បញ្ហា (The Problem)៖ តើការចិញ្ចឹមមាន់ស្រុកក្រោមរយៈពេលទទួលពន្លឺយូរ (២៣ ម៉ោង/ថ្ងៃ) ដែលគេប្រើទូទៅសម្រាប់មាន់សាច់ពាណិជ្ជកម្ម អាចកែលម្អអត្រាកំណើន ទិន្នផលសាច់ និងសមាសភាពសាច់ បើធៀបនឹងរយៈពេលពន្លឺថ្ងៃធម្មជាតិឬអត់?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានចិញ្ចឹមមាន់ស្រុកចំនួន ៣០៤ ក្បាល ក្រោមកម្មវិធីពន្លឺចំនួនពីរ និងបានវិភាគលើដំណើរការលូតលាស់ និងគុណភាពសាច់របស់វានៅអាយុ ១៦ និង ២០ សប្តាហ៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Natural Day Length (NDL) ការចិញ្ចឹមដោយប្រើរយៈពេលពន្លឺថ្ងៃធម្មជាតិ |
ចំណាយថ្លៃដើមទាប មិនត្រូវការប្រព័ន្ធអគ្គិសនីបន្ថែម និងងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់កសិករទូទៅ។ ផ្តល់លទ្ធផលប្រហាក់ប្រហែលនឹងការប្រើពន្លឺយូរដោយគ្មានភាពខុសគ្នាជាន័យធៀប។ | ទម្ងន់សាច់មាន់ឈ្មោល (សាច់ទ្រូង និងភ្លៅ) ទទួលបានទាបជាងបន្តិចនៅអាយុ ១៦ និង ២០ សប្តាហ៍ បើធៀបនឹងការប្រើពន្លឺយូរ។ | ទម្ងន់មធ្យមនៅអាយុ ១៦សប្តាហ៍គឺ ១៤៥១ក្រាម និង ២០សប្តាហ៍គឺ ១៧៤៦ក្រាម ដោយមានអត្រាស្លាប់ទាបត្រឹម ២.៦៩%។ |
| Photoperiod of 23 hours/day (23L:1D) ការចិញ្ចឹមដោយប្រើរយៈពេលពន្លឺ ២៣ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ |
បង្កើនទម្ងន់សាច់សម្រាប់មាន់ឈ្មោលបានល្អជាងបន្តិច ជាពិសេសទម្ងន់សាច់ទ្រូង និងជើង ដោយមិនបង្កឱ្យមានបញ្ហាសុខភាពជើង ឬដក់ទឹកក្នុងពោះ (Ascites) ឡើយ។ | ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើអគ្គិសនី និងប្រព័ន្ធភ្លើង ដែលមិនសូវចំណេញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចព្រោះអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) និងទិន្នផលសរុបមិនមានភាពប្រសើរជាងមុនដាច់ស្រឡះនោះទេ។ | ទម្ងន់មធ្យមនៅអាយុ ១៦សប្តាហ៍គឺ ១៥០៨ក្រាម និង ២០សប្តាហ៍គឺ ១៨០៣ក្រាម (មិនមានភាពខុសគ្នាជាន័យធៀប P>0.05 ពី NDL)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រប្រើពន្លឺយូរ (23L:1D) តម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគបន្ថែមលើប្រព័ន្ធភ្លើងអគ្គិសនី និងការគ្រប់គ្រងបរិស្ថានកសិដ្ឋាន ដើម្បីធានាបាននូវការផ្តល់ពន្លឺថេរ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជមាន់ស្រុក (Native chickens) និងផ្តល់ចំណីតាមស្តង់ដារពាណិជ្ជកម្មពេញលេញ។ ដោយសារប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ ពូជមាន់ស្រុក និងទម្លាប់នៃការចិញ្ចឹមប្រពៃណីស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ទិន្នន័យ និងលទ្ធផលនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅប្រទេសកម្ពុជា។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការជួយកសិករសន្សំសំចៃការចំណាយដែលមិនចាំបាច់។
