បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃពីសក្តានុពលនៃការប្រើប្រាស់សំណល់តែបៃតង (Green tea waste) ជាជម្រើសប្រភពចំណីសម្រាប់សត្វរចាហ្វូង ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយលើចំណីពាណិជ្ជកម្ម និងបង្កើនគុណភាពនៃការរំលាយអាហារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសវាស់ស្ទង់ការផលិតឧស្ម័នក្នុងបំពង់សាកល្បង (In vitro) ដោយរៀបចំការពិសោធន៍ជាទម្រង់ 2x3 Factorial ដែលប្រៀបធៀបប្រភេទនិងកម្រិតនៃការបន្ថែមសំណល់តែបៃតង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (TMR without GTW) ចំណីត្រួតពិនិត្យ (TMR មិនមានបន្ថែមសំណល់តែបៃតង) |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំ និងដើរតួជាស្តង់ដារមូលដ្ឋានដ៏ល្អសម្រាប់ការប្រៀបធៀបនៅក្នុងការពិសោធន៍។ | មានកម្រិតនៃការរំលាយសារធាតុចិញ្ចឹម និងការផលិតអាស៊ីតខ្លាញ់ងាយហើរ (VFA) ទាបជាងគេបើធៀបនឹងក្រុមដែលបានបន្ថែមសំណល់តែបៃតង។ | ផលិតកម្មឧស្ម័នសរុបទាបបំផុត (៥៣.២ mL) អត្រារំលាយរូបធាតុស្ងួត (IVDMD) ទាបបំផុតនៅ ៤៨ម៉ោង (៥០.៣%) និង VFA សរុបទាបបំផុត (៩៣.២ mmol/L)។ |
| FGTW (5-15% Fresh Green Tea Waste) ការបន្ថែមសំណល់តែបៃតងស្រស់ (៥ ទៅ ១៥%) |
ជួយកាត់បន្ថយពេលវេលានិងថាមពលក្នុងការសម្ងួត និងបង្កើនការរំលាយអាហារក្នុងក្រពះសត្វបានប្រសើរជាងក្រុមត្រួតពិនិត្យ។ | មានផ្ទុកជាតិទឹកខ្ពស់ (៦៣.៥%) និងមានកម្រិតប្រូតេអ៊ីនឆៅ (CP) ព្រមទាំងជាតិសរសៃ (Fiber) ទាបជាងទម្រង់តែបៃតងក្រៀម។ | ផ្តល់ផលិតកម្មឧស្ម័នកម្រិតមធ្យម (៥៦.៦ ដល់ ៥៧.៧ mL) និង VFA សរុបចន្លោះ ៩៩.៤ ដល់ ១០០.៥ mmol/L។ |
| DGTW (5-15% Dried Green Tea Waste) ការបន្ថែមសំណល់តែបៃតងក្រៀម (៥ ទៅ ១៥%) |
មានកម្រិតប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ (២២.៧%) ដែលជួយជំរុញការរំលាយអាហារ និងផ្តល់លទ្ធផលនៃការបន្ទំក្នុងក្រពះបានល្អបំផុត។ | ទាមទារការចំណាយពេលវេលា និងថាមពលបន្ថែមសម្រាប់ដំណើរការសម្ងួតនៅក្នុងទូកម្តៅសីតុណ្ហភាព ៦០°C រយៈពេល ៤៨ម៉ោង។ | ផ្តល់ផលិតកម្មឧស្ម័នខ្ពស់បំផុត (៦១.៧ mL សម្រាប់កម្រិត១០%) អត្រារំលាយ IVDMD ខ្ពស់បំផុត (៦៥.៦%) និង VFA សរុបខ្ពស់បំផុត (១១៥.៤ mmol/L)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយនិងធនធានសម្រាប់ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវនេះមិនត្រូវបានបញ្ជាក់លម្អិតជាទឹកប្រាក់ទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ស្តង់ដារសម្រាប់ការវិភាគ in vitro និងការវិភាគជីវគីមី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យ Ubon Ratchathani និង Khon