បញ្ហា (The Problem)៖ ការដាំដុះបន្លែក្នុងតំបន់នេះមានការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីសម្លាប់សត្វល្អិត ដែលបណ្តាលឱ្យមានសំណល់ជាតិពុលក្នុងផលិតផល ប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ បរិស្ថាន និងធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតកម្មកើនឡើងខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ គម្រោងនេះបានអនុវត្តវិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយផ្តោតលើការបញ្ជ្រាបបច្ចេកវិទ្យាថ្មីដល់កសិករ ការបង្កើតសហករណ៍ និងការធ្វើតេស្តផ្ទាល់នៅតាមវាលស្រែ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Inside Nylon Net Greenhouse ការដាំដុះបន្លែក្នុងផ្ទះសំណាញ់នីឡុង |
កាត់បន្ថយការបំផ្លាញពីសត្វល្អិត និងជំងឺចង្រៃបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ ជួយបង្កើនទិន្នផល និងគុណភាពបន្លែ ដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ដល់កសិករ។ | ត្រូវការដើមទុនដំបូងខ្ពស់សម្រាប់ការសាងសង់ផ្ទះសំណាញ់ (ប្រហែល ១០.០០០ បាត)។ កសិករត្រូវចំណាយពេលដាំពី ៣ ទៅ ៤ រដូវទើបអាចទទួលបានដើមទុននេះមកវិញ។ | ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធសរុបប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់ការដាំដំណាំ ៣ មុខកើនដល់ ៣.០១៣ បាត។ ប្រាក់ចំណេញជាមធ្យមប្រចាំខែរបស់កសិករកើនពី ៤៤៤ បាត ដល់ ៣.៤៣៤ បាត។ |
| Outside Nylon Net / Open Field ការដាំដុះនៅទីវាល ឬក្រៅផ្ទះសំណាញ់ (ប្រពៃណី) |
មិនត្រូវការដើមទុនច្រើនក្នុងការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធដាំដុះដំបូងឡើយ ហើយងាយស្រួលក្នុងការចាប់ផ្តើមដាំដុះ។ | ងាយរងការបំផ្លាញពីសត្វល្អិត និងជំងឺ ដែលទាមទារការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីច្រើន។ ទិន្នផល និងគុណភាពបន្លែធ្លាក់ចុះ ដែលធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណូលទាប។ | ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធសរុបប្រចាំឆ្នាំទទួលបានត្រឹមតែ ៧៩៧,២០ បាតប៉ុណ្ណោះ ហើយមានហានិភ័យខ្ពស់ដោយសារសត្វល្អិត។ |
| Intercropping with Marigold ការដាំសហដំណាំជាមួយផ្កាស្បៃរឿង |
ជួយកាត់បន្ថយសត្វល្អិតចង្រៃ (ជាពិសេសដង្កូវយោលទោង) ដោយវិធីធម្មជាតិ និងជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីពុល។ កសិករក៏អាចទទួលបានចំណូលបន្ថែមពីការលក់ផ្កា។ | ទាមទារការរៀបចំផែនការដាំដុះច្បាស់លាស់ និងប្រើប្រាស់ទំហំដីមួយចំនួនដែលគួរតែប្រើសម្រាប់ការដាំបន្លែ។ | អាចកាត់បន្ថយចំនួនដង្កូវពី ១១៦ ក្បាល/ដើម មកត្រឹម ៧៨ ក្បាល/ដើម ព្រមទាំងផ្តល់ប្រាក់ចំណូលសុទ្ធខ្ពស់រហូតដល់ ៥២.២១០ បាត (សរុបបញ្ចូលទាំងផ្កា និងបន្លែ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ គម្រោងនេះទាមទារការវិនិយោគដំបូងលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្ទះសំណាញ់ និងឧបករណ៍ធ្វើតេស្ត ប៉ុន្តែផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍យូរអង្វែងតាមរយៈការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមសារធាតុគីមី និងបង្កើនប្រាក់ចំណូល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅឃុំបាងរៀង ខេត្តសុងក្លា ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់មានអាកាសធាតុ និងលក្ខខណ្ឌដីស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទិន្នន័យនេះផ្តោតតែលើកសិករតូចតាចក្នុងតំបន់ជាក់លាក់មួយ និងប្រើប្រាស់តម្លៃទីផ្សារក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤-១៩៩៦។ សម្រាប់កម្ពុជា ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ក្នុងការបង្ហាញពីលទ្ធភាពនៃការផ្លាស់ប្តូរពីការប្រើប្រាស់គីមីច្រើន មកប្រើប្រាស់ផ្ទះសំណាញ់ ប៉ុន្តែត្រូវកែសម្រួលទិន្នន័យតម្លៃដើម និងតម្លៃលក់ទៅតាមបរិបទទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន។
