បញ្ហា (The Problem)៖ តើការដាំដើមល្ហុងខ្វង (Jatropha curcas L.) ជាដំណាំចន្លោះជួរក្នុងចម្ការឈើហូបផ្លែ និងដំណាំយូរឆ្នាំ (កៅស៊ូ និងដូងប្រេង) ដោយប្រើគម្លាត និងវិធីសាស្ត្រកាត់តម្រឹមមែកបែបណាទើបទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ និងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចល្អបំផុត?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍លើការដាំល្ហុងខ្វងចន្លោះជួរក្នុងចម្ការក្រូច កៅស៊ូ និងដូងប្រេង ដោយប្រើប្រាស់ការរចនាប្លង់ពិសោធន៍បែប Factorial ក្នុង RCRD ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Baseline (No Pruning + 1x1m Spacing) មិនមានការកាត់តម្រឹមមែក និងប្រើគម្លាតញឹក (១x១ ម៉ែត្រ) |
ដើមលូតលាស់កម្ពស់បានលឿន និងចេញផ្កា/ផ្តល់ផលលឿនជាងវិធីផ្សេង (១៨៨-១៩០ ថ្ងៃ)។ សមស្របសម្រាប់ដីមិនសូវមានជីវជាតិ។ | ការបែកមែកមានតិចតួច ទិន្នផលគ្រាប់ទទួលបានទាបបំផុត ហើយដើមលូតកម្ពស់ខ្លាំងពេកធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការប្រមូលផល។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបបំផុត ប៉ុន្តែចេញផ្កាពន្លកមុនគេ។ |
| Pruning at 60 cm height ការកាត់តម្រឹមមែកត្រឹមកម្ពស់ ៦០ សង់ទីម៉ែត្រ |
ជំរុញឱ្យមានការបែកមែកច្រើនបំផុត ដែលធ្វើឱ្យចំនួនផ្លែ និងទិន្នផលគ្រាប់កើនឡើងខ្ពស់។ ងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលផលដោយសារដើមមិនសូវខ្ពស់។ | ពន្យារពេលនៃការចេញផ្កា និងប្រមូលផលយូរជាងដើមដែលមិនបានកាត់តម្រឹម (ប្រហែល ២៥៧-២៦០ ថ្ងៃទើបចេញផ្កា)។ | ផ្តល់ការបែកមែកខ្ពស់បំផុត (៦.៣៧-៦.៦៦ មែក/ដើម) និងទិន្នផលខ្ពស់ជាងគេក្នុងចំណោមវិធីកាត់តម្រឹម។ |
| Wider Spacing (2x2 meters) ការដាំដោយប្រើគម្លាតទូលាយ (២x២ ម៉ែត្រ) |
ផ្តល់ទំហំគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យ កាត់បន្ថយការប្រកួតប្រជែងសារធាតុចិញ្ចឹម ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិលូតលាស់ល្អ និងផ្តល់ទិន្នផលក្នុងមួយដើមខ្ពស់។ | ចំនួនដើមក្នុងមួយហិកតាមានតិចជាងមុន ដែលអាចត្រូវការផ្ទៃដីធំដើម្បីទទួលបានបរិមាណគ្រាប់ច្រើនសរុប។ | ផ្តល់ទិន្នផលសរុបខ្ពស់បំផុតក្នុងមួយឡូតិ៍ពិសោធន៍ បើធៀបនឹងគម្លាត ១x១ម និង ១.៥x១.៥ម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការដាំល្ហុងខ្វងចន្លោះជួរមិនត្រូវការធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើនសម្រាប់ការថែទាំ និងប្រមូលផល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ (ខេត្ត Nakhon Si Thammarat) ក្នុងចម្ការក្រូច កៅស៊ូ និងដូងប្រេងជាក់លាក់ ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិចសើម។ ទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ច និងតម្លៃពលកម្មគឺផ្អែកលើបរិបទប្រទេសថៃក្នុងឆ្នាំ ២០០៨-២០០៩។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លក្ខខណ្ឌដី អាកាសធាតុ និងជាពិសេសតម្លៃពលកម្មគឺមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការគណនាថ្លៃដើមឡើងវិញ។
វិធីសាស្ត្រដាំដុះ និងកាត់តម្រឹមនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កសិករ និងសហគ្រាសកសិកម្មនៅកម្ពុជា ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូលបន្ថែមពីផ្ទៃដីចម្ការដែលមានស្រាប់។
