បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាផលិតកម្មកសិកម្ម តាមរយៈការបង្កើតពូជពោតបារាំង Zea mays L. ថ្មី ដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ ឆាប់បានប្រមូលផល និងធន់នឹងជំងឺ ដើម្បីជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការវាយតម្លៃពូជ ការបង្កាត់ពូជ និងការសាកល្បងទិន្នផលជាច្រើនលើកនៅតាមទីតាំងផ្សេងៗគ្នា រួមទាំងលើកសិដ្ឋានរបស់កសិករផ្ទាល់ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៨៦ ដល់ឆ្នាំ១៩៨៩។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| CMB 8704 (Chiangmai 90) ពូជពោតបារាំង CMB 8704 (ឈៀងម៉ៃ ៩០) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ទាំងទម្ងន់ផ្លែមានសំបក និងផ្លែស្តង់ដារ ឆាប់បានប្រមូលផល (៤៣ថ្ងៃ) និងមានភាពធន់នឹងជំងឺផ្សិតទងស្លឹក (Downy mildew) ខ្ពស់បំផុត។ | ទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការថែទាំតាមស្តង់ដារកសិកម្មដូចជាការដាក់ជី និងការគ្រប់គ្រងស្មៅដោយប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីទទួលបានទិន្នផលអតិបរមា។ | ទិន្នផលផ្លែមានសំបក ១១៣៣ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងផ្លែស្តង់ដារ ១៧៧ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ហើយអត្រាឆ្លងជំងឺត្រឹមតែ ១,០% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Rangsit 1 (Standard Check) ពូជពោតបារាំង Rangsit 1 (ពូជស្តង់ដារធៀប) |
ជាពូជស្តង់ដារចាស់ដែលកសិករធ្លាប់ប្រើប្រាស់ទូទៅ និងងាយស្រួលរកគ្រាប់ពូជកាលពីមុន។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងពូជថ្មី យឺតក្នុងការប្រមូលផល (ប្រើពេល៤៨ថ្ងៃ) និងងាយរងគ្រោះដោយជំងឺផ្សិតទងស្លឹកយ៉ាងខ្លាំង។ | ទិន្នផលផ្លែមានសំបក ៨៣៧ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងមានអត្រាឆ្លងជំងឺផ្សិតដល់ទៅ ៥៤,៩%។ |
| Suwan 2 ពូជពោតបារាំង Suwan 2 |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងពូជស្តង់ដារ Rangsit 1 បន្តិច និងប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងការធ្វើតេស្តប្រៀបធៀបនៅតាមស្ថានីយស្រាវជ្រាវ។ | ទិន្នផលផ្លែស្តង់ដារ និងល្បឿននៃការប្រមូលផលនៅតែទាបជាង និងយឺតជាងពូជកូនកាត់ថ្មី CMB 8704។ | ទិន្នផលផ្លែមានសំបកប្រមាណ ១០៤០ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងទាមទាររយៈពេល ៤៤ ថ្ងៃដើម្បីប្រមូលផល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍនិងសាកល្បងពូជពោតនេះទាមទារធនធានកសិកម្មស្តង់ដារ ទីតាំងស្រាវជ្រាវច្បាស់លាស់ និងពេលវេលាយូរសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជឆ្លងកាត់ច្រើនជំនាន់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយធ្វើការសាកល្បងនៅតាមបណ្តាខេត្តផ្សេងៗជាច្រើនដូចជា ឈៀងម៉ៃ សុផាន់បុរី និងរ៉យអេត ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៦ ដល់ ១៩៨៩។ ទោះបីជាអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីនៃប្រទេសថៃមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាច្រើនទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏កត្តាភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ សីតុណ្ហភាព និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្ន អាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលជាក់ស្តែងមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចនៅពេលយកមកអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជា។
ពូជពោតបារាំង Zea mays L. នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារវាផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ និងធន់នឹងជំងឺ។