វិធីសាស្ត្រនៃការផលិតបន្លែអនាម័យក្នុងផ្ទះសំណាញ់នេះ គឺមានភាពសមស្រប និងមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អនុវត្តនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តគំរូនេះនៅកម្ពុជានឹងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាពពីសារធាតុគីមី បង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករ និងជំរុញនិរន្តរភាពបរិស្ថាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hygienic vegetable (បន្លែអនាម័យ) | បន្លែដែលត្រូវបានដាំដុះដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសកសិកម្មល្អ តាមរយៈការកាត់បន្ថយ ឬមិនប្រើប្រាស់ទាល់តែសោះនូវសារធាតុគីមីពុលកសិកម្ម ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពដល់អ្នកបរិភោគ និងមិនឱ្យមានសំណល់ជាតិពុលលើសពីកម្រិតកំណត់។ | ដូចជាការធ្វើម្ហូបនៅផ្ទះដោយខ្លួនឯង ដែលយើងដឹងច្បាស់ថាមិនបានដាក់សារធាតុគីមីរក្សាទុកឱ្យបានយូរ ឬប្រើប្រាស់ប៊ីចេងច្រើនហួសប្រមាណ។ |
| Nylon net greenhouse (ផ្ទះសំណាញ់នីឡុង) | រចនាសម្ព័ន្ធដាំដុះដែលគ្របដណ្ដប់ជុំវិញដោយសំណាញ់នីឡុង ដើម្បីរារាំងមិនឱ្យសត្វល្អិតចង្រៃហោះចូលមកបំផ្លាញដំណាំ ដែលជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការបាញ់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។ | ដូចជាការចងមុងដេកនៅពេលយប់ ដើម្បីការពារកុំឱ្យមូសខាំ ដោយមិនចាំបាច់បាញ់ថ្នាំមូស។ |
| Intercropping (ការដាំសហដំណាំ ឬការដាំដំណាំចម្រុះ) | ការដាំដំណាំពីរ ឬច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ និងនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ដាំផ្កាស្បៃរឿងលាយជាមួយបន្លែខាត់ណា) ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីគ្នាទៅវិញទៅមក ដូចជាការប្រើប្រាស់ក្លិនផ្កាដើម្បីបណ្ដេញសត្វល្អិត។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្កែក្នុងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ ដើម្បីឱ្យឆ្កែជួយដេញសត្វព្រៃដែលមកយាយីមាន់។ |
| Maximum residue limit - MRL (កម្រិតសំណល់អតិបរមា) | បរិមាណអតិបរមានៃសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ឬសារធាតុគីមី ដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យមានស្របច្បាប់នៅក្នុងចំណីអាហារ ឬកសិផល ដោយអាជ្ញាធរសុខាភិបាល ដែលធានាថាមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពមនុស្ស។ | ដូចជាល្បឿនកំណត់នៅលើផ្លូវជាតិ បើកបរក្រោមល្បឿននេះគឺមានសុវត្ថិភាព និងមិនខុសច្បាប់។ |
| Rapid Bioassay for Pesticide Residue - RBPR (ការធ្វើតេស្តជីវសាស្ត្ររហ័សរកសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត) | វិធីសាស្ត្រវិភាគរហ័សដោយប្រើប្រាស់ប្រតិកម្មអង់ស៊ីម ដើម្បីរកមើលវត្តមាននៃសំណល់ថ្នាំពុលកសិកម្មនៅក្នុងបន្លែមុនពេលប្រមូលផល ឬបញ្ចេញលក់ទៅកាន់ទីផ្សារ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ធ្វើតេស្តរហ័ស (Rapid Test) រកមេរោគកូវីដ-១៩ ដែលផ្តល់លទ្ធផលភ្លាមៗ ដោយមិនបាច់រង់ចាំលទ្ធផលពីមន្ទីរពិសោធន៍ធំៗ។ |
| Acceptable Daily Intake - ADI (បរិមាណដែលអាចទទួលយកបានប្រចាំថ្ងៃ) | បរិមាណប៉ាន់ស្មាននៃសារធាតុគីមី ឬថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតនៅក្នុងអាហារ ឬទឹកផឹក ដែលមនុស្សម្នាក់អាចបរិភោគជារៀងរាល់ថ្ងៃពេញមួយជីវិត ដោយមិនមានហានិភ័យដល់សុខភាព។ | ដូចជាការញ៉ាំស្ករគ្រាប់មួយគ្រាប់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលមិនធ្វើឱ្យអ្នកកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែមឡើយ ប៉ុន្តែបើញ៉ាំច្រើនពេកទើបមានបញ្ហា។ |
| Multiple cropping (ការដាំដំណាំច្រើនដង) | ប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការដាំដុះ និងប្រមូលផលដំណាំច្រើនជាងមួយដងនៅលើផ្ទៃដីដដែលក្នុងមួយឆ្នាំ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ដី ទិន្នផលសរុប និងប្រាក់ចំណូលរបស់កសិករ។ | ដូចជាការជួលបន្ទប់មួយឱ្យភ្ញៀវស្នាក់នៅបន្តបន្ទាប់គ្នាជាច្រើននាក់ក្នុងមួយខែ ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលច្រើនដង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
