បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃគុណតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភនៃប្រភពចំណីថាមពលផ្សេងៗគ្នាសម្រាប់សត្វទំពារអៀង (Ruminants) ដោយសារតែមានព័ត៌មានកម្រិតទាបទាក់ទងនឹងសក្តានុពលនៃការរំលាយអាហារទាំងនេះនៅក្នុងប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការរចនាបែបចៃដន្យទាំងស្រុង (Completely Randomized Design) ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសផលិតឧស្ម័នក្នុងកែវពិសោធន៍ (In vitro gas production technique)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cassava chip ចំណិតដំឡូងមី |
មានសក្តានុពលផលិតឧស្ម័នខ្ពស់បំផុត និងងាយស្រួលរំលាយជាងគេ។ មានតម្លៃថោក និងងាយស្រួលរកក្នុងស្រុក។ | មានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនឆៅ (Crude Protein) ទាបបំផុត (១.៨៩%) ធៀបនឹងចំណីផ្សេងទៀត។ | សក្តានុពលផលិតឧស្ម័នសរុប (a+b) = ២០១.៩៧ mL និងអត្រាផលិត (c) = ០.១៨៥ %/ម៉ោង។ |
| Ground Corn / Corn meal ម្សៅពោត |
ជាប្រភពថាមពលស្តង់ដារ និងមានការផលិតឧស្ម័នបានល្អ។ | អាចមានតម្លៃថ្លៃជាងចំណិតដំឡូងមី និងអនុផលស្រូវ។ | សក្តានុពលផលិតឧស្ម័នសរុប (a+b) = ១៦៤.៧៩ mL និងអត្រាផលិត (c) = ០.១២ %/ម៉ោង។ |
| Broken rice អង្ករចុង |
ផ្តល់សក្តានុពលនៃការផលិតឧស្ម័នបានល្អ (ចំណាត់ថ្នាក់ទី២ បន្ទាប់ពីដំឡូងមី)។ | អត្រានៃការផលិតឧស្ម័ន (Rate of gas production) មានភាពយឺតជាងពោត និងដំឡូងមី។ | សក្តានុពលផលិតឧស្ម័នសរុប (a+b) = ១៦៨.០៥ mL និងអត្រាផលិត (c) = ០.០៨ %/ម៉ោង។ |
| Rice bran កន្ទក់ |
មានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនឆៅ (Crude Protein) ខ្ពស់បំផុត (១៤.២៦%) ក្នុងចំណោមប្រភពថាមពលទាំង៥។ | កម្រិតនៃការរំលាយ និងការផលិតឧស្ម័នស្ថិតក្នុងកម្រិតមធ្យម ដោយសារមានជាតិសរសៃខ្ពស់គួរសម។ | សក្តានុពលផលិតឧស្ម័នសរុប (a+b) = ១៤០.៧៦ mL និងអត្រាផលិត (c) = ០.១១ %/ម៉ោង។ |
| Rice pollard ចុងកន្ទក់ ឬកន្ទក់ម៉ត់ |
ងាយស្រួលរកបានជាអនុផលពីរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ។ | មានជាតិសរសៃខ្ពស់បំផុត (NDF ៦១.១៨%) ធ្វើឱ្យកម្រិតនៃការរំលាយ និងការផលិតឧស្ម័នទាបបំផុត។ | សក្តានុពលផលិតឧស្ម័នសរុប (a+b) = ៦៦.០៥ mL និងអត្រាផលិត (c) = ០.០៦ %/ម៉ោង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ការវិភាគគីមី និងសត្វគោដែលបានវះកាត់ដាក់បំពង់ក្រពះ (fistulated steers) ដើម្បីយកវត្ថុរាវក្នុងក្រពះសម្រាប់ការភ្ញាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ឥសាននៃប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់វត្ថុរាវពីក្រពះគោបង្កាត់ពូជ Brahman-Thai និងចំណីដែលមានក្នុងស្រុករបស់ពួកគេ។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកប្រើប្រាស់នៅប្រទេសកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អប្រសើរ ដោយសារកម្ពុជាមានលក្ខណៈអាកាសធាតុ ពូជគោ (គោប្រេស៊ីលកូនកាត់) និងមានការដាំដុះដំឡូងមី និងស្រូវស្រដៀងគ្នាខ្លាំង។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃយ៉ាងធំធេងក្នុងការជួយលើកស្ទួយវិស័យចិញ្ចឹមសត្វទំពារអៀងនៅកម្ពុជា តាមរយៈការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណី។
