បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃស្ថានភាពសន្តិសុខស្បៀង និងការស្វែងយល់ពីយុទ្ធសាស្ត្រដោះស្រាយរបស់គ្រួសារកសិករក្នុងអំឡុងពេលខ្វះខាតស្បៀងអាហារ នៅក្នុងតំបន់ក្រីក្របំផុតចំនួនបីនៃភាគខាងជើងប្រទេសហ្គាណា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការស្ទង់មតិនិងប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរពីគ្រួសារកសិករដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូបីកម្រិត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Farmer Estimation Data Collection Approach ការប្រមូលទិន្នន័យដោយផ្អែកលើការប៉ាន់ស្មានរបស់កសិករ |
ងាយស្រួល និងចំណាយពេលតិចក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យទំហំដីនិងទិន្នផលពីកសិករច្រើនគ្រួសារ។ មិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍វាស់វែងស្មុគស្មាញនៅទីវាល។ | ទិន្នន័យអាចមានភាពលម្អៀង ឬមិនសូវសុក្រឹត ដោយសារពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការចងចាំ និងការប៉ាន់ស្មានរបស់កសិករម្នាក់ៗ។ | បានប្រើប្រាស់ដើម្បីប៉ាន់ស្មានទិន្នផលរបស់កសិករចំនួន ៧០០ គ្រួសារ (ឧទាហរណ៍៖ ទិន្នផលពោតជាមធ្យម 1MT/Ha)។ |
| Direct Land Area Measurement ការវាស់វែងទំហំដីផ្ទាល់ |
ផ្តល់ទិន្នន័យទំហំដី និងទិន្នផលច្បាស់លាស់ និងមានភាពជឿជាក់ (Reliability) ខ្ពស់បំផុត។ | ចំណាយពេលវេលា ថវិកា និងកម្លាំងពលកម្មច្រើន ព្រមទាំងត្រូវការឧបករណ៍វាស់វែងបច្ចេកទេស (ឧ. GPS) សម្រាប់វាស់ដីគ្រប់គ្រួសារ។ | ត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឯកសារថាជាវិធីសាស្ត្រដ៏ល្អ (Ideal Method) ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយសារកម្រិតធនធាន។ |
| Three-tier Sampling Approach វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូបីកម្រិត |
ធានាបាននូវភាពតំណាងខ្ពស់ (Representativeness) សម្រាប់ប្រជាជនគោលដៅក្នុងតំបន់ផ្សេងៗគ្នា ដោយឆ្លងកាត់កម្រិតសហគមន៍ ក្រុម និងកសិករ។ | ទាមទារឱ្យមានបញ្ជីឈ្មោះ (Sampling Frame) ច្បាស់លាស់ពីអង្គការ ឬអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានជាមុនសិន។ | សម្រេចបានការជ្រើសរើសកសិករតំណាងចំនួន ៧០០ គ្រួសារ ពី ៣៨ សហគមន៍ ក្នុងតំបន់ចំនួន ៣ ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានមនុស្សច្រើនសម្រាប់ចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់តាមសហគមន៍ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ក្រីក្របំផុតចំនួនបីនៅភាគខាងជើងប្រទេសហ្គាណា ក្នុងរដូវកាលឆ្នាំ ២០០៥ ដោយផ្តោតលើគ្រួសារកសិករដែលធ្វើកសិកម្មបែបចិញ្ចឹមជីវិត។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតំបន់ជនបទមួយចំនួនរបស់យើងក៏ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើកសិកម្មតាមរដូវកាល ខ្វះប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងងាយរងគ្រោះដោយសារអាកាសធាតុដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃសន្តិសុខស្បៀង និងការស្វែងយល់ពីយុទ្ធសាស្ត្រទប់ទល់នេះ គឺមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ក្របខ័ណ្ឌនៃការសិក្សានេះផ្តល់ជាគំរូដ៏រឹងមាំមួយសម្រាប់ការរចនាការស្ទង់មតិ ដើម្បីវាស់វែងភាពធន់របស់សហគមន៍ងាយរងគ្រោះនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Chronic