Kaen) ដោយប្រើប្រាស់វត្ថុរាវក្រពះពីគោបំបៅកូនកាត់ Holstein-Friesian ដែលស៊ីចំបើងជាអាហារ។ កត្តានេះគឺមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារយើងមានអាកាសធាតុ ពូជគោ និងប្រភពចំណីគ្រើម (ជាពិសេសចំបើង) ស្រដៀងគ្នាខ្លាំងណាស់។ លទ្ធផលនេះអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅកម្ពុជាដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណីប្រូតេអ៊ីន។
ការប្រើប្រាស់សំណល់តែបៃតងជាជម្រើសប្រភពចំណីសត្វរចាហ្វូង គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងជាក់ស្តែងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការបំប្លែងកាកសំណល់តែបៃតងទៅជាចំណីសត្វ មិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយថ្លៃចំណីសម្រាប់កសិករកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងចូលរួមចំណែកក្នុងការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់បរិស្ថានប្រកបដោយនិរន្តរភាពផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| In vitro gas production technique (បច្ចេកទេសវាស់ស្ទង់ការផលិតឧស្ម័ន in vitro) | គឺជាវិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់វត្ថុរាវពីក្រពះសត្វរចាហ្វូង ដើម្បីបន្ទំចំណីសត្វនៅក្នុងដបសេរ៉ូមជិតឈឹង រួចវាស់បរិមាណឧស្ម័នដែលបញ្ចេញ ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិត និងល្បឿននៃការរំលាយអាហារដោយមិនចាំបាច់សាកល្បងលើសត្វផ្ទាល់។ | ដូចជាការបង្កើតក្រពះសិប្បនិម្មិតដើម្បីមើលថាតើចំណីនោះរលាយបានល្អប៉ុណ្ណា ដោយវាស់បរិមាណខ្យល់ដែលភើចេញមក។ |
| Volatile fatty acids / VFA (អាស៊ីតខ្លាញ់ងាយហើរ) | ជាសមាសធាតុគីមីសំខាន់ៗ (ដូចជា អាសេតាត ប្រូពីយ៉ូណាត និងប៊ុយទីរ៉ាត) ដែលបង្កើតឡើងដោយអតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងក្រពះទី១របស់សត្វ ពេលពួកវារំលាយចំណីសរសៃ និងកាបូអ៊ីដ្រាត។ វាដើរតួជាប្រភពថាមពលចម្បងបំផុត (ផ្តល់ថាមពលប្រមាណ ៧០%) សម្រាប់សត្វរចាហ្វូងយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់ការលូតលាស់ និងផលិតទឹកដោះ។ | ប្រៀបដូចជាឥន្ធនៈ ឬថាមពលថ្មដែលបាក់តេរីទាញយកចេញពីចំណីគ្រើម ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់រាងកាយសត្វគោឱ្យមានកម្លាំង។ |
| In vitro dry matter digestibility / IVDMD (អត្រារំលាយរូបធាតុស្ងួត in vitro) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីភាគរយនៃចំណីសត្វ (គិតតែផ្នែកដែលគ្មានជាតិទឹក) ដែលត្រូវបានបំបែកនិងរំលាយដោយអតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងបរិយាកាសសាកល្បង (in vitro)។ ទិន្នន័យនេះបញ្ជាក់ពីគុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពនៃចំណីមុននឹងយកទៅឱ្យសត្វស៊ី។ | ដូចជាការវាស់ថាតើម្ហូបដែលយើងញ៉ាំចូលទៅ ត្រូវរាងកាយស្រូបយកបានប៉ុន្មានភាគរយ និងសល់កាកសំណល់ដែលត្រូវបញ្ចេញចោលប៉ុន្មានភាគរយ។ |