ជារួម បច្ចេកទេសដាំល្ហុងខ្វងចន្លោះជួរដោយរៀបចំគម្លាត ២x២ ម៉ែត្រ និងកាត់តម្រឹម ៦០ សង់ទីម៉ែត្រ អាចយកមកអនុវត្តដោយជោគជ័យនៅកម្ពុជា ឱ្យតែទីតាំងនោះមានប្រព័ន្ធរំដោះទឹកបានល្អ និងមានការវាយតម្លៃត្រឹមត្រូវលើថ្លៃដើមពលកម្មក្នុងការប្រមូលផល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Intercropping | ការដាំដំណាំចន្លោះជួរ គឺការដាំដំណាំមួយប្រភេទ (ដូចជាល្ហុងខ្វង) នៅចន្លោះជួរនៃដំណាំចម្បងមួយទៀតដែលនៅតូចៗ (ដូចជាកៅស៊ូ ឬដូងប្រេង) ដើម្បីទាញយកប្រយោជន៍អតិបរមាពីផ្ទៃដីទំនេរ និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលបន្ថែម។ | ដូចជាការជួលបន្ទប់ទទេនៅក្នុងផ្ទះធំមួយឱ្យអ្នកផ្សេងស្នាក់នៅជាបណ្ដោះអាសន្ន ដើម្បីរកចំណូលបន្ថែម។ |
| Pruning | ការកាត់តម្រឹមមែក គឺជាបច្ចេកទេសកសិកម្មដែលគេកាត់ចុងមែក ឬតួដើមរុក្ខជាតិចោលត្រឹមកម្ពស់ណាមួយ ដើម្បីជំរុញឱ្យវាបែកមែកថ្មីៗកាន់តែច្រើន ដែលនាំឱ្យទទួលបានទិន្នផលផ្លែផ្កាកាន់តែខ្ពស់។ | ដូចជាការកាត់សក់ឱ្យខ្លី ដើម្បីឱ្យសក់ដុះមកវិញកាន់តែក្រាស់ និងមានទម្រង់ស្អាតជាងមុន។ |
| Factorial Design | ប្លង់ពិសោធន៍បែប Factorial គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលគេសាកល្បងកត្តាពីរ ឬច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍ ផ្លាស់ប្តូរទាំងគម្លាតដាំដុះ និងកម្ពស់កាត់មែកក្នុងពេលតែមួយ) ដើម្បីមើលថាតើកត្តាទាំងនោះមានឥទ្ធិពលរួមគ្នាទៅលើលទ្ធផលយ៉ាងណាខ្លះ។ | ដូចជាការសាកល្បងដាំបាយដោយប្តូរទាំងបរិមាណទឹក និងកម្រិតភ្លើងក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីរកមើលរូបមន្តដាំបាយដែលឆ្ងាញ់បំផុត។ |
| Transesterification | គឺជាដំណើរការប្រតិកម្មគីមីដែលគេប្រើដើម្បីបំប្លែងប្រេងឆៅដែលកៀបបានពីរុក្ខជាតិ (ដូចជាគ្រាប់ល្ហុងខ្វង) ឱ្យទៅជាប្រេងឥន្ធនៈជីវៈ (Bio-diesel) ដែលមានគុណភាពស័ក្តិសមអាចយកទៅចាក់ក្នុងម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតបាន។ | ដូចជាការយកទឹកដោះគោស្រស់មកឆ្លងកាត់ការកែច្នៃរហូតក្លាយជាឈីស (Cheese) ដើម្បីឱ្យមានប្រយោជន៍ថ្មី និងរក្សាទុកបានយូរ។ |
| Phorbol ester | សារធាតុពុលម្យ៉ាងដែលមានវត្តមាននៅក្នុងគ្រាប់ និងជ័ររបស់ដើមល្ហុងខ្វង ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្សនិងសត្វ ប្រសិនបើទទួលទាន ប៉ុន្តែវាអាចត្រូវចម្រាញ់យកទៅធ្វើជាថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតកសិកម្ម។ | ដូចជាពិសរបស់សត្វពស់ ដែលមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត ប៉ុន្តែបើចេះប្រើប្រាស់ត្រូវក្បួន អាចយកមកចម្រាញ់ធ្វើជាថ្នាំព្យាបាលបាន។ |
| Gross Margin | ប្រាក់ចំណេញដុល គឺជាផលដកនៃប្រាក់ចំណូលសរុបដែលរកបាន ធៀបនឹងថ្លៃដើមនៃផលិតកម្មផ្ទាល់ (មិនទាន់កាត់កងចំណាយប្រតិបត្តិការផ្សេងៗ) ដែលវាស់ស្ទង់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃការផលិត។ | ដូចជាលុយដែលអ្នកសល់ពីការលក់នំ បន្ទាប់ពីដកថ្លៃទិញម្សៅ និងស្ករចេញរួចរាល់។ |
| Bio-diesel | ប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈ គឺជាប្រេងឥន្ធនៈកកើតឡើងវិញ ដែលផលិតចេញពីប្រេងរុក្ខជាតិ ឬខ្លាញ់សត្វ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជំនួសប្រេងម៉ាស៊ូតធម្មតាដែលទាញយកពីផូស៊ីលក្រោមដី។ | ដូចជាការចម្រាញ់ប្រេងពីរុក្ខជាតិមកចាក់ម៉ាស៊ីនគោយន្ត ជំនួសឱ្យការទៅទិញប្រេងម៉ាស៊ូតនៅស្ថានីយ៍ប្រេង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