food insecurity (អសន្តិសុខស្បៀងរ៉ាំរ៉ៃ) | ស្ថានភាពដែលគ្រួសារមួយមិនមានលទ្ធភាពជាប្រចាំក្នុងការទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់ ដោយសារកង្វះខាតធនធានជារចនាសម្ព័ន្ធយូរអង្វែង ដូចជាភាពក្រីក្រតម្កល់ គ្មានដីធ្លីធ្វើកសិកម្ម ឬកង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ | ដូចជាមនុស្សម្នាក់ដែលមានជំងឺប្រចាំកាយរាប់ឆ្នាំ ដែលតែងតែខ្សោយកម្លាំងជាប្រចាំ មិនមែនឈឺតែមួយចំហៀងពេលនោះទេ។ |
| Transitory food insecurity (អសន្តិសុខស្បៀងបណ្តោះអាសន្ន) | ការខ្វះខាតស្បៀងអាហារក្នុងរយៈពេលខ្លីដែលបណ្តាលមកពីវិបត្តិភ្លាមៗ ឬការផ្លាស់ប្តូររដូវកាល ដូចជាគ្រោះរាំងស្ងួត ទឹកជំនន់ គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ឬការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ច ដែលប៉ះពាល់ដល់ការផ្គត់ផ្គង់អាហារមួយរយៈ។ | ដូចជាការដាច់លុយចាយមួយរយៈខ្លីដោយសារត្រូវចំណាយលើការជួសជុលម៉ូតូខូចភ្លាមៗ តែពេលបើកប្រាក់ខែក្រោយនឹងមានលុយវិញ។ |
| Coping mechanisms (យន្តការដោះស្រាយ / យុទ្ធសាស្ត្រទប់ទល់) | យុទ្ធសាស្ត្រ ឬសកម្មភាពផ្សេងៗដែលគ្រួសារក្រីក្រអនុវត្តដើម្បីរស់រានមានជីវិតក្នុងអំឡុងពេលខ្វះខាតស្បៀងអាហារ ដូចជាការកាត់បន្ថយចំនួនពេលបរិភោគ ការខ្ចីបុល ការស្វែងរកអាហារព្រៃ ឬការលក់ទ្រព្យសម្បត្តិនិងសត្វចិញ្ចឹម។ | ដូចជាក្បាច់ការពារខ្លួនឬវិធីយកលួចរស់ដែលយើងប្រើនៅពេលជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចក្នុងគ្រួសារ (ឧ. ស៊ីចុកត្បិតត្បៀត ឬបញ្ចាំអីវ៉ាន់)។ |
| Months of inadequate food provisioning (ចំនួនខែនៃការផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងមិនគ្រប់គ្រាន់) | សូចនាករសម្រាប់វាស់វែងភាពអសន្តិសុខស្បៀង ដោយគណនាថិរវេលាចាប់ពីពេលដែលស្តុកស្រូវឬអាហារក្នុងផ្ទះបានអស់រលីង រហូតដល់រដូវប្រមូលផលដំណាំនៅរដូវបន្ទាប់។ | ដូចជារយៈពេលដែលយើងត្រូវអត់ធ្មត់ហូបមីកញ្ចប់រង់ចាំរហូតដល់ថ្ងៃបើកប្រាក់ខែថ្មីមកដល់។ |
| Draught animals (សត្វពាហនៈអូសទាញ) | សត្វដែលត្រូវបានគេចិញ្ចឹមនិងប្រើប្រាស់សម្រាប់ជាកម្លាំងអូសទាញក្នុងការធ្វើកសិកម្ម ដូចជាការភ្ជួររាស់ដី ឬការទឹមរទេះដឹកជញ្ជូនកសិផល (ឧទាហរណ៍ គោ ក្របី គោព្រៃ ឬសត្វលាដែលគេប្រើប្រាស់នៅប្រទេសហ្គាណា)។ | ដូចជាត្រាក់ទ័រមានជីវិត ដែលកសិករប្រើសម្រាប់ជួយសម្រួលកម្លាំងពលកម្មលើវាលស្រែ និងដឹកឥវ៉ាន់។ |
| Hybrid Seed (គ្រាប់ពូជកូនកាត់) | គ្រាប់ពូជដែលត្រូវបានបង្កាត់រវាងពូជរុក្ខជាតិពីរប្រភេទផ្សេងគ្នាដើម្បីទទួលបានលក្ខណៈពិសេសរួមបញ្ចូលគ្នា ដូចជាផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងមុន ធន់នឹងជំងឺ ឬធន់នឹងភាពរាំងស្ងួត។ | ដូចជាការយកគោពូជក្នុងស្រុកទៅបង្កាត់ជាមួយគោពូជបរទេសដើម្បីបានកូនគោដែលធំលឿននិងមានសាច់ច្រើន។ |
| Striga weed infestation (ការរាតត្បាតដោយស្មៅចង្រៃ Striga) | ការរីករាលដាលនៃប្រភេទស្មៅចង្រៃម៉្យាងដែលជាពពួកប៉ារ៉ាស៊ីត ចូលចិត្តតោងជញ្ជក់ជីវជាតិពីឫសរបស់ដំណាំសេដ្ឋកិច្ច (ដូចជាពោត សណ្ដែក និងស្រូវកសិកម្ម) ធ្វើឱ្យដំណាំក្រិននិងធ្លាក់ចុះទិន្នផលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាសត្វឈ្លើងដែលតោងជញ្ជក់ឈាមពីខ្លួនយើង ធ្វើឱ្យយើងអស់កម្លាំងលូតលាស់មិនរួចទោះខំញ៉ាំច្រើនក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
