បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស៊ើបអង្កេតសកម្មភាពរបស់ហ្សែនដែលគ្រប់គ្រងភាពធន់ទ្រាំរបស់សណ្តែកសៀងទៅនឹងការបំផ្លាញផ្លែពីដង្កូវចោះផ្លែប្រភេទ Heliothis armigera។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយធ្វើការវាយតម្លៃលើការបង្កាត់ពូជសណ្តែកសៀងចំនួន៦ជំនាន់ (P1, P2, F1, F2, B1 និង B2) ទាំងនៅក្រោមលក្ខខណ្ឌធម្មជាតិ និងក្នុងទ្រុងសំណាញ់ដោយព្រលែងដង្កូវ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Natural Field Condition Testing ការធ្វើតេស្តក្រោមលក្ខខណ្ឌធម្មជាតិ |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងនៃការដាំដុះ និងអន្តរកម្មធម្មជាតិរវាងសត្វល្អិត និងរុក្ខជាតិ។ | ពិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងការរាលដាលរបស់សត្វល្អិតឱ្យបានស្មើគ្នា ដែលអាចធ្វើឱ្យទិន្នន័យមានការប្រែប្រួលខ្ពស់ និងមិនសូវច្បាស់លាស់។ | រកឃើញឥទ្ធិពលហ្សែនបូកបញ្ចូល (Additive gene effects) នៅក្នុងការបង្កាត់ពូជ SJ 5 × G 2102, SJ 5 × G 2105 និង SJ 5 × G 8506។ |
| Nylon Net Cage Condition Testing ការធ្វើតេស្តក្នុងទ្រុងសំណាញ់នីឡុង |
អាចគ្រប់គ្រងបរិមាណដង្កូវ និងធានាបាននូវការចែកចាយស្មើគ្នានៃការបំផ្លាញលើរុក្ខជាតិគោលដៅ ដើម្បីបង្កើនភាពសុក្រឹតនៃការសង្កេត។ | មានតម្លៃថ្លៃជាងក្នុងការរៀបចំទ្រុង និងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីកត្តាបរិស្ថានខាងក្រៅផ្សេងៗទាំងស្រុងនោះទេ។ | រកឃើញឥទ្ធិពលហ្សែនបូកបញ្ចូលនៅក្នុងការបង្កាត់ពូជ G 3473 × SJ 5 និង G 3473 × G 2102។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាក់លាក់ រួមទាំងទីតាំងដាំដុះ សម្ភារៈសម្រាប់ចិញ្ចឹមសត្វល្អិតក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ និងអ្នកបច្ចេកទេសវិភាគទិន្នន័យហ្សែន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (បាងខេន និងកំផែងសែន) ដោយប្រើប្រាស់ពូជសណ្តែកសៀង និងអម្បូរដង្កូវក្នុងតំបន់នោះ។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រព័ន្ធកសិកម្មស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តផ្ទាល់ ប៉ុន្តែគួរតែមានការធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញជាមួយនឹងពូជសណ្តែកសៀងក្នុងស្រុកកម្ពុជា ដើម្បីធានាបាននូវភាពសុក្រឹតខ្ពស់បំផុត។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាយតម្លៃឥទ្ធិពលហ្សែនសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជធន់នឹងសត្វល្អិតនេះ គឺពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្តបង្កាត់ពូជដែលផ្តោតលើឥទ្ធិពលហ្សែនបូកបញ្ចូល (Additive gene