បញ្ហា (The Problem)៖ ម្រះព្រៅងាយរងគ្រោះដោយសត្វល្អិតបំផ្លាញ ដែលតម្រូវឱ្យកសិករប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតច្រើន បណ្តាលឱ្យមានសំណល់គីមីដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពមនុស្ស និងរាំងស្ទះដល់ការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអឺរ៉ុប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រមូលសំណាកម្រះព្រៅជារៀងរាល់ខែរយៈពេល១២ខែ ពីកសិដ្ឋានចំនួន៣ប្រភេទ ហើយធ្វើការវិភាគរកសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដោយប្រើម៉ាស៊ីនក្រូម៉ាតូក្រាហ្វ៊ី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional Production System ប្រព័ន្ធផលិតកម្មកសិកម្មធម្មតា |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់កសិករទូទៅ ក្នុងការកម្ចាត់សត្វល្អិត និងមានទិន្នផលខ្ពស់ ដោយមានការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដោយសេរី។ | បន្សល់ទុកនូវសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតខ្ពស់លើសកម្រិតស្តង់ដារ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ និងរាំងស្ទះដល់ការនាំចេញ។ | មានសំណាកចំនួន ៨៧ ក្នុងចំណោម ៩៣ ដែលមានផ្ទុកសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ហើយមានសំណាកជាច្រើនលើសកម្រិតអតិបរមាអនុញ្ញាត (EU MRLs)។ |
| Good Agricultural Practice (GAP) System ប្រព័ន្ធអនុវត្តកសិកម្មល្អ (GAP) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ធ្វើឱ្យផលិតផលមានសុវត្ថិភាព និងស្របតាមស្តង់ដារសម្រាប់នាំចេញទៅទីផ្សារអន្តរជាតិ។ | តម្រូវឱ្យមានការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ពីកសិករលើការជ្រើសរើសប្រភេទថ្នាំ ការកំណត់អត្រាប្រើប្រាស់ និងការគោរពតាមពេលវេលាបញ្ឈប់ការបាញ់ថ្នាំមុនពេលប្រមូលផល។ | មានសំណាកត្រឹមតែ ៦ ប៉ុណ្ណោះដែលមានសំណល់ថ្នាំ ហើយគ្មានសំណាកណាមានកម្រិតសំណល់លើសកម្រិត MRL របស់សហភាពអឺរ៉ុបឡើយ។ |
| Organic Production System ប្រព័ន្ធផលិតកម្មកសិកម្មសរីរាង្គ |
ធានាសុវត្ថិភាពខ្ពស់បំផុតសម្រាប់សុខភាពអ្នកបរិភោគ និងបរិស្ថាន ដោយសារគ្មានការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីសំយោគទាល់តែសោះ។ | ទាមទារការថែទាំកម្រិតខ្ពស់ និងអាចប្រឈមនឹងបញ្ហាសត្វល្អិតបំផ្លាញខ្លាំង ដោយសារអនុញ្ញាតត្រឹមតែការប្រើប្រាស់ជីសរីរាង្គប៉ុណ្ណោះ។ | គ្មានការរកឃើញសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតទាល់តែសោះនៅក្នុងរាល់សំណាកដែលបានប្រមូល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ និងសារធាតុគីមីរំលាយជាច្រើនប្រភេទសម្រាប់ការស្រង់និងវិភាគសំណល់គីមីកសិកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Latbualuang ខេត្ត Phra Nakhon Si Ayutthaya ភាគកណ្តាលនៃប្រទេសថៃ លើសំណាកម្រះព្រៅដែលបានប្រមូលប្រចាំខែក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ។ ទោះបីជាប្រភេទដំណាំ និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ទម្លាប់នៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំរបស់កសិករ ការយល់ដឹងពី GAP និងប្រភេទថ្នាំដែលចរាចរណ៍លើទីផ្សារអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាជាក់ស្តែងបន្ថែមនៅក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រវិភាគ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងជំរុញការនាំចេញកសិផល។
