បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងកង្វះខាតការផ្គត់ផ្គង់ក្រដាស ដោយធ្វើការវាយតម្លៃឥទ្ធិពលនៃកង្វះទឹក (Drought) ទៅលើគុណភាពសរសៃអំបោះដើមកេណាហ្វ (Kenaf) ដែលជាប្រភពវត្ថុធាតុដើមដ៏មានសក្តានុពលសម្រាប់ការផលិតក្រដាសជំនួសឈើ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់ប្លង់ពិសោធន៍ប្រភេទ Split-plot ដោយដាក់ពូជកេណាហ្វចំនួន ៣ ប្រភេទទៅក្នុងរបបស្រោចស្រពចំនួន ៣ កម្រិតផ្សេងគ្នានៅក្នុងវាល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Well-watered Control (L1) - 650 mm ការស្រោចស្រពទឹកគ្រប់គ្រាន់ (៦៥០ មីលីម៉ែត្រ) |
ផ្តល់សំណើមដល់រុក្ខជាតិពេញលេញ ធ្វើឱ្យដើមលូតលាស់និងមានទំហំសរសៃធំជាទូទៅ។ | ប្រើប្រាស់បរិមាណទឹកច្រើន និងមិនផ្តល់លទ្ធផលល្អបំផុតសម្រាប់គុណភាពសរសៃអំបោះផលិតក្រដាសនោះទេ។ | មានកម្រិត Runkel ratio ខ្ពស់ និងមេគុណភាពទន់ភ្លន់ (Suppleness) ទាបជាង ដែលមិនសូវល្អសម្រាប់ការផ្សារភ្ជាប់សរសៃអំបោះ (Fibre-to-fibre bonding)។ |
| Moderate water stress (L2) - 450 mm ការផ្តល់ទឹកកម្រិតកង្វះមធ្យម (៤៥០ មីលីម៉ែត្រ) |
ចំណេញទឹកបានច្រើន និងជួយបង្កើនមេគុណភាពទន់ភ្លន់ ព្រមទាំងធ្វើឱ្យសរសៃស្នូលឈើមានរាងស្តើងល្អ (Slenderness ratio)។ | ទាមទារឱ្យមានការតាមដានរបបទឹកឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីកុំឱ្យរុក្ខជាតិខ្វះទឹកលើសកម្រិត។ | បង្កើនគុណភាពសរសៃស្នូលឈើ (Wood core) បានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការផលិតក្រដាស ជាពិសេសនៅសប្តាហ៍ទី១០ នៃការលូតលាស់។ |
| Severe water stress (L3) - 250 mm ការផ្តល់ទឹកកម្រិតកង្វះធ្ងន់ធ្ងរ (២៥០ មីលីម៉ែត្រ) |
សន្សំសំចៃទឹកបានច្រើនបំផុត និងជួយកាត់បន្ថយ Runkel ratio នៃសរសៃសំបកដើមយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | អាចប្រឈមនឹងការថយចុះទំហំដើមរួម ឬទិន្នផលម៉ាស (Biomass) ប្រសិនបើការគ្រប់គ្រងដីមិនបានល្អ។ | ផ្តល់នូវលក្ខណៈគីមីជាលិកាល្អបំផុតសម្រាប់សរសៃសំបក (Bark) ដោយមាន Runkel ratio ទាប (<1) ធ្វើឱ្យក្រដាសដែលផលិតមានភាពស្វិតនិងធន់នឹងការរហែក។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានទាំងផ្នែកកសិកម្មសម្រាប់ការដាំដុះក្នុងវាល និងសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់វែងវិភាគសរសៃអំបោះយ៉ាងល្អិតល្អន់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងចម្ការរុក្ខសាស្ត្រនៃសាកលវិទ្យាល័យ Abia State ភាគខាងកើតប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលមានដីប្រភេទល្បាយខ្សាច់ (sandy-loam) និងប្រើប្រាស់ពូជនាំចូលពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ បើទោះបីជាអាកាសធាតុមានលក្ខណៈត្រូពិចដូចកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌជីវជាតិដី សីតុណ្ហភាព និងសត្វល្អិតចង្រៃនៅកម្ពុជាអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងពូជក្នុងស្រុកឡើងវិញដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់លទ្ធផល។
វិធីសាស្រ្តនៃការដាំដុះកេណាហ្វដោយប្រើប្រាស់ទឹកតិច គឺមានសក្តានុពល និងអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងការផលិតក្រដាសនៅកម្ពុជា។
ការទាញយកប្រយោជន៍ពីឥទ្ធិពលនៃកង្វះទឹកលើដើមកេណាហ្វ នឹងជំរុញទាំងកសិកម្មធន់នឹងអាