បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តោតលើការកែលម្អការគ្រប់គ្រង និងការអនុវត្តច្បាប់លើការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីកសិកម្មដែលមានគ្រោះថ្នាក់ ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់កសិករ និងអ្នកបរិភោគនៅក្នុងខេត្តខនកែន (Khon Kaen) ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រមូលទិន្នន័យពីភាគីពាក់ព័ន្ធចំនួន ៤ ផ្នែក ហើយប្រើប្រាស់កម្មវិធីប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រដើម្បីវិភាគ និងគាំទ្រការសម្រេចចិត្ត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional/Manual Administration ការគ្រប់គ្រងបែបប្រពៃណី (គ្មានប្រព័ន្ធ GIS) |
មិនត្រូវការចំណាយលើបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញ និងអ្នកជំនាញកុំព្យូទ័រច្រើន។ | ពិបាកក្នុងការតាមដានទីតាំងលក់ដូរ និងខ្វះទិន្នន័យរួមបញ្ចូលគ្នាដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តអនុវត្តច្បាប់បានទាន់ពេលវេលា។ | ចំនួនអ្នកលក់ដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ណត្រឹមត្រូវមានត្រឹមតែ ៧០ កន្លែងប៉ុណ្ណោះក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ហើយការគ្រប់គ្រងហានិភ័យមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាព។ |
| ArcView GIS Spatial Analysis ការវិភាគទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រដោយប្រើប្រាស់កម្មវិធី ArcView GIS |
ផ្តល់ព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រច្បាស់លាស់តាមរយៈផែនទីពណ៌ ជួយសម្រួលដល់ការសម្រេចចិត្ត ការចេញអាជ្ញាប័ណ្ណ និងការចុះអនុវត្តច្បាប់បានចំគោលដៅ។ | ទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យពីច្រើនប្រភពខុសៗគ្នា និងត្រូវការមន្ត្រីដែលមានជំនាញក្នុងការប្រើប្រាស់កម្មវិធី។ | បង្កើនអ្នកមានអាជ្ញាប័ណ្ណដល់ ២៤៤ កន្លែង និងកាត់បន្ថយសំណល់គីមីក្នុងតំបន់ដាំដុះបន្លែពី ២២.០% មកត្រឹម ១១.៥%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីតម្លៃជាសាច់ប្រាក់នោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារការវិនិយោគលើកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ធនធានមនុស្ស និងការប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Khon Kaen ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើទិន្នន័យអ្នកលក់សារធាតុគីមី និងកសិករដាំបន្លែក្នុងតំបន់ជាក់លាក់ចន្លោះឆ្នាំ ២០០៣-២០០៦។ ទិន្នន័យ និងបរិបទនេះមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែលទ្ធផលនៃការអនុវត្តអាចមានភាពខុសគ្នាអាស្រ័យលើកម្រិតនៃការអនុវត្តច្បាប់រឹបអូស និងកម្រិតយល់ដឹងរបស់កសិករក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ GIS ដើម្បីធ្វើផែនទីហានិភ័យនេះ គឺពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់គីមីកសិកម្ម។
ការអនុវត្តប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាននេះ នឹងជួយកម្ពុជាធានាបាននូវការការពារសុខភាពសាធារណៈ សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងលើកកម្ពស់ស្តង់ដារកសិកម្មល្អ (GAP) សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក និងការនាំចេញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| ArcView GIS (កម្មវិធីប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ ArcView) | ជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រមួយប្រភេទដែលប្រើសម្រាប់ប្រមូល ផ្ទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតផែនទីបង្ហាញទីតាំងហាងលក់ថ្នាំកសិកម្ម និងកំណត់តំបន់ដាំដុះដែលមានហានិភ័យនៃសំណល់គីមីខ្ពស់។ | ដូចជាកម្មវិធី Google Maps ដែលត្រូវបានកែច្នៃជាពិសេស ដើម្បីឱ្យយើងអាចផាត់ពណ៌តំបន់ផ្សេងៗ បង្ហាញពីកម្រិតគ្រោះថ្នាក់នៃជាតិពុលកសិកម្មក្នុងតំបន់នោះ។ |