សរុបមក ការបង្កើតប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យសំណល់គីមី និងការលើកទឹកចិត្តឱ្យមានវិញ្ញាបនប័ត្រ GAP នឹងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាពសាធារណៈរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា ព្រមទាំងបង្កើនទំនុកចិត្តសម្រាប់ការនាំចេញផលិតផលកសិកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Gas chromatography (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វ៊ីឧស្ម័ន) | វិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់បំបែក និងវិភាគសមាសធាតុគីមីដែលអាចហួតជាឧស្ម័នដោយមិនបាត់បង់លក្ខណៈដើម ដើម្បីដឹងថាមានសារធាតុអ្វីខ្លះនិងចំនួនប៉ុន្មាននៅក្នុងសំណាក (ដូចជាការរកសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតនៅលើស្លឹកម្រះព្រៅ)។ | ដូចជាការបំបែកទឹកពណ៌ចម្រុះទៅជាពណ៌ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដើម្បីរកមើលថាតើមានលាយពណ៌អ្វីខ្លះនៅក្នុងនោះ។ |
| Maximum Residue Limits (កម្រិតសំណល់អតិបរមា) | ជាកម្រិតកំណត់ខ្ពស់បំផុតនៃសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលច្បាប់អនុញ្ញាតឱ្យមានលើផលិតផលកសិកម្ម ដោយធានាថាមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ និងអាចនាំចេញទៅទីផ្សារអន្តរជាតិបាន។ | ដូចជាការកំណត់ល្បឿនអតិបរមានៅលើផ្លូវជាតិ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពអ្នកធ្វើដំណើរ បើកបរលើសល្បឿននេះគឺខុសច្បាប់និងគ្រោះថ្នាក់។ |
| Good Agricultural Practice (ការអនុវត្តកសិកម្មល្អ) | ជាបណ្តុំនៃគោលការណ៍ណែនាំ និងស្តង់ដារសម្រាប់ធ្វើកសិកម្មដែលធានាបាននូវទិន្នផលខ្ពស់ សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ពិសេសការគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់គីមីកសិកម្មឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាសៀវភៅបញ្ញត្តិវិន័យរបស់សិស្ស ដែលណែនាំពីរបៀបរៀនសូត្រឱ្យបានពិន្ទុល្អដោយមិនលួចចម្លងគេ និងគោរពច្បាប់សាលា។ |
| organophosphorous (អ័រហ្គាណូផូស្វ័រ) | ជាក្រុមថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលវាយប្រហារលើប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទរបស់សត្វល្អិតដោយទប់ស្កាត់អង់ស៊ីម cholinesterase ធ្វើឱ្យសត្វល្អិតកន្ត្រាក់សាច់ដុំរហូតដល់ងាប់ ហើយវាក៏មានជាតិពុលខ្លាំង និងងាយបន្សល់សំណល់គ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្សផងដែរ។ | ដូចជាការកាត់ផ្តាច់ខ្សែភ្លើងនៅក្នុងផ្ទះ ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធអគ្គិសនីទាំងមូលដំណើរការខុសប្រក្រតីនិងឆورتសៀគ្វី។ |
| synthetic pyrethroid (ពីរ៉េត្រូអ៊ីតសំយោគ) | ជាថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមីដែលផលិតឡើងដោយត្រាប់តាមសារធាតុពុលធម្មជាតិមានក្នុងផ្កា Chrysanthemum ដែលវាធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងរហ័សទៅលើប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទរបស់សត្វល្អិតដើម្បីសម្លាប់ពួកវាភ្លាមៗ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ថ្នាំស្ពឹកបាញ់ទៅលើសត្វល្អិត ដែលធ្វើឱ្យពួកវាគាំងលែងមានចលនាភ្លាមៗ។ |
| flame photometric detector (ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាដោយវាស់ពន្លឺអណ្តាតភ្លើង) | ជាឧបករណ៍ភ្ជាប់ជាមួយម៉ាស៊ីន Gas Chromatography ដែលប្រើអណ្តាតភ្លើងដើម្បីដុតសមាសធាតុគីមី រួចវាស់ពន្លឺដែលបញ្ចេញមកដើម្បីរកមើលវត្តមានរបស់សារធាតុផូស្វ័រ (Phosphorus) និងស្ពាន់ធ័រ (Sulfur) នៅក្នុងសំណល់ថ្នាំ។ | ដូចជាការសង្កេតមើលពណ៌អណ្តាតភ្លើងពេលដុតកាំជ្រួច ដើម្បីដឹងថាគេលាយរំសេវប្រភេទអ្វីខ្លះនៅខាងក្នុង។ |
| pre-harvest interval (ចន្លោះពេលមុនប្រមូលផល) | ជារយៈពេលកំណត់ដែលកសិករត្រូវរង់ចាំបន្ទាប់ពីការបាញ់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតលើកចុងក្រោយ រហូតដល់ថ្ងៃដែលអាចប្រមូលផលកសិផលបាន ដើម្បីទុកពេលឱ្យជាតិពុលរលាយអស់ត្រឹមត្រឹមកម្រិតសុវត្ថិភាព។ | ដូចជារយៈពេលដែលអ្នកត្រូវរង់ចាំឱ្យថ្នាំលាបក្រចកស្ងួតសិន មុនពេលអ្នកអាចចាប់កាន់វត្ថុផ្សេងៗបានដោយមិនប្រឡាក់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
