បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងបញ្ហាប្រឈមនានាដែលកំពុងរារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ផលិតកម្មបន្លែ និងផ្កានៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ រួមបញ្ចូលជាមួយនឹងការស្ទង់មតិផ្ទាល់ពីប្រជាកសិករនៅតាមបណ្តាខេត្តគោលដៅចំនួនប្រាំ ដើម្បីធ្វើការវិភាគប្រៀបធៀប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Agricultural Practices (Open field, manual watering, broadcasting) ការអនុវត្តកសិកម្មបែបប្រពៃណី (ការដាំដុះក្រៅទីធ្លា, ការស្រោចទឹកដោយដៃ, ការបាចជី) |
ចំណាយដើមទុនដំបូងទាប និងងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់កសិករខ្នាតតូចដែលខ្វះខាតថវិកា។ | ទិន្នផលទាប ងាយរងគ្រោះដោយសារសត្វល្អិត ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ (រាំងស្ងួត) និងខ្ជះខ្ជាយធនធានទឹក។ | ទិន្នផលបន្លែទាប (៥ ទៅ ៧ តោន/ហិកតា ដូចជានៅខេត្ត Dak Lak និង Dak Nong) និងទទួលបានតម្លៃបន្ថែមសេដ្ឋកិច្ចទាបបំផុត។ |
| Advanced Agricultural Technologies (Net houses, drip irrigation, fertigation) ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មទំនើប (ផ្ទះសំណាញ់, ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពបន្តក់, ការផ្តល់ជីតាមប្រព័ន្ធទឹក) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ កាត់បន្ថយហានិភ័យពីអាកាសធាតុ និងសត្វល្អិត ព្រមទាំងប្រើប្រាស់ទឹក និងជីបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ទាមទារការវិនិយោគដើមខ្ពស់ខ្លាំង និងចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកទេសកសិកម្មកម្រិតខ្ពស់។ | ទិន្នផលបន្លែខ្ពស់រហូតដល់ ៣៣ តោន/ហិកតា (នៅខេត្ត Lam Dong) និងបង្កើតតម្លៃបន្ថែមសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ពី ២ ទៅ ៥ ដងធៀបនឹងខេត្តដទៃ (២៣៥ ដល់ ៥១៥ លានដុង/គ្រួសារ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ផលិតកម្មបន្លែ និងផ្កាទំនើប ទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគដើមខ្ពស់គួរឱ្យកត់សម្គាល់ ព្រមទាំងធនធានគាំទ្រផ្សេងៗទៀត។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យស្ទង់មតិពីគ្រួសារកសិករចំនួន ២១៨ គ្រួសារ ដែលរស់នៅក្នុងខេត្តចំនួន ៥ នៃតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលប្រទេសវៀតណាមក្នុងឆ្នាំ ២០១៨។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ (តំបន់ភ្នំ/ខ្ពង់រាប) និងប្រភេទដីជាក់លាក់ (Acrisols និង Ferralsols)។ វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានខេត្តនៅតំបន់ភូមិភាគឦសានដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងសក្តានុពលកសិកម្មស្រដៀងគ្នានេះ។
របកគំហើញនៃការសិក្សានេះ គឺពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានសម្រាប់អភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅតំបន់ខ្ពង់រាបនៃប្រទេសកម្ពុជា។
ការជំរុញការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មទំនើប និងការគាំទ្រផ្នែកទីផ្សារ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការផ្លាស់ប្តូរជីវភាពកសិករនៅតំបន់ខ្ពង់រាបកម្ពុជាពីកសិកម្មបែបប្រពៃណី ទៅជាកសិកម្មពាណិជ្ជកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Value added (តម្លៃបន្ថែម) | ជាសូចនាករសេដ្ឋកិច្ចដែលវាស់វែងពីប្រាក់ចំណេញ ឬតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចដែលបង្កើតបាន បន្ទាប់ពីយកចំណូលសរុប (Gross Output) ដកចេញនូវចំណាយប្រតិបត្តិការ ឬចំណាយអន្តរការី (Intermediate Costs) ទាំងអស់។ | ដូចជាការទិញក្រណាត់តម្លៃ១ដុល្លារ យកមកកាត់ជារ៉ូបលក់បាន៥ដុល្លារ នោះតម្លៃបន្ថែមពីកម្លាំងពលកម្មនិងការច្នៃប្រឌិតគឺ ៤ដុល្លារ។ |