ការនាំចូល និងសាកល្បងពូជ ឈៀងម៉ៃ ៩០ ឬការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របង្កាត់ពូជស្រដៀងគ្នានេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់ជីវភាពកសិករកម្ពុជា តាមរយៈការកាត់បន្ថយហានิភ័យពីជំងឺ និងការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Open-pollinated (ពូជបង្កាត់ដោយសេរី / ពូជបង្កាត់បើកចំហ) | ជាប្រភេទពូជដំណាំដែលអនុញ្ញាតឱ្យលម្អងផ្កាឈ្មោលហោះទៅបង្កាត់ជាមួយផ្កាញីដោយសេរីតាមធម្មជាតិ (តាមរយៈខ្យល់ ឬសត្វល្អិត) ដោយមិនមានការគ្រប់គ្រងប្រភពលម្អងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដូចពូជកូនកាត់ (Hybrid) ឡើយ។ លក្ខណៈនេះធ្វើឱ្យកសិករអាចរក្សាទុកគ្រាប់ពូជសម្រាប់ដាំនៅរដូវក្រោយៗទៀតបានដោយមិនងាយបាត់បង់គុណភាព។ | ដូចជាការបណ្តោយឱ្យសត្វចិញ្ចឹមក្នុងកសិដ្ឋានចាប់គូគ្នាដោយសេរីតាមធម្មជាតិ ជាជាងការចាប់គូឱ្យដោយម្ចាស់កសិដ្ឋានដើម្បីយកពូជ។ |
| Half-sib recombination (ការបង្កាត់បងប្អូនម្តាយតែមួយ / ការបង្កាត់កាត់សាច់ញាតិពាក់កណ្តាល) | ជាវិធីសាស្ត្របង្កាត់ពូជដំណាំដោយប្រមូលយកគ្រាប់ពូជ (កូន) ដែលដុះចេញពីដើមញីតែមួយ (ម្តាយតែមួយ) ប៉ុន្តែទទួលលម្អងពីដើមឈ្មោលផ្សេងៗគ្នា (ឪពុកច្រើន) យកមកដាំនិងបង្កាត់បញ្ចូលគ្នា ដើម្បីបង្កើនភាពចម្រុះនៃសេនេទិច និងជ្រើសរើសយកលក្ខណៈល្អៗ។ | ដូចជាបងប្អូនដែលមានម្តាយតែមួយ តែឪពុកផ្សេងគ្នា ដែលប្រមូលផ្តុំនូវលក្ខណៈល្អៗពីឪពុកផ្សេងៗគ្នាមកទុកក្នុងគ្រួសារតែមួយ។ |
| Detasseling (ការដកផ្កាឈ្មោល / ការកាច់ផ្កាឈ្មោលចោល) | ជានីតិវិធីបច្ចេកទេសក្នុងផលិតកម្មគ្រាប់ពូជពោត ដោយគេត្រូវទាញ ឬកាត់យកកញ្ចុំផ្កាឈ្មោលនៅកំពូលដើមពោត (ដើមដែលកំណត់ជាម្តាយ) ចោលមុនពេលវាទម្លាក់លម្អង ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យវាបង្កាត់ដោយខ្លួនឯង ហើយបង្ខំឱ្យវាទទួលយកតែលម្អងពីដើមឈ្មោលដែលគេបានកំណត់ទុកប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជាការបិទទូរស័ព្ទមិនឱ្យហៅចេញ ដើម្បីបង្ខំឱ្យរង់ចាំទទួលតែការហៅចូលពីលេខពិសេសដែលយើងចង់បានប៉ុណ្ណោះ។ |
| Downy mildew (ជំងឺផ្សិតទងស្លឹក / ជំងឺផ្សិតម្សៅ) | ជាជំងឺរុក្ខជាតិបង្កឡើងដោយពពួកផ្សិតម្យ៉ាង ដែលបំផ្លាញស្លឹកពោត (បង្កជាស្នាមឆ្នូតពណ៌លឿង ឬស និងមានម្សៅផ្សិតនៅផ្នែកខាងក្រោមស្លឹក) ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិក្រិន មិនអាចលូតលាស់ និងមិនផ្តល់ទិន្នផល។ វាជាជំងឺដ៏កាចសាហាវបំផុតមួយសម្រាប់ការដាំដុះពោតនៅតំបន់ត្រូពិក។ | ដូចជាជំងឺផ្តាសាយធំដែលឆ្លងរាលដាលយ៉ាងលឿនក្នុងចំណោមមនុស្ស ធ្វើឱ្យរាងកាយចុះខ្សោយយ៉ាងខ្លាំង និងមិនអាចធ្វើការងារបាន។ |
| Isolation plot (ឡូដាំដុះឯកោ / ចម្ការដាច់ដោយឡែក) | ជាទីតាំងដាំដុះសម្រាប់បង្កាត់ ឬផលិតគ្រាប់ពូជ ដែលត្រូវរក្សាឱ្យនៅគម្លាតឆ្ងាយពីចម្ការដំណាំប្រភេទដូចគ្នាផ្សេងទៀត ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការហោះហើរលម្អងពីពូជដទៃមកលាយឡំ ដែលនាំឱ្យខូចគុណភាពពូជសុទ្ធ។ | ដូចជាការដាក់អ្នកជំងឺក្នុងបន្ទប់ដាច់ដោយឡែក (Quarantine) ដើម្បីកុំឱ្យមេរោគឆ្លងចូល ឬឆ្លងចេញទៅអ្នកដទៃ។ |
| Prolific ears (សមត្ថភាពចេញផ្លែច្រើន / ផ្លែច្រើនក្នុងមួយដើម) | ជាលក្ខណៈសេនេទិចពិសេសរបស់ពូជពោត ដែលអាចបង្កើតផ្លែបានច្រើនជាងមួយ ឬពីរក្នុងមួយដើម។ សម្រាប់ពោតបារាំង លក្ខណៈនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះគេត្រូវការចំនួនផ្លែច្រើនដើម្បីទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់។ | ដូចជាមេមាន់ដែលពូកែពងបានច្រើនគ្រាប់ក្នុងមួយសប្តាហ៍ បើធៀបនឹងមេមាន់ធម្មតាដែលពងបានតែមួយ ឬពីរគ្រាប់។ |
| Baby corn (ពោតបារាំង Zea mays L.) | ជាកញ្ចុំផ្កាញី ឬផ្លែពោតខ្ចីរបស់ដំណាំពោត (Zea mays L.) ដែលត្រូវបានគេប្រមូលផលមុនពេលវាចាប់ផ្តើមទទួលលម្អងដើម្បីបង្កាត់។ វាត្រូវបានគេបរិភោគទាំងមូលជាបន្លែស្រស់ និងមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ក្នុងការនាំចេញនិងឧស្សាហកម្មកំប៉ុង។ | ដូចជាការបេះត្រួយបន្លែ ឬផ្កាខ្ចីៗមកធ្វើម្ហូប មុនពេលវាលូតលាស់ក្លាយជាផ្លែទុំ ឬស្លឹកចាស់ដែលរឹងមិនអាចញ៉ាំបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
