បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ជាពិសេសការប្រើប្រាស់ថាមពល និងការបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនិច (CO2 emissions) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវដ្តជីវិតទាំងមូលរបស់ទួរប៊ីនខ្យល់កម្លាំង 2.0 MW ចាប់ពីការទាញយកវត្ថុធាតុដើមរហូតដល់ការបោះចោល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគវដ្តជីវិត (Life Cycle Analysis) ដើម្បីវាយតម្លៃតម្រូវការថាមពល និងកាបូនហ្វូតព្រីន (Carbon footprint) ឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលជីវិតចំនួនប្រាំរបស់ទួរប៊ីនខ្យល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| End of Life - Landfill ការបោះចោលនៅទីលានចាក់សំរាម (គ្មានការកែច្នៃ) |
ងាយស្រួលក្នុងការចាត់ចែងនៅពេលបញ្ចប់ការប្រើប្រាស់ ដោយគ្រាន់តែរុះរើ និងបញ្ជូនកាកសំណល់ទៅទីលានចាក់សំរាមដោយមិនត្រូវការបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញ។ | បាត់បង់ថាមពលដែលបានប្រើប្រាស់ក្នុងការផលិតទាំងស្រុង បង្កើនការបញ្ចេញឧស្ម័ន CO2 សរុប និងត្រូវការពេលវេលាសងថាមពលវិញ (Energy Payback Time) យូររហូតដល់ ៩.២៧ ខែ។ | ត្រូវការថាមពល ៥.៤១ x ១០^៦ kWhr ដើម្បីសាងសង់និងថែទាំ ព្រមទាំងបញ្ចេញឧស្ម័ន CO2 បន្ថែម ១៣,០៩៥ គីឡូក្រាមនៅចុងបញ្ចប់នៃជីវិតរបស់វា។ |
| End of Life - Recycling ការកែច្នៃវត្ថុធាតុដើមឡើងវិញ |
សង្គ្រោះថាមពលបានមួយចំណែកធំ កាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័ន CO2 យ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ និងកាត់បន្ថយពេលវេលាសងថាមពលវិញមកត្រឹមតែ ៥.៩៤ ខែប៉ុណ្ណោះ។ | ទាមទារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសំណល់ និងបច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃ (ដូចជាការរលាយដែក និងការកែច្នៃសរសៃកញ្ចក់) ដែលអាចចំណាយខ្ពស់នៅពេលដំបូង។ | សង្គ្រោះថាមពលសរុបបាន ៥៤.៨% និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័ន CO2 សុទ្ធបាន ៥៥.៤% បើប្រៀបធៀបនឹងការបោះចោល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការវាយតម្លៃនេះទាមទារទិន្នន័យលម្អិតអំពីវត្ថុធាតុដើម និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រពិសេសសម្រាប់វិភាគវដ្តជីវិត (LCA Software) ដើម្បីគណនាថាមពល និងឧស្ម័នកាបូនិច។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យទួរប៊ីនខ្យល់ទំហំ 2.0 MW ពីក្រុមហ៊ុនអឺរ៉ុប (ដូចជា Vestas និង Nordex) ដែលរចនាឡើងសម្រាប់ដំណើរការក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៃប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។ ការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជាអាចមានភាពខុសគ្នា ដោយសារកម្ពុជាមានល្បឿនខ្យល់ (Wind speed) ជាមធ្យមទាបជាង និងមានកង្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកែច្នៃឡើងវិញធុនធ្ងន់ ដែលអាចធ្វើឲ្យទិន្នផលថាមពល និងប្រសិទ្ធភាពនៃការកែច្នៃមិនទទួលបានលទ្ធផលដូចក្នុងឯកសារ។
វិធីសាស្ត្រវិភាគវដ្តជីវិត (LCA) នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃគម្រោងថាមពលកកើតឡើងវិញ ដើម្បីធានាថាវាពិតជាផ្តល់ផលចំណេញដល់បរិស្ថានពិតប្រាកដ។