| Fertigation (ការផ្តល់ជីតាមប្រព័ន្ធទឹក) | ជាបច្ចេកទេសកសិកម្មទំនើបដែលលាយបញ្ចូលជីរាវ ឬជីរលាយទៅក្នុងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ (ប្រព័ន្ធស្រោចស្រព) ដើម្បីផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមដោយផ្ទាល់ដល់ឫសដំណាំព្រមគ្នាជាមួយនឹងការស្រោចទឹក។ | ដូចជាការលាយវីតាមីនទៅក្នុងទឹកស៊ីរ៉ូឱ្យអ្នកជំងឺផឹក ជំនួសឱ្យការលេបថ្នាំគ្រាប់ដាច់ដោយឡែកពីទឹក ដើម្បីឱ្យឆាប់ជ្រាបចូលក្នុងខ្លួន។ |
| Drip irrigation (ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពបន្តក់) | ជាប្រព័ន្ធផ្តល់ទឹកដល់ដំណាំក្នុងទម្រង់ជាតំណក់ទឹកតូចៗស្រក់ទៅទីតាំងឫសរុក្ខជាតិដោយផ្ទាល់ ដែលជួយសន្សំសំចៃធនធានទឹកបានយ៉ាងច្រើន និងកាត់បន្ថយការដុះស្មៅចង្រៃនៅក្បែរនោះ។ | ដូចជាការប្រើសេរ៉ូមន្តក់ទឹកបន្តិចៗចូលទៅក្នុងសរសៃឈាមរបស់អ្នកជំងឺដោយផ្ទាល់ ដើម្បីកុំឱ្យខ្ជះខ្ជាយ។ |
| Supplementary light treatment (ការប្រើប្រាស់ពន្លឺបន្ថែម) | ជាបច្ចេកទេសប្រើប្រាស់អំពូលភ្លើងសិប្បនិម្មិតដើម្បីបំភ្លឺបន្ថែមនៅពេលយប់ ឬពេលខ្វះពន្លឺថ្ងៃ ក្នុងគោលបំណងជំរុញ ឬពន្យារការចេញផ្ការបស់រុក្ខជាតិឱ្យស្របតាមតម្រូវការទីផ្សារ។ | ដូចជាការបញ្ឆោតរុក្ខជាតិឱ្យគិតថានៅតែជាពេលថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យវាបន្តលូតលាស់ និងចេញផ្កាតាមកាលវិភាគដែលយើងចង់បាន។ |
| Intermediate Costs (ចំណាយអន្តរការី) | ជាការចំណាយសរុបទៅលើធាតុចូល ឬសម្ភារៈប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃក្នុងការផលិត ដូចជា គ្រាប់ពូជ ជី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត កម្លាំងពលកម្ម ទឹកស្រោចស្រព និងថ្លៃដឹកជញ្ជូនផ្សេងៗ។ | ដូចជាលុយដែលចុងភៅត្រូវចំណាយទិញសាច់ បន្លែ និងគ្រឿងទេស មុននឹងអាចចម្អិនម្ហូបមួយចានលក់បាន។ |
| VietGAP (ស្តង់ដារកសិកម្មល្អវៀតណាម) | ជាគោលការណ៍ណែនាំ និងបទដ្ឋានស្តង់ដាររបស់ប្រទេសវៀតណាម (Vietnamese Good Agricultural Practices) សម្រាប់ធានាថាផលិតផលកសិកម្មមានសុវត្ថិភាព គុណភាព មិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងធានាសុខុមាលភាពអ្នកផលិត។ | ជាវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ថាបន្លែនេះដាំតាមក្បួនខ្នាតត្រឹមត្រូវ មិនមានជាតិគីមីពុល និងមានអនាម័យខ្ពស់ ដូចជាផ្លាកសញ្ញាស្តង់ដារអន្តរជាតិ ISO សម្រាប់រោងចក្រអញ្ចឹងដែរ។ |
| Post-harvest preservation (ការថែរក្សាក្រោយពេលប្រមូលផល) | ជាបច្ចេកទេស ឬដំណើរការរក្សាទុកផលិតផលកសិកម្មបន្ទាប់ពីប្រមូលផលរួច (ដូចជាការវេចខ្ចប់ ការទុកក្នុងបន្ទប់ត្រជាក់) ដើម្បីការពារកុំឱ្យឆាប់ខូច ពន្យារអាយុកាល និងរក្សាគុណភាពមុនពេលទៅដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់។ | ដូចជាការយកម្ហូបដែលចម្អិនរួចទៅក្លាស្សេក្នុងទូទឹកកក ដើម្បីកុំឱ្យផ្អូម និងអាចរក្សាទុកបានយូរថ្ងៃ។ |
| Acrisols and Ferralsols (ដីអាគ្រីសូល និង ហ្វេរ៉ាសូល) | ជាប្រភេទដីដែលសម្បូរនៅតំបន់ត្រូពិច មានពណ៌ក្រហមឬលឿង ដែលកើតចេញពីការហូរច្រោះរ៉ែ ប៉ុន្តែមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ដំណាំកសិកម្ម និងដំណាំឧស្សាហកម្ម ប្រសិនបើមានការគ្រប់គ្រងជីជាតិបានល្អ។ | គឺជាប្រភេទដីក្រហមនៅតំបន់ភ្នំ ដែលមានជីវជាតិល្អស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ដាំដំណាំដូចជា កៅស៊ូ កាហ្វេ និងបន្លែបង្ការ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
