បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងការកំណត់ពេលវេលាប្រមូលផលដ៏ប្រសើរបំផុត ដើម្បីទទួលបានទិន្នផល និងគុណភាពគ្រាប់ពូជស្មៅគីនី (Panicum maximum Jacq.) ខ្ពស់បំផុតទាំងក្នុងរដូវវស្សា និងរដូវប្រាំង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការពិសោធន៍នៅទីវាលនៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ដោយធ្វើការប្រមូលផលគ្រាប់ពូជនៅចន្លោះពេលអាយុខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Harvesting at 18 days after panicle emergence (Wet Season) ការប្រមូលផលនៅអាយុ ១៨ ថ្ងៃក្រោយចេញផ្កា (ក្នុងរដូវវស្សា) |
ទទួលបានទិន្នផលគ្រាប់ពូជសរុបខ្ពស់បំផុត។ កាត់បន្ថយការបាត់បង់ដោយសារការជ្រុះគ្រាប់មុនពេលប្រមូលផល។ | គុណភាពគ្រាប់ពូជ និងអត្រាដុះពន្លកនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ ដោយសារគ្រាប់ពូជមួយចំនួនមិនទាន់ទុំពេញលេញ។ | ទិន្នផលគ្រាប់ពូជសរុបទទួលបានអតិបរមា ៦៣១ គីឡូក្រាម/ហិកតា។ |
| Harvesting at 26 days after panicle emergence ការប្រមូលផលនៅអាយុ ២៦ ថ្ងៃក្រោយចេញផ្កា |
ទទួលបានទិន្នផលគ្រាប់ពូជសុទ្ធ (Pure seed yield) ខ្ពស់បំផុត និងអត្រាដុះពន្លកល្អប្រសើរបំផុត។ | ទិន្នផលគ្រាប់ពូជសរុបមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារគ្រាប់ដែលទុំបានជ្រុះចេញពីកញ្ចុំផ្កាអស់ជាច្រើន។ | ទិន្នផលគ្រាប់ពូជសុទ្ធទទួលបាន ២៦៦ គីឡូក្រាម/ហិកតា (រដូវវស្សា) ជាមួយនឹងគុណភាពដុះពន្លកខ្ពស់ជាងគេ។ |
| Post-harvest sweating/curing technique បច្ចេកទេសបន្ទុំគ្រាប់ពូជក្រោយពេលប្រមូលផល (Sweating) |
ជួយជំរុញឱ្យគ្រាប់ពូជដែលមិនទាន់ទុំពេញលេញអាចបន្តការលូតលាស់រហូតដល់ទុំល្អ និងបង្កើនអត្រាដុះពន្លក។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មបន្ថែម និងទីកន្លែងសមស្របសម្រាប់ការគរនិងគ្របកញ្ចុំផ្កា។ | បង្កើនគុណភាពនៃការដុះពន្លក និងភាពរឹងមាំរបស់គ្រាប់ពូជដែលត្រូវបានប្រមូលផលមុនអាយុ (១៨-២២ ថ្ងៃ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពិសោធន៍កសិកម្មនៅទីវាល និងការធ្វើតេស្តគុណភាពគ្រាប់ពូជនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តនគរបឋម (Nakhon Pathom) ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៥ ដោយផ្តោតលើការប្រៀបធៀបរវាងរដូវវស្សា និងរដូវប្រាំង។ ទិន្នន័យនេះមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច របបទឹកភ្លៀង និងប្រភេទដីកសិកម្មមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកសិករខ្មែរអាចយកលទ្ធផលនេះទៅអនុវត្តបានដោយផ្ទាល់ដោយមិនចាំបាច់កែប្រែច្រើន។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការកំណត់ពេលវេលាប្រមូលផលនេះគឺមានប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យបសុសត្វនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តតាមកាលវិភាគប្រមូលផលដ៏ត្រឹមត្រូវ រួមបញ្ចូលជាមួយបច្ចេកទេសបន្ទុំគ្រាប់ពូជ (Sweating) នឹងជួយលើកកម្ពស់យ៉ាងខ្លាំងនូវទិន្នផល និងគុណភាពគ្រាប់ពូជស្មៅ ដែលជាកត្តាគន្លឹះធានាដល់សន្តិសុខចំណីសត្វនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Panicle