បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះធ្វើការវាយតម្លៃលើស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងបញ្ហាប្រឈមនានា (ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ កង្វះប្រភពទឹក និងការចូលទីផ្សារ) នៅក្នុងការផលិតបន្លែនិងផ្កានៅក្នុងខេត្តចំនួន ៥ នៃតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលរបស់ប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ រួមបញ្ចូលជាមួយការស្ទង់មតិផ្ទាល់ដើម្បីវិភាគទិន្នផល និងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Farming Practices ការអនុវត្តកសិកម្មតាមបែបប្រពៃណី (ប្រើប្រាស់នៅខេត្ត Dak Lak, Dak Nong, Gia Lai, Kon Tum) |
ចំណាយដើមទុនវិនិយោគដំបូងតិច និងងាយស្រួលអនុវត្តដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍ និងទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃរបស់កសិករ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាប ប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មច្រើន និងងាយរងគ្រោះដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជំងឺ និងសត្វល្អិត ដោយសារខ្វះបច្ចេកវិទ្យាការពារ។ | បង្កើតតម្លៃបន្ថែម (Value Added) ទាបចន្លោះពី ១៥ ទៅ ៥០ លានដុង ក្នុងមួយគ្រួសារ។ |
| High-Tech Farming Practices ការអនុវត្តកសិកម្មដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ (ប្រើប្រាស់ជាចម្បងនៅខេត្ត Lam Dong) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ខ្លាំង ប្រើប្រាស់ធនធានទឹកនិងជីបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព (ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពតំណក់ទឹក) និងមានការគ្រប់គ្រងជំងឺ-សត្វល្អិតបានល្អជាង។ | ទាមទារដើមទុនវិនិយោគដំបូងខ្ពស់ខ្លាំង (ឧ. ៩០ ទៅ ២០០ លានដុង សម្រាប់ប្រព័ន្ធផ្ទះកញ្ចក់) និងទាមទារចំណេះដឹងបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់។ | បង្កើតតម្លៃបន្ថែម (Value Added) ខ្ពស់រហូតដល់ ២៣៥ លានដុង (បន្លែ) និង ៥១៥ លានដុង (ផ្កា) ក្នុងមួយគ្រួសារ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការស្ទង់មតិ និងការវិភាគស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្ម ចំណែកឯការអនុវត្តបច្ចេកទេសកសិកម្មជាក់ស្តែងទាមទារការវិនិយោគទុនខ្ពស់លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម លើកសិករដែលមានបទពិសោធន៍ស្រាប់ ដោយផ្តោតខ្លាំងលើខេត្ត Lam Dong ជាពិសេសលើដំណាំផ្កា ដែលមិនបានគ្របដណ្តប់បរិបទប្រទេសទាំងមូលនោះទេ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះតំបន់ខ្ពង់រាបភាគឦសានរបស់យើងមានលក្ខណៈអាកាសធាតុ និងសណ្ឋានដីស្រដៀងគ្នាដែលអាចយកជាគំរូសិក្សាបាន។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងគំរូនៃការអនុវត្តកសិកម្មទំនើបនេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តដើម្បីអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការដាំដុះបែបប្រពៃណី ទៅជាការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងការធានាបាននូវទីផ្សារច្បាស់លាស់ គឺជាគន្លឹះយុទ្ធសាស្ត្រឆ្ពោះទៅរកភាពជោគជ័យនៃកសិកម្មពាណិជ្ជកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Value added (VA) (តម្លៃបន្ថែម) | ទំហំទឹកប្រាក់ចំណេញ ឬតម្លៃពិតប្រាកដដែលកសិករទទួលបាន បន្ទាប់ពីយកចំណូលសរុប (Gross Output) ដកចេញនូវរាល់ចំណាយទៅលើធាតុចូលផលិតកម្ម (Intermediate Costs) ដូចជាថ្លៃជី ថ្នាំ ពូជ និងកម្លាំងពលកម្ម។ | ប្រៀបដូចជាប្រាក់ឈ្នួលពិតប្រាកដដែលយើងនៅសល់កប់ក្នុងហោប៉ៅ ក្រោយពេលទូទាត់សងថ្លៃដើមដែលបានចំណាយក្នុងការផលិតរួចរាល់។ |
