពេទ្យគីមីដែលមានផលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់រាងកាយនិងបរិស្ថាន។ |
| Drip irrigation (ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពបន្តក់) | បច្ចេកវិទ្យាស្រោចស្រពដែលបញ្ចេញទឹកបន្តក់តិចៗផ្ទាល់ទៅកាន់គល់រុក្ខជាតិតាមរយៈទុយោ ដើម្បីសន្សំសំចៃទឹក និងជៀសវាងការហួតទឹកចោល។ | ដូចជាការចាក់សេរ៉ូមចូលតាមសរសៃឈាមអ្នកជំងឺបន្តិចៗម្តង ដែលជួយឱ្យរាងកាយស្រូបយកបានល្អដោយមិនខ្ជះខ្ជាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