emergence (ការចេញកញ្ចុំផ្កា) | គឺជាដំណាក់កាលលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ (ជាពិសេសពពួកស្មៅ និងស្រូវ) ដែលកញ្ចុំផ្ការបស់វាលូតលាស់ចេញផុតពីស្រទបស្លឹកទាំងស្រុង។ ពេលវេលានេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាចំណុចចាប់ផ្តើម (Zero-day) សម្រាប់រាប់អាយុដើម្បីកំណត់ពេលវេលាប្រមូលផលគ្រាប់ពូជ។ | ដូចជាពេលដែលទារកចាប់ផ្តើមដុះធ្មេញដំបូងចេញពីអញ្ចាញ ដែលជាសញ្ញាប្រាប់យើងពីដំណាក់កាលលូតលាស់ថ្មីរបស់វា។ |
| Pure seed yield (ទិន្នផលគ្រាប់ពូជសុទ្ធ) | បរិមាណទម្ងន់សរុបនៃគ្រាប់ពូជដែលមានគុណភាពល្អ និងអាចដុះពន្លកបាន ដែលទទួលបានពីការប្រមូលផលលើផ្ទៃដីណាមួយ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលកាកសំណល់ កម្ទេចកម្ទី គ្រាប់ស្កក ឬគ្រាប់ស្មៅចង្រៃផ្សេងៗឡើយ។ | ដូចជាការរែងយកតែអង្ករស និងពេញគ្រាប់ល្អចេញពីអង្កាម កន្ទក់ និងចុងអង្ករ បន្ទាប់ពីកិនស្រូវរួចរាល់។ |
| Sweating (ការបន្ទុំគ្រាប់ពូជ) | ជាបច្ចេកទេសក្រោយពេលប្រមូលផល ដោយគេយកកញ្ចុំផ្កាដែលទើបកាត់រួច (ដែលនៅមានគ្រាប់មិនទាន់ទុំពេញលេញមួយចំនួន) ទៅគរទុក និងគ្របជិតរយៈពេល ២ ទៅ ៣ ថ្ងៃ ដើម្បីបង្កើតកម្តៅ និងសំណើមតិចៗ ដែលជួយជំរុញឱ្យគ្រាប់ទាំងនោះបន្តចាស់និងទុំល្អមុននឹងយកទៅបោកបែន។ នៅក្នុងអត្ថបទដើម អ្នកនិពន្ធសរសេរពាក្យនេះខុសអក្ខរាវិរុទ្ធជា "sweathing"។ | ដូចជាការយកផ្លែចេកខ្ចីទៅបន្ទុំក្នុងធុង ឬតម្រៀបហើយគ្របការុងជិត ដើម្បីឱ្យវាឆាប់ទុំ និងមានពណ៌លឿងស្មើគ្នាល្អ។ |
| Inflorescence (កញ្ចុំផ្កា) | បណ្តុំនៃផ្កាជាច្រើនដែលដុះចេញពីទងឬមែកតែមួយរបស់រុក្ខជាតិ។ សម្រាប់ពពួកស្មៅចំណីសត្វ កញ្ចុំផ្កានេះហើយជាកន្លែងដែលគ្រាប់ពូជចាប់ផ្តើមកកើត និងលូតលាស់រហូតដល់ទុំ។ | ដូចជាស្និតចេកមួយដែលមានផ្លែចេកតូចៗជាច្រើនដុះតម្រៀបគ្នាលើធាងតែមួយ។ |
| Germination percentage (ភាគរយនៃការដុះពន្លក) | ជាកម្រិតរង្វាស់គុណភាពគ្រាប់ពូជ ដែលគណនាដោយយកចំនួនគ្រាប់ពូជដែលបានដុះពន្លកជោគជ័យ ធៀបនឹងចំនួនគ្រាប់ពូជសរុបដែលបានយកទៅបណ្តុះសាកល្បងក្នុងលក្ខខណ្ឌស្តង់ដារ។ | ប្រសិនបើយើងសាបគ្រាប់ពូជ ១០០ គ្រាប់ ហើយវាដុះបាន ៨០ ដើម នោះមានន័យថាវាមានភាគរយដុះ ៨០% ដូចជាមានសិស្សប្រឡងជាប់ ៨០ នាក់ក្នុងចំណោមបេក្ខជន ១០០ នាក់។ |
| Randomized Complete Block Design / RCB (ការរៀបចំការពិសោធន៍ជាប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាទម្រង់នៃការរៀបចំការពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយគេបែងចែកដីជាប្លុកៗ (ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពខុសគ្នារបស់គុណភាពដី) រួចធ្វើការបែងចែកកម្មវិធីពិសោធន៍ (Treatments) ទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀបលទ្ធផលតាមបែបស្ថិតិ។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមៗតាមកម្រិតសមត្ថភាព (ពូកែ មធ្យម ខ្សោយ) រួចទើបចាប់ឆ្នោតចែកកិច្ចការឱ្យធ្វើ ដើម្បីធានាថាការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌ និងមិនលម្អៀង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