ការរួមបញ្ចូលការវាយតម្លៃវដ្តជីវិតទៅក្នុងគម្រោងថាមពល នឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការសម្រេចបាននូវគោលដៅអព្យាក្រឹតកាបូន (Carbon Neutrality) និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Life cycle analysis | គឺជាវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងការប្រើប្រាស់ថាមពលរបស់ផលិតផលមួយ រាប់ចាប់ពីការទាញយកវត្ថុធាតុដើម ការផលិត ការដឹកជញ្ជូន ការប្រើប្រាស់ រហូតដល់ការបោះចោល ឬកែច្នៃឡើងវិញនៅពេលខូច។ | ដូចជាការសរសេរប្រវត្តិរូបពីជីវិតរបស់មនុស្សម្នាក់ តាំងពីកើតរហូតដល់ស្លាប់ ដើម្បីមើលថាគាត់បានចាយលុយអស់ប៉ុន្មាន និងបន្សល់ទុកស្នាដៃអ្វីខ្លះ។ |
| Betz Limit | ជាទ្រឹស្តីរូបវិទ្យាដែលបញ្ជាក់ថា ទួរប៊ីនខ្យល់មិនអាចទាញយកថាមពលមេកានិកលើសពី ៥៩.៣% នៃថាមពលកាណេទិចសរុបរបស់ខ្យល់ដែលបក់កាត់វាបានទេ ទោះបីជាមានការរចនាល្អយ៉ាងណាក៏ដោយ។ | ដូចជាការយកកន្ត្រងទៅត្រងទឹកភ្លៀង ដែលយើងមិនអាចត្រងយកទឹកបានទាំងអស់នោះទេ ព្រោះទឹកមួយចំនួនតែងតែហូរជ្រុះចេញតាមប្រឡោះ។ |
| Energy Pay Back Time | ជារយៈពេលដែលទួរប៊ីនខ្យល់ត្រូវដំណើរការផលិតអគ្គិសនី ដើម្បីសងត្រលប់មកវិញនូវបរិមាណថាមពលសរុបដែលបានចំណាយក្នុងការជីករ៉ែ សាងសង់ និងថែទាំទួរប៊ីននោះ។ | ដូចជាការបើកហាងលក់ដូរ ដែលយើងត្រូវគណនាថាតើត្រូវលក់ប៉ុន្មានខែទើបបានរួចដើមដែលយើងបានចំណាយ។ |
| embodied energy | គឺជាផលបូកនៃថាមពលទាំងអស់ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការបង្កើតវត្ថុធាតុដើមមួយ រួមបញ្ចូលទាំងការជីកយករ៉ែ ការកែច្នៃ និងការដឹកជញ្ជូនវត្ថុធាតុនោះ មុនពេលវាក្លាយជាផ្នែកមួយនៃផលិតផលសម្រេច។ | ដូចជាតម្លៃកម្លាំងញើសឈាមរបស់អ្នកនេសាទ និងអ្នកលក់ ដែលលាក់កំបាំងនៅក្នុងតម្លៃត្រីមួយគីឡូដែលយើងទិញពីផ្សារ។ |
| Fatigue Loads | ជាកម្លាំង ឬសំពាធដែលកើតឡើងដដែលៗទៅលើសមាសធាតុរបស់ទួរប៊ីន (ដូចជាស្លាបកង្ហារ) បណ្តាលមកពីការប្រែប្រួលនៃល្បឿនខ្យល់ ដែលយូរៗទៅអាចធ្វើឱ្យវត្ថុធាតុនោះប្រេះ ឬបាក់បែកមុនអាយុកាល។ | ដូចជាការយកលួសមួយសរសៃមកបត់ចុះបត់ឡើងច្រើនដង រហូតដល់វាក្តៅហើយបាក់ដាច់ចេញពីគ្នា។ |
| Nacelle | ជាប្រអប់គ្របការពារដ៏ធំមួយដែលស្ថិតនៅផ្នែកខាងលើនៃបង្គោលទួរប៊ីនខ្យល់ ដែលផ្ទុកនូវគ្រឿងម៉ាស៊ីនសំខាន់ៗដូចជា ម៉ាស៊ីនភ្លើង (Generator) ប្រអប់លេខ (Gearbox) និងប្រព័ន្ធបញ្ជា ដើម្បីការពារពីការខូចខាតដោយសារអាកាសធាតុ។ | ដូចជាគម្របក្បាលម៉ាស៊ីនរថយន្ត ដែលជួយការពារគ្រឿងយន្តខាងក្នុងពីទឹកភ្លៀងនិងធូលីដី។ |
| swept area | គឺជាផ្ទៃក្រឡារង្វង់សរុបដែលបង្កើតឡើងដោយចលនាវិលនៃស្លាបកង្ហាររបស់ទួរប៊ីនខ្យល់ ដែលទំហំនេះជាកត្តាកំណត់ថាតើទួរប៊ីនអាចទាញយកថាមពលពីខ្យល់បានកម្រិតណា។ | ដូចជាទំហំនៃសំណាញ់ចាប់ត្រី បើសំណាញ់កាន់តែធំ នោះផ្ទៃក្រឡាសម្រាប់ចាប់ត្រីក៏កាន់តែធំដែរ។ |
| Eco Audit | ជាការវាយតម្លៃរហ័សនិងប្រហាក់ប្រហែល ដើម្បីពិនិត្យមើលពីរបាយតម្រូវការថាមពល និងបរិមាណឧស្ម័នកាបូនិចដែលបញ្ចេញក្នុងកំឡុងពេលនីមួយៗនៃវដ្តជីវិតផលិតផល ដើម្បីជួយវិស្វកររចនាជ្រើសរើសវត្ថុធាតុដើមដែលល្អចំពោះបរិស្ថាន។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តសុខភាពរហ័ស (Rapid test) ដើម្បីដឹងពីបញ្ហាសុខភាពជាមូលដ្ឋាន មុននឹងសម្រេចចិត្តទិញថ្នាំព្យាបាល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