| Intermediate Costs (IC) (ចំណាយអន្តរការី ឬ ថ្លៃដើមផលិតកម្ម) | ការចំណាយសរុបទៅលើធាតុចូលក្នុងផលិតកម្មកសិកម្ម ដែលរួមមានថ្លៃវត្ថុធាតុដើម (ពូជ ជី ថ្នាំ) ថ្លៃពលកម្ម ថ្លៃភ្ជួររាស់ ថ្លៃទឹកស្រោចស្រព ថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងការប្រាក់ធនាគារជាដើម។ | ដូចជាលុយដែលចុងភៅត្រូវចំណាយទិញសាច់ បន្លែ និងគ្រឿងទេសនៅផ្សារ មុននឹងអាចចម្អិនម្ហូបមួយចានលក់បាន។ |
| Gross Output (GO) (ចំណូលដុល ឬ បរិមាណផលសរុបគិតជាទឹកប្រាក់) | ចំណូលសរុបដែលរកបានពីការលក់ផលិតផល ដោយយកបរិមាណទិន្នផលសរុបដែលប្រមូលបាន គុណជាមួយនឹងតម្លៃលក់នៅលើទីផ្សារ ដោយមិនទាន់ដកថ្លៃដើមទុនចេញ។ | ដូចជាលុយសរុបដែលអ្នកលក់ប្រមូលបានពីអតិថិជនទាំងអស់នៅចុងម៉ោង មុនពេលទូទាត់ថ្លៃទិញឥវ៉ាន់ចូលស្តុកវិញ។ |
| Fertigation (ការដាក់ជីតាមប្រព័ន្ធស្រោចស្រព) | បច្ចេកទេសកសិកម្មទំនើបដែលលាយជីរលាយចូលទៅក្នុងទឹក រួចបញ្ជូនផ្ទាល់ទៅកាន់ឫសដំណាំតាមរយៈប្រព័ន្ធស្រោចស្រព (ជាពិសេសប្រព័ន្ធតំណក់ទឹក) ដើម្បីជួយសន្សំសំចៃធនធាន និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពស្រូបយកជីរបស់រុក្ខជាតិ។ | ប្រៀបដូចជាការចាក់សេរ៉ូមបញ្ចូលតាមសរសៃឈាមផ្ទាល់ដល់អ្នកជំងឺ ដែលជួយឱ្យរាងកាយទទួលបានជីវជាតិលឿនជាងការលេបថ្នាំធម្មតា។ |
| VietGAP (ស្តង់ដារការអនុវត្តកសិកម្មល្អវៀតណាម) | ស្តង់ដារបញ្ជាក់ពីការអនុវត្តកសិកម្មល្អនិងសុវត្ថិភាពនៅប្រទេសវៀតណាម ដែលតម្រូវឱ្យកសិករអនុវត្តតាមគោលការណ៍កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់គីមី ធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងការពារបរិស្ថានកសិកម្ម។ | ដូចជាវិញ្ញាបនបត្រអនាម័យដែលក្រសួងសុខាភិបាលផ្តល់ឱ្យភោជនីយដ្ឋាន ដើម្បីបញ្ជាក់ថាម្ហូបនៅទីនោះស្អាត និងមានសុវត្ថិភាពមិនប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ។ |
| Flowering treatments (បច្ចេកទេសបញ្ជាការចេញផ្កា) | ការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសផ្សេងៗ ដូចជាការផ្តល់ពន្លឺអំពូលភ្លើងបន្ថែមនៅពេលយប់ ឬការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព ដើម្បីពន្យារ ឬជំរុញឱ្យផ្ការីកចំពេលដែលទីផ្សារត្រូវការខ្លាំង (ឧទាហរណ៍ ពេលបុណ្យទាន)។ | ប្រៀបដូចជាការកំណត់ម៉ោងរោទ៍ដាស់ឱ្យមនុស្សភ្ញាក់ពីគេងចំម៉ោងកំណត់ ដើម្បីកុំឱ្យហួសពេលធ្វើការសំខាន់។ |
| Post-harvest preservation (បច្ចេកវិទ្យាថែរក្សាក្រោយការប្រមូលផល) | បច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងនិងរក្សាកសិផល (បន្លែនិងផ្កា) ក្រោយពេលកាត់យកពីចម្ការ ដូចជាការទុកដាក់ក្នុងបន្ទប់ត្រជាក់ និងការវេចខ្ចប់ត្រឹមត្រូវ ដើម្បីរក្សាគុណភាពឱ្យនៅស្រស់បានយូរ និងកាត់បន្ថយការខូចខាតពេលដឹកជញ្ជូន។ | ដូចជាការយកម្ហូបដែលនៅសល់ទៅទុកក្នុងទូរទឹកកក ដើម្បីកុំឱ្យវាផ្អូម និងអាចរក្សាទុកយកមកបរិភោគនៅថ្ងៃក្រោយបានទៀតដោយសុវត្ថិភាព។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