ជារួម ការបញ្ជាក់តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រថាចំណិតដំឡូងមីមានសក្តានុពលថាមពលខ្ពស់បំផុត គឺជាដំណោះស្រាយដ៏ជាក់ស្តែងមួយក្នុងការបង្កើនប្រាក់ចំណេញសម្រាប់កសិករចិញ្ចឹមគោនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| In vitro gas production technique (បច្ចេកទេសផលិតឧស្ម័នក្នុងកែវពិសោធន៍) | វិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ដែលយកវត្ថុរាវពីក្រពះសត្វទំពារអៀងមកលាយជាមួយសំណាកចំណីនៅក្នុងដបបិទជិត ដើម្បីវាស់បរិមាណឧស្ម័នដែលភាយចេញពេលបាក់តេរីធ្វើការរំលាយចំណីនោះ ដែលវាជួយឲ្យគេវាយតម្លៃកម្រិតនៃការរំលាយអាហារបានដោយមិនបាច់ពិសោធន៍លើសត្វផ្ទាល់ច្រើនដង។ | ដូចជាការធ្វើត្រាប់តាមក្រពះសត្វគោនៅក្នុងដបកែវ ដើម្បីមើលថាតើចំណីនោះងាយរំលាយ និងបង្កើតថាមពលបានកម្រិតណា។ |
| Rumen mixed microbe inoculums (វត្ថុរាវផ្ទុកមេរោគពីក្រពះទី១) | សារធាតុរាវដែលបូមចេញពីក្រពះទី១ (Rumen) របស់សត្វទំពារអៀង ដែលផ្ទុកទៅដោយបណ្តុំពពួកបាក់តេរី មីក្រុប និងប្រូតូសូអាចម្រុះ ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរំលាយជាតិសរសៃនៃចំណីរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាមេដំបែដែលគេដាក់ចូលក្នុងម្សៅនំប៉័ង ដើម្បីឲ្យវាឡើងអញ្ចឹងដែរ តែនេះគឺជាមេរោគល្អៗដែលជួយរំលាយអាហារក្នុងក្រពះគោ។ |
| Fistulated steers (គោដែលបានវះកាត់ដាក់បំពង់ក្រពះ) | សត្វគោដែលត្រូវបានវះកាត់បំពាក់បំពង់ (Fistula) ភ្ជាប់ពីស្បែកពោះខាងក្រៅចូលទៅកាន់ក្រពះទី១ដោយផ្ទាល់ ដើម្បីងាយស្រួលដល់អ្នកស្រាវជ្រាវក្នុងការលូកយកវត្ថុរាវ ឬដាក់សំណាកចំណីចូលទៅក្នុងក្រពះសម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការដាក់ទ្វារតូចមួយនៅលើពោះគោ ដើម្បីឲ្យគ្រូពេទ្យអាចបើកយកទឹកក្រពះមកពិនិត្យបានយ៉ាងងាយស្រួល និងមិនធ្វើឲ្យគោឈឺចាប់រាល់ដង។ |
| Neutral detergent fiber / NDF (ជាតិសរសៃមិនរលាយក្នុងសូលុយស្យុងអព្យាក្រឹត) | សមាសធាតុរចនាសម្ព័ន្ធជញ្ជាំងកោសិការបស់រុក្ខជាតិ (រួមមាន សែលុយឡូស ហេមីសែលុយឡូស និងលីញីន) ដែលតំណាងឲ្យភាពស្វិតនៃចំណី។ កម្រិត NDF កាន់តែខ្ពស់ ចំណីនោះកាន់តែពិបាករំលាយ ហើយសត្វក៏ស៊ីវាបានកាន់តែតិច។ | ដូចជាសរសៃនៃដើមស្មៅចាស់ៗ ឬដើមបន្លែដែលស្វិតខ្លាំង ទំពារមិនងាយម៉ត់ ហើយញ៉ាំទៅធ្វើឲ្យយើងឆាប់ឆ្អែតតែកង្វះថាមពល។ |
| Fermentation of the insoluble fraction (b) (ការរំលាយកាកសំណល់មិនរលាយទឹក / តម្លៃ b) | ជាតម្លៃនៅក្នុងសមីការគណិតវិទ្យានៃការរំលាយអាហារ ដែលតំណាងឲ្យបរិមាណឧស្ម័នសរុបដែលផលិតបានពីការរំលាយផ្នែកនៃចំណីដែលរឹង ឬមិនរលាយក្នុងទឹក (ឧទាហរណ៍៖ ជាតិសរសៃ) នៅពេលដែលគេទុកពេលឲ្យវាបំបែកបានយូរគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងក្រពះ។ | ដូចជាការគណនាថាតើអុសមួយដុំធំ (ចំណីស្វិត) អាចឆេះផ្តល់កម្តៅ (ឧស្ម័ន) បានសរុបប៉ុន្មាន ប្រសិនបើយើងទុកឲ្យវាឆេះយឺតៗរហូតដល់អស់រលីង។ |
| Rate of gas production (c) (អត្រានៃការផលិតឧស្ម័ន / តម្លៃ c) | ល្បឿនដែលមីក្រុបនៅក្នុងក្រពះអាចបំបែក និងរំលាយចំណី គិតជាភាគរយក្នុងមួយម៉ោង (%/h)។ អត្រានេះបញ្ជាក់ថាចំណីនោះឆាប់រំលាយ និងផ្តល់ថាមពលឲ្យសត្វបានលឿនប៉ុណ្ណា។ | ដូចជាល្បឿននៃការរលាយស្ករគ្រាប់នៅក្នុងមាត់យើងអញ្ចឹង បើស្ករនោះឆាប់រលាយ យើងក៏ឆាប់ទទួលបានថាមពល និងរសជាតិផ្អែមលឿន។ |
| Potential extent of gas production (a+b) (សក្តានុពលផលិតឧស្ម័នសរុប / តម្លៃ a+b) | បរិមាណឧស្ម័នសរុបអតិបរមាដែលអាចផលិតបានពីការរំលាយទាំងផ្នែកដែលរលាយស្រាប់ (a) និងផ្នែកមិនរលាយ (b) នៃចំណី។ វាជាសូចនាករដ៏សំខាន់ដែលបង្ហាញពីថាមពលសរុបដែលសត្វអាចទាញយកបានពីចំណីនោះ។ | ដូចជាការបូកសរុបថាមពលទាំងអស់ដែលយើងទទួលបានពីការញ៉ាំបាយមួយចានទាំងមូល ទោះបីជាផ្នែកខ្លះរលាយលឿន និងផ្នែកខ្លះរលាយយូរក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