effects) នឹងផ្តល់នូវដំណោះស្រាយរយៈពេលវែងប្រកបដោយចីរភាពសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Generation mean analysis (ការវិភាគមធ្យមភាគជំនាន់) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិក្នុងពន្ធុវិទ្យាដែលប្រើប្រាស់ទិន្នន័យមធ្យមភាគនៃរុក្ខជាតិជំនាន់ផ្សេងៗគ្នា (ដូចជា មេបា កូនកាត់ជំនាន់ទី១ ទី២ និងកូនកាត់ត្រឡប់) ដើម្បីប៉ាន់ស្មានពីប្រភេទនៃសកម្មភាពហ្សែន (Gene action) ដែលគ្រប់គ្រងលក្ខណៈណាមួយ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបកម្ពស់រាងកាយរបស់សមាជិកគ្រួសារពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ (ពីជីដូនជីតា មកឪពុកម្តាយ មកកូន) ដើម្បីរកមើលថាតើកម្ពស់នោះត្រូវផ្ទេរតាមតំណពូជតាមរបៀបណា។ |
| Additive gene effects (ឥទ្ធិពលហ្សែនបូកបញ្ចូល) | ជាប្រភេទសកម្មភាពហ្សែនដែលអាឡែល (Allele) នីមួយៗរួមចំណែកជាចំណែកតូចៗស្មើៗគ្នាទៅលើលក្ខណៈរូប (Phenotype) ដែលធ្វើឱ្យលក្ខណៈនោះងាយស្រួលក្នុងការផ្ទេរតាមតំណពូជ និងជ្រើសរើសសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជបន្ត។ | ដូចជាការសន្សំប្រាក់ក្នុងកូនជ្រូក ដែលកាក់នីមួយៗរួមបញ្ចូលគ្នាធ្វើឱ្យចំនួនទឹកប្រាក់កើនឡើងជាលំដាប់ដោយស្មើភាពគ្នា។ |
| Heterobeltiosis (បាតុភូតកូនកាត់មានលក្ខណៈប្រសើរជាងមេបា) | ជារង្វាស់នៃភាពប្រសើរជាងរបស់កូនកាត់ជំនាន់ទី១ (F1) បើប្រៀបធៀបទៅនឹងមេ ឬបាដែលមានលក្ខណៈល្អជាងគេបំផុតនៅក្នុងចំណោមមេបាទាំងពីរ (Better parent) លើលក្ខណៈជាក់លាក់ណាមួយ។ | ដូចជាកូនដែលរៀនពូកែជាងឪពុកម្តាយទាំងពីរនាក់ ទោះបីជាឪពុកម្តាយនោះពូកែខ្លាំងរួចទៅហើយក៏ដោយ។ |
| Backcross progenies (កូនកាត់ត្រឡប់ / B1, B2) | ជាកូនដែលកើតចេញពីការបង្កាត់រវាងកូនកាត់ជំនាន់ទី១ (F1) ជាមួយនឹងមេ ឬបាដើមណាមួយរបស់វា ដើម្បីពង្រឹង ឬបញ្ចូលលក្ខណៈហ្សែនជាក់លាក់ណាមួយពីមេបានោះ។ | ដូចជាការយកថ្នាំលាបពណ៌កាត់ថ្មីមួយ ទៅលាយជាមួយពណ៌ដើមវិញ ដើម្បីទាញឱ្យវាមានពណ៌ស្រដៀងពណ៌ដើមខ្លាំងជាងមុន។ |
| Dominance gene action (សកម្មភាពហ្សែនបែបគ្របសង្កត់) | ជាសកម្មភាពហ្សែនដែលអាឡែលមួយ (លក្ខណៈលុប) គ្របសង្កត់ទាំងស្រុងទៅលើឥទ្ធិពលនៃអាឡែលមួយទៀត (លក្ខណៈលាក់) នៅក្នុងទម្រង់ហ្សែនសហព័ទ្ធ (Heterozygote)។ | ដូចជាការលាយទឹកថ្នាំពណ៌ខ្មៅចូលទៅក្នុងទឹកថ្នាំពណ៌ស ដែលពណ៌ខ្មៅនឹងគ្របដណ្តប់ទាំងស្រុងមិនឱ្យគេមើលឃើញពណ៌ស។ |
| Heliothis armigera (ដង្កូវចោះផ្លែ) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ដង្កូវចោះផ្លែ ដែលជាសត្វល្អិតចង្រៃស៊ីបំផ្លាញកសិផលជាច្រើនប្រភេទ រួមទាំងសណ្តែកសៀង ដោយវាចូលចិត្តចោះស៊ីគ្រាប់ខាងក្នុងផ្លែធ្វើឱ្យខូចខាតទិន្នផល។ | ដូចជាចោរដែលលួចចូលទៅចោះទម្លុះឃ្លាំង ដើម្បីស៊ីចំណីអាហារដែលស្តុកទុកនៅខាងក្នុងអញ្ចឹងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
