បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនៃប្រព័ន្ធចែកចាយស្បៀងអាហារពីដើមដល់ចុងខ្សែសង្វាក់ ដើម្បីបង្កើតម៉ូដែលចែកចាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់គាំទ្រដល់សន្តិសុខស្បៀងនៅក្នុងស្រុក Pacitan ខេត្តជ្វាខាងកើត ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវការវិភាគបរិមាណនិងគុណភាព ដើម្បីវាយតម្លៃខ្សែសង្វាក់តម្លៃនិងទំនាក់ទំនងរវាងភាគីពាក់ព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Value Chain Analysis ការវិភាគខ្សែសង្វាក់តម្លៃ (Value Chain Analysis) |
ជួយកំណត់រចនាសម្ព័ន្ធខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ពីដើមដល់ចុង និងរកឃើញគម្លាតនៃតម្លៃបន្ថែមនៅតាមដំណាក់កាលនីមួយៗ។ | អាចមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការតាមដានទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុជាក់ស្តែងនៅក្នុងបណ្តាញពាណិជ្ជកម្មក្រៅផ្លូវការ។ | បានរកឃើញថាម៉ូដែល កសិករ-អ្នកកិនស្រូវ-អ្នកលក់រាយ-អតិថិជន គឺជាប្រព័ន្ធចែកចាយដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតនៅក្នុងតំបន់សិក្សា។ |
| MACTOR (Matrix of Alliances and Conflicts) ម៉ាទ្រីស MACTOR (ការវិភាគសម្ព័ន្ធភាព និងជម្លោះរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធ) |
ផ្តល់នូវការវាយតម្លៃជាបរិមាណអំពីកម្រិតនៃឥទ្ធិពល ភាពប្រកួតប្រជែង និងទំនាក់ទំនងរវាងតួអង្គផ្សេងៗ។ | ទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីវិភាគជំនាញ។ | បញ្ជាក់ថា អ្នកប្រមូលទិញ (Collectors) និងឈ្មួញកណ្តាល មានភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់បំផុត ខណៈកសិករមានឥទ្ធិពលទាបបំផុត។ |
| Fishbone Diagram with Atlas.ti ដ្យាក្រាមឆ្អឹងត្រី និងការវិភាគទិន្នន័យគុណភាពតាមរយៈកម្មវិធី Atlas.ti |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការចាត់ថ្នាក់ និងស្វែងរកឫសគល់នៃបញ្ហាដោយផ្អែកលើទិន្នន័យគុណភាព។ | លទ្ធផលអាចមានភាពលម្អៀងអាស្រ័យលើមតិយោបល់របស់អ្នកផ្តល់បទសម្ភាសន៍។ | បានចាត់ថ្នាក់បញ្ហាសន្តិសុខស្បៀងជា ៤ ផ្នែកសំខាន់ៗ៖ ផលិតកម្ម ការប្រមូលផល ប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្ម និងស្ថាប័ន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាច្រើនក្នុងការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ពីទីវាល ការសម្ភាសន៍ភាគីពាក់ព័ន្ធចម្រុះ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Pacitan ខេត្តជ្វាខាងកើត ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលជាតំបន់កសិកម្មជាប់មាត់សមុទ្រ ដូច្នេះទិន្នន័យឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងខ្លាំងពីបរិបទភូមិសាស្ត្រនិងគោលនយោបាយក្នុងស្រុកនោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជារចនាសម្ព័ន្ធខ្សែសង្វាក់កសិកម្មមានភាពស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ក៏កម្រិតនៃការធ្វើអន្តរាគមន៍ពីរដ្ឋាភិបាល និងទម្រង់នៃសហគមន៍កសិកម្មអាចមានភាពខុសប្លែក ដែលតម្រូវឱ្យមានការផ្ទៀងផ្ទាត់និងកែសម្រួលមុននឹងយកមកអនុវត្ត។
វិធីសាស្ត្រនិងការរកឃើញនៅក្នុងឯកសារនេះ មានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់កសិកម្មនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការកាត់បន្ថយតួអង្គកណ្តាលដែលមិនចាំបាច់ និងការផ្តល់អំណាចដល់សមាគមកសិករ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការពង្រឹងសន្តិសុខស្បៀងនិងស្ថិរភាពតម្លៃនៅកម្ពុជាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Value Chain (ខ្សែសង្វាក់តម្លៃ) | គឺជាស៊េរីនៃសកម្មភាពនានាដែលបង្កើតតម្លៃបន្ថែមដល់ផលិតផល នៅពេលដែលវាផ្លាស់ទីពីចំណុចផលិតកម្ម (កសិដ្ឋាន) កាត់តាមការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ និងការចែកចាយ រហូតដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ | ដូចជាការបូកតម្លៃបន្ថែមលើទំនិញបន្តបន្ទាប់គ្នាជាដំណាក់កាលៗ ចាប់ពីការដាំដុះនៅចម្ការរហូតដល់ក្លាយជាម្ហូបនៅលើចានរបស់អ្នក។ |