| Rumen inoculum (វត្ថុរាវក្រពះសម្រាប់បន្ទំ / មេរោគបន្ទំពីក្រពះទី១) | គឺជាទឹកឬវត្ថុរាវដែលបូមចេញពីក្រពះទី១ (Rumen) របស់សត្វរចាហ្វូងរស់ ដែលផ្ទុកទៅដោយបាក់តេរី ផ្សិត និងអតិសុខុមប្រាណរាប់លានប្រភេទ។ វាត្រូវបានយកមកប្រើប្រាស់ជាភ្នាក់ងារចម្បងសម្រាប់បំបែក ឬរំលាយចំណីនៅក្នុងការពិសោធន៍ in vitro។ | ប្រៀបដូចជាមេដំបែដែលគេដាក់ចូលក្នុងម្សៅនំប៉័ងដើម្បីឱ្យវាឡើងមេ តែនេះគឺជាមេបាក់តេរីដែលជួយរំលាយចំណីសត្វ។ |
| Total mixed ration / TMR (ចំណីលាយបញ្ចូលគ្នាសរុប) | គឺជារូបមន្តចំណីដែលត្រូវបានកិន និងលាយបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងសព្វល្អរវាងចំណីគ្រើម (ដូចជាចំបើង ឬស្មៅ) និងចំណីប្រមូលផ្តុំ (ដូចជាកន្ទក់ ឬកាកសណ្តែក) ក្នុងសមាមាត្រត្រឹមត្រូវ ដើម្បីការពារកុំឱ្យសត្វរើសចំណី និងធានាថាសត្វទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់។ | ដូចជាការធ្វើបាយឆាដែលមានលាយសាច់ បន្លែ និងគ្រឿងទេសគ្រប់មុខចូលគ្នាសព្វល្អ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកញ៉ាំទទួលបានជីវជាតិគ្រប់មុខក្នុងមួយម៉ាត់ៗ ដោយមិនអាចរើសញ៉ាំតែសាច់បានទេ។ |
| Ruminal ammonia nitrogen / NH3-N (អាម៉ូញ៉ាក់-អាសូតក្នុងក្រពះ) | គឺជាទម្រង់នៃអាសូតដែលកើតចេញពីការបំបែកប្រូតេអ៊ីនពីចំណីដោយអតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងក្រពះ។ បាក់តេរីក្នុងក្រពះយក NH3-N នេះទៅសំយោគជាប្រូតេអ៊ីនផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកវា ដែលចុងក្រោយក្លាយជាប្រភពប្រូតេអ៊ីនដ៏សំខាន់សម្រាប់សត្វស្រូបយកនៅពោះវៀនតូច។ | ដូចជាបំណែកឥដ្ឋ (អាសូត) ដែលត្រូវវាយបំបែកពីជញ្ជាំងចាស់ (ចំណី) រួចជាងសំណង់ (បាក់តេរី) យកវាទៅរៀបជាជញ្ជាំងថ្មី (ប្រូតេអ៊ីន) សម្រាប់ចិញ្ចឹមរាងកាយសត្វ។ |
| Neutral detergent fiber / NDF (ជាតិសរសៃ NDF) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណកោសិកាជញ្ជាំងរុក្ខជាតិសរុប (រួមមានសែលុយឡូស ហេមីសែលុយឡូស និងលីញីន) នៅក្នុងចំណី។ វាជាកត្តាកំណត់ថាតើសត្វអាចស៊ីចំណីនោះបានបរិមាណប៉ុន្មាន (Feed Intake) ព្រោះចំណីដែលមានជាតិសរសៃ NDF កាន់តែខ្ពស់ ធ្វើឱ្យសត្វឆាប់ឆ្អែត។ | ប្រៀបដូចជាទំហំនៃអេប៉ុងនៅពេលយើងទំពារម្ហូប បើវាកាន់តែមានសរសៃស្វិតច្រើន យើងកាន់តែឆាប់ឆ្អែតពោះ និងមិនអាចញ៉ាំបន្ថែមបានទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