ជារួម ការរក្សាការចិញ្ចឹមមាន់ស្រុកតាមបែបប្រើពន្លឺធម្មជាតិគឺនៅតែជាជម្រើសដ៏ល្អ និងមានប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចបំផុត ព្រោះសមត្ថភាពហ្សែន (Genetic limits) របស់មាន់ស្រុកនៅមានកម្រិតទាបក្នុងការបំប្លែងចំណីឱ្យទៅជាសាច់ធៀបនឹងមាន់ CP ឬ Broilers។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Photoperiod (រយៈពេលទទួលពន្លឺ) | ជារយៈពេលសរុបនៃពន្លឺ (ទាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យធម្មជាតិ និងពន្លឺអំពូលអគ្គិសនី) ដែលសត្វទទួលបានក្នុងមួយថ្ងៃ (២៤ម៉ោង) ដែលវាមានឥទ្ធិពលទៅលើការចង់ស៊ីចំណី និងការលូតលាស់របស់សត្វ។ | ដូចជាការកំណត់ម៉ោងធ្វើការ ឬម៉ោងញ៉ាំអាហាររបស់យើងក្នុងមួយថ្ងៃអញ្ចឹងដែរ បើមានពន្លឺភ្លឺយូរ មាន់នឹងមានពេលដើរស៊ីចំណីបានយូរ។ |
| Natural Day Length / NDL (រយៈពេលពន្លឺថ្ងៃធម្មជាតិ) | ការចិញ្ចឹមសត្វដោយពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើពន្លឺព្រះអាទិត្យធម្មជាតិនៅពេលថ្ងៃ និងទុកឱ្យងងឹតនៅពេលយប់ ដោយមិនមានការបើកអំពូលភ្លើងបន្ថែមដើម្បីពន្យារពេលបំភ្លឺនោះទេ។ | ដូចជាការរស់នៅតាមបែបធម្មជាតិនៅតាមជនបទ ពេលព្រះអាទិត្យលិចគឺចូលដេក គ្មានភ្លើងអគ្គិសនីបំភ្លឺបន្តឱ្យធ្វើសកម្មភាពទៀតទេ។ |
| Feed conversion ratio / FCR (អត្រាបំប្លែងចំណី) | ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពដែលសត្វប្រើប្រាស់ចំណីដែលវាបានស៊ី ដើម្បីបំប្លែងទៅជាទម្ងន់សាច់។ តួលេខ FCR កាន់តែតូចមានន័យថាសត្វនោះស៊ីចំណីតិចតែឆាប់ធំ (មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់)។ | ប្រៀបដូចជាការស៊ីសាំងរបស់ម៉ូតូអញ្ចឹង បើម៉ូតូស៊ីសាំងតិចតែអាចរត់បានចម្ងាយឆ្ងាយ គឺមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ |
| Carcass yield (ទិន្នផលសាច់កាប់) | ជាសមាមាត្រនៃទម្ងន់សាច់មាន់ដែលទទួលបាន បន្ទាប់ពីការកាប់សម្លាប់ ដកយករោម បូមឈាម កាត់ជើង ក្បាល និងយកពោះវៀនចេញរួចរាល់ ធៀបទៅនឹងទម្ងន់មាន់រស់ទាំងមូលមុនពេលកាប់។ | ដូចជាពេលយើងទិញផ្លែឈើមួយផ្លែ ដែលត្រូវចិតសំបក និងយកគ្រាប់ចេញចោល ទម្ងន់សាច់ផ្លែឈើដែលយើងអាចញ៉ាំបានពិតប្រាកដគឺជារង្វាស់ទិន្នផលនេះ។ |
| Ascites (អាការៈដក់ទឹកក្នុងពោះ) | ជាជំងឺម្យ៉ាងដែលឧស្សាហ៍កើតលើមាន់សាច់ដោយសារវាលូតលាស់លឿនពេក ធ្វើឱ្យបេះដូងនិងសួតធ្វើការមិនទាន់ និងខ្វះអុកស៊ីហ្សែន បណ្តាលឱ្យកើនសម្ពាធឈាម និងមានការច្រោះដក់វត្ថុរាវនៅក្នុងប្រហោងពោះ។ | ប្រៀបដូចជាម៉ាស៊ីនបូមទឹកតូចមួយដែលត្រូវគេបង្ខំឱ្យបូមទឹកក្នុងបរិមាណច្រើនលើសកម្រិត ធ្វើឱ្យទុយោឡើងតឹង និងធ្លាយទឹកចេញមកក្រៅអញ្ចឹងដែរ។ |
| Breast blister (ការដក់ទឹកនៅស្បែកទ្រូង) | ជាបញ្ហារបួស ការរលាក ឬការដក់ទឹកនៅត្រង់ស្បែកដើមទ្រូងរបស់មាន់ ដែលបណ្តាលមកពីការក្រាបនៅមួយកន្លែងយូរពេក ជាពិសេសនៅលើទ្រុងឬកម្រាលរឹង ធ្វើឱ្យស្បែកទ្រូងកកិត។ | ស្រដៀងនឹងការដែលយើងពាក់ស្បែកជើងចង្អៀត រួចដើរយូរៗទៅធ្វើឱ្យកែងជើងកកិតរហូតឡើងពងទឹកអញ្ចឹងដែរ។ |
| Giblets (គ្រឿងក្នុងដែលអាចបរិភោគបាន) | នៅក្នុងវិស័យចិញ្ចឹមបក្សី ពាក្យនេះសំដៅទៅលើបណ្តុំសរីរាង្គខាងក្នុងរបស់បក្សីរួមមាន ថ្លើម គល់ក (កន្តេះឡង់) និងបេះដូង ដែលត្រូវបានចម្រាញ់ចេញមក និងអាចយកមកបរិភោគបាន។ | គឺស្រដៀងទៅនឹងការប្រមូលយកគ្រឿងក្នុងជ្រូកឬគោ (បេះដូង ថ្លើម) ទុកសម្រាប់ធ្វើម្ហូបញ៉ាំដាច់ដោយឡែកពីសាច់សុទ្ធ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