| Stakeholder Analysis (ការវិភាគភាគីពាក់ព័ន្ធ) | គឺជាវិធីសាស្ត្រដែលប្រើដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពល ផលប្រយោជន៍ និងទំនាក់ទំនងនៃក្រុម ឬបុគ្គលផ្សេងៗដែលមានការពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងប្រព័ន្ធ ឬគម្រោងណាមួយ។ | ដូចជាការគូសផែនទីមើលថា តើនរណាខ្លះមានអំណាច តើនរណាទទួលបានផលចំណេញ និងតើនរណាជាសម្ព័ន្ធមិត្តនឹងគ្នានៅក្នុងគម្រោងមួយ។ |
| MACTOR (ម៉ាទ្រីស MACTOR) | មកពីពាក្យពេញថា Matrix of Alliances and Conflicts: Tactics, Objectives and Recommendations គឺជាឧបករណ៍វិភាគយុទ្ធសាស្ត្រមួយដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃពីតុល្យភាពអំណាច ភាពស្របគ្នា (សម្ព័ន្ធភាព) និងភាពខ្វែងគំនិតគ្នា (ជម្លោះ) រវាងតួអង្គនៅក្នុងប្រព័ន្ធមួយ។ | ដូចជាការប្រើយុទ្ធសាស្ត្រលើក្ដារអុក ដើម្បីមើលដឹងថា តើតួអង្គណាខ្លះជាសម្ព័ន្ធមិត្តនឹងគ្នា ហើយតួអង្គណាខ្លះមានជម្លោះនឹងគ្នាក្នុងការដណ្តើមផលប្រយោជន៍។ |
| Food Security (សន្តិសុខស្បៀង) | គឺជាស្ថានភាពដែលប្រជាជនគ្រប់រូប នៅគ្រប់ពេលវេលា មានលទ្ធភាពផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច រូបវន្ត និងសង្គម ក្នុងការទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់ សុវត្ថិភាព និងមានជីវជាតិ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ។ | គឺជាការធានាថាប្រជាជនគ្រប់រូបមានហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ មានសុវត្ថិភាព និងមានតម្លៃសមរម្យនៅគ្រប់កាលៈទេសៈ។ |
| Middleman / Broker (ឈ្មួញកណ្តាល) | គឺជាតួអង្គអន្តរការីនៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ ដែលទិញផលិតផលពីអ្នកផលិត (កសិករ) ហើយយកទៅលក់បន្តឱ្យអ្នកលក់រាយ ឬអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ ដែលជារឿយៗពួកគេមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការកំណត់តម្លៃទីផ្សារ។ | ដូចជាអ្នករត់ការដែលទិញទំនិញពីអ្នកផលិតក្នុងតម្លៃថោក ហើយយកទៅលក់បន្តក្នុងតម្លៃថ្លៃ ដើម្បីស៊ីចំណេញកម្រៃជើងសារ។ |
| Fishbone Diagram (ដ្យាក្រាមឆ្អឹងត្រី) | គឺជាឧបករណ៍ជាគំនូសតាង (មើលទៅដូចជាឆ្អឹងត្រី) ដែលប្រើសម្រាប់ចាត់ថ្នាក់មូលហេតុដែលអាចកើតមាននៃបញ្ហាណាមួយ ដើម្បីស្វែងរកឱ្យឃើញនូវឫសគល់ពិតប្រាកដនៃបញ្ហានោះ។ | ដូចជាការគូសបំបែកមែកធាងបញ្ហាដើម្បីរកមើលថា តើឫសគល់នៃបញ្ហានោះពិតជាផ្តើមចេញពីកត្តាអ្វីខ្លះឱ្យប្រាកដ។ |
| Post-harvest handling (ការគ្រប់គ្រងក្រោយពេលប្រមូលផល) | គឺជាដំណាក់កាលនៃការគ្រប់គ្រងកសិផលភ្លាមៗបន្ទាប់ពីប្រមូលផលរួច ដែលរួមមានការសម្អាត ការសម្ងួត ការចាត់ថ្នាក់ និងការវេចខ្ចប់ ដើម្បីរក្សាគុណភាពនិងការពារការខូចខាត។ | ដូចជាការថែទាំបន្លែផ្លែឈើ ឬការសម្ងួតស្រូវក្រោយពេលច្រូតរួច ដើម្បីកុំឱ្យវាឆាប់រលួយ ឬខូចគុណភាពមុនពេលយកទៅលក់។ |
| Convergence (ភាពស្របគ្នា ឬការជួបប្រសព្វគ្នា) | នៅក្នុងការវិភាគភាគីពាក់ព័ន្ធ ពាក្យនេះសំដៅទៅលើកម្រិតដែលតួអង្គផ្សេងៗគ្នាមានគោលដៅ និងផលប្រយោជន៍ស្រដៀងគ្នា ដែលបង្ហាញពីសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពនឹងគ្នា។ | ដូចជាមនុស្សពីរនាក់ដែលមានគោលដៅនិងចំណង់ចំណូលចិត្តដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យពួកគេងាយស្រួលក្នុងការធ្វើការជាដៃគូនឹងគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
