បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការចម្លងរោគដោយមេរោគផ្សិត និងសារធាតុពុល Ochratoxin A (OTA) នៅក្នុងផលិតផលផ្លែឈើក្រៀមក្នុងស្រុក និងនាំចូលដែលដាក់លក់នៅលើទីផ្សារប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រមូលសំណាកផ្លែឈើក្រៀមចំនួន ៣០៦ សំណាក ដើម្បីវិភាគរកមេរោគផ្សិត និងកម្រិតសារធាតុពុល OTA ព្រមទាំងសាកល្បងវិធីសាស្ត្រកាត់បន្ថយជាតិពុលដោយប្រើកម្ដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Microwave Heating ការប្រើប្រាស់កម្ដៅមីក្រូវ៉េវ |
ចំណាយពេលខ្លីបំផុត (គិតជាវិនាទី) និងងាយស្រួលអនុវត្តសូម្បីតែនៅក្នុងផ្ទះបាយធម្មតា។ មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបំផ្លាញជាតិពុលដោយសារការកកិតនៃម៉ូលេគុលទឹក។ | ទាមទារការកំណត់កម្រិតថាមពល (Watt) និងពេលវេលាឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីចៀសវាងការខ្លោចផ្លែឈើ។ ប្រសិទ្ធភាពអាស្រ័យខ្លាំងលើទំហំ និងកម្រិតសំណើមរបស់ផ្លែឈើ។ | កាត់បន្ថយសារធាតុពុល OTA បានរហូតដល់ ៨៤,៥៦% នៅក្នុងទំពាំងបាយជូរក្រៀមពណ៌ស (ប្រើកម្រិត ៤០០ វ៉ាត់ រយៈពេល ៦០ វិនាទី)។ |
| Hot Air Oven Heating ការប្រើប្រាស់ទូអាំងខ្យល់ក្ដៅ |
ផ្ដល់កម្ដៅស្មើល្អគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការផលិតក្នុងបរិមាណច្រើន (Bulk processing)។ អាចរក្សាសភាពដើមនៃផ្លែឈើបានល្អជាងមីក្រូវ៉េវ។ | ប្រើប្រាស់ពេលវេលាយូរជាង (ចន្លោះពី ៣០ ទៅ ៦០ នាទី) និងស៊ីថាមពលអគ្គិសនីច្រើនជាងសម្រាប់ការកម្ដៅរយៈពេលយូរ។ | កាត់បន្ថយសារធាតុពុល OTA បាន ៨៣,៥៩% នៅក្នុងផ្លែ cranberry និង ៨១,៨៥% នៅក្នុងទំពាំងបាយជូរក្រៀមពណ៌ស (នៅសីតុណ្ហភាព ៨០°C រយៈពេល ៦០ នាទី)។ |
| Control (No Treatment) ការមិនប្រើប្រាស់កម្ដៅ (ក្រុមត្រួតពិនិត្យ) |
មិនតម្រូវឲ្យមានការចំណាយថាមពល ពេលវេលា ឬឧបករណ៍បន្ថែម។ | ផ្លែឈើក្រៀមនៅតែមានផ្ទុកសារធាតុពុលកម្រិតខ្ពស់ ដែលបង្កហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាព (ដូចជាពុលតម្រងនោម និងមហារីក)។ | រក្សាផ្ទុកសារធាតុពុល OTA កម្រិតខ្ពស់រហូតដល់ ២៤,១០ µg/kg នៅក្នុងផ្លែប៊្លូបឺរី ដែលលើសពីស្ដង់ដារអនុញ្ញាត (< 10 µg/kg)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍កម្ដៅដែលងាយស្រួលរកបាន ប៉ុន្តែត្រូវការបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវិភាគសារធាតុពុល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលសំណាកផ្លែឈើក្រៀមទាំងក្នុងស្រុក និងនាំចូលពីទីផ្សារថៃ។ ដោយសារកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា (ក្ដៅ និងសើម) ដែលអំណោយផលដល់ការលូតលាស់របស់ផ្សិត Aspergillus ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការឆ្លុះបញ្ចាំងពីហានិភ័យស្រដៀងគ្នានៅក្នុងខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ផ្លែឈើក្រៀមនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការកាត់បន្ថយសារធាតុពុលនេះ មានភាពជាក់ស្ដែង និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នានូវការធ្វើតេស្តតាមដាន និងការប្រើប្រាស់កម្ដៅរូបវន្ត នឹងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាពសាធារណៈ និងលើកកម្ពស់គុណភាពកសិផលកែច្នៃរបស់កម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ochratoxin A (សារធាតុពុលអូក្រាតុកស៊ីន A) | ជាសារធាតុពុលបន្ទាប់បន្សំ (Secondary metabolite) ដែលផលិតដោយមេរោគផ្សិតមួយចំនួន (ដូចជា Aspergillus និង Penicillium) ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់តម្រងនោម និងអាចបង្កជាជំងឺមហារីកនៅពេលមនុស្សឬសត្វបរិភោគវា។ | ដូចជាថ្នាំពុលលាក់មុខដែលមេរោគផ្សិតបញ្ចេញចោលលើចំណីអាហារ ហើយអាចធ្វើឱ្យខូចក្រលៀនយើងបើយើងហូបវាដោយមិនដឹងខ្លួន។ |
| Mycotoxins (សារធាតុពុលពីមេរោគផ្សិត) | ជាក្រុមសមាសធាតុគីមីពុលដែលបង្កើតឡើងដោយមេរោគផ្សិតនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅនិងសើម ដែលមានវត្តមានជាទូទៅនៅក្នុងកសិផលក្រោយពេលប្រមូលផល។ | ដូចជាកាកសំណល់គីមីពុលដែលរោងចក្រ (មេរោគផ្សិត) បញ្ចេញចោលមកក្រៅ និងតោងជាប់លើចំណីអាហារ។ |
| Enzyme-linked immunosorbent assay (បច្ចេកទេសអេលីសា ឬការវិភាគរកសារធាតុដោយអង់ស៊ីមនិងអង់ទីគ័រ) | ជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់អង់ទីគ័រ (Antibodies) ដើម្បីចាប់យក និងវាស់បរិមាណសារធាតុជាក់លាក់ណាមួយ (ដូចជាជាតិពុល OTA) នៅក្នុងសំណាក ដោយបង្ហាញលទ្ធផលតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរពណ៌។ | ដូចជាការប្រើសត្វសុនខហិតក្លិនដែលត្រូវបានហ្វឹកហាត់យ៉ាងពិសេស ដើម្បីតាមរកនិងចាប់យកតែមនុស្សអាក្រក់ (សារធាតុពុល) នៅក្នុងហ្វូងមនុស្ស (ចំណីអាហារ)។ |
| Direct Plate Count Method (វិធីសាស្ត្ររាប់ចំនួនកូឡូនីផ្សិតផ្ទាល់) | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងការត្រួតពិនិត្យមីក្រូជីវសាស្ត្រ ដោយដាក់សំណាកលើមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹម (Agar) រួចរាប់ចំនួនកូឡូនីមេរោគផ្សិតដែលដុះឡើង ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃការចម្លងរោគ។ | ដូចជាការសាបព្រោះគ្រាប់ពូជលើដីសើម រួចរង់ចាំមើលនិងរាប់ចំនួនដើមឈើដែលដុះឡើង ដើម្បីដឹងថាមានគ្រាប់ពូជប៉ុន្មាន។ |
| Aspergillus niger (ផ្សិតអាស្ពែហ្ស៊ីលីស នីហ្ស៊ែរ) | ជាប្រភេទមេរោគផ្សិតម្យ៉ាងដែលជាទូទៅត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ផ្សិតខ្មៅ" ដែលអាចលូតលាស់លើបន្លែផ្លែឈើ និងអាចផលិតសារធាតុពុល Ochratoxin A ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព។ | ដូចជាស្លែពណ៌ខ្មៅដែលចូលចិត្តដុះលើនំប៉័ងឬផ្លែឈើទុកចោលយូរ ហើយវាអាចបញ្ចេញជាតិពុលចូលទៅក្នុងអាហារនោះ។ |
| Nephrotoxic (ការពុលតម្រងនោម) | សំដៅលើលក្ខណៈនៃសារធាតុគីមី ឬថ្នាំណាមួយដែលមានសមត្ថភាពធ្វើឱ្យខូចខាត ឬបំផ្លាញកោសិកាតម្រងនោម (ក្រលៀន) របស់មនុស្សឬសត្វ។ | ដូចជាការចាក់ទឹកអាស៊ីតចូលទៅក្នុងតម្រងចម្រោះទឹក ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធចម្រោះនោះខូចខាតលែងដំណើរការ។ |
| Teratogenic (ការបង្កភាពមិនប្រក្រតីដល់ទារកក្នុងផ្ទៃ) | ជាលក្ខណៈនៃសារធាតុដែលអាចជ្រៀតចូលទៅរំខានដល់ការលូតលាស់របស់ទារកក្នុងផ្ទៃម្ដាយ ដែលបណ្ដាលឱ្យទារកកើតមកមានពិការភាពពីកំណើត ឬមានរូបរាងខុសប្រក្រតី។ | ដូចជាការមានមេរោគកុំព្យូទ័រ (Virus) ចូលទៅរំខានកម្មវិធីខណៈពេលកំពុងដំឡើង (Install) ធ្វើឱ្យកម្មវិធីនោះលោតចេញមកដំណើរការខុសប្រក្រតី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