| spatial analysis (ការវិភាគទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ) | ដំណើរការនៃការទាញយក ឬបង្កើតព័ត៌មានថ្មីៗអំពីបណ្តុំទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ ដើម្បីស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនង គំរូ និងនិន្នាការនៃទីតាំងណាមួយ។ ទីនេះ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៃការដាំដុះ និងអត្រានៃការរងគ្រោះដោយសារថ្នាំពុលកសិកម្ម។ | ដូចជាការយកផែនទីតំបន់ដាំបន្លែ មកត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយផែនទីហាងលក់ថ្នាំគីមី ដើម្បីរកមើលថាតើតំបន់ណាដែលមានការប្រមូលផ្តុំការប្រើប្រាស់គីមីច្រើនជាងគេ។ |
| agricultural hazardous substance (សារធាតុគីមីកសិកម្មដែលមានគ្រោះថ្នាក់) | សំដៅលើផលិតផលគីមីនានាដែលប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដូចជាថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ ឬថ្នាំសម្លាប់ផ្សិត ដែលមានសក្តានុពលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពមនុស្ស សត្វ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ប្រសិនបើមិនបានគ្រប់គ្រង ឬអនុញ្ញាតឱ្យលក់ដោយគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ណត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាថ្នាំពេទ្យដែលមានកម្រិតខ្លាំង បើប្រើខុសកម្រិត ឬទិញពីប្រភពមិនច្បាស់លាស់ វានឹងក្លាយជាថ្នាំបំពុលរាងកាយនិងបរិស្ថានវិញ។ |
| good agricultural practice (GAP) (ការអនុវត្តកសិកម្មល្អ) | ជាគោលការណ៍ណែនាំ និងការអនុវត្តច្បាប់កសិកម្មដែលធានាថាការផលិតចំណីអាហារមានសុវត្ថិភាព គុណភាពល្អ គោរពបរិស្ថាន និងគិតគូរពីសុខមាលភាពរបស់កម្មករកសិកម្ម ជាពិសេសតាមរយៈការកាត់បន្ថយសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។ | ដូចជាសៀវភៅបញ្ជីវិន័យអនាម័យសម្រាប់ចុងភៅ ដែលតម្រូវឱ្យលាងដៃនិងប្រើប្រាស់គ្រឿងផ្សំក្នុងកម្រិតត្រឹមត្រូវ ដើម្បីកុំឱ្យអ្នកហូបពុល ឬឈឺពោះ។ |
| colineesteres (អង់ស៊ីមខូលីនអេស្តេរ៉ាស / ការធ្វើតេស្តឈាមរកជាតិពុល) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមនៅក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទកណ្តាល។ ការធ្វើតេស្តកម្រិតអង់ស៊ីមនេះ (Cholinesterase) ក្នុងឈាមកសិករ គឺដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើពួកគេបានរងការពុលពីការប៉ះពាល់នឹងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតកម្រិតណា។ ប្រសិនបើកម្រិតអង់ស៊ីមនេះធ្លាក់ចុះ មានន័យថាអ្នកនោះកំពុងរងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារជាតិពុលកសិកម្ម។ | ដូចជាប្រព័ន្ធរោទិ៍ (Alarm) នៅក្នុងរាងកាយ បើវាលោតញឹកញាប់ ឬខុសប្រក្រតី មានន័យថារាងកាយកំពុងស្រូបយកជាតិពុលពីថ្នាំកសិកម្មលើសកម្រិតហើយ។ |
| parathion methyl, endosufan (ថ្នាំគីមីហាមឃាត់ ប៉ារ៉ាទីយ៉ុងមេទីល និង អង់ដូស៊ុលហ្វាន់) | ជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលមានកម្រិតជាតិពុលខ្ពស់ខ្លាំង និងត្រូវបានច្បាប់ហាមឃាត់មិនឱ្យចរាចរណ៍ ឬប្រើប្រាស់ឡើយ ដោយសារវាមានផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាពមនុស្ស និងបន្សល់ទុកសំណល់ពុលក្នុងបរិស្ថានយូរអង្វែង ដែលក្នុងឯកសារនេះត្រូវបានអាជ្ញាធររឹបអូសបានពីអ្នកលក់។ | ដូចជាអាវុធគីមីខុសច្បាប់ ដែលទោះបីជាសម្លាប់សត្រូវ (សត្វល្អិត) បានលឿនមែន ប៉ុន្តែវាបន្សល់ទុកជាតិពុលដែលធ្វើឱ្យអ្នកបរិភោគបន្លែ និងកសិកររងគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ |
| decision making (ការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត / ប្រព័ន្ធគាំទ្រការសម្រេចចិត្ត) | នៅក្នុងបរិបទនៃការសិក្សានេះ គឺការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរួមបញ្ចូលគ្នា (ដូចជាផែនទីទីតាំងលក់ថ្នាំកសិកម្ម អត្រាអ្នកពុល និងតំបន់ហានិភ័យ) ដែលវិភាគដោយកុំព្យូទ័រ ដើម្បីជួយដល់ថ្នាក់ដឹកនាំ ឬមន្ត្រីអធិការកិច្ចក្នុងការវាយតម្លៃ ចេញអាជ្ញាប័ណ្ណ និងចាត់វិធានការរឹបអូសថ្នាំខុសច្បាប់បានចំគោលដៅ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធរ៉ាដានិង GPS ដែលប្រាប់ប៉ូលីសឱ្យដឹងច្បាស់ថាបទល្មើសកំពុងកើតឡើងនៅទីណា ដើម្បីងាយស្រួលបញ្ជូនកម្លាំងចុះទៅចាប់បានទាន់ពេលវេលា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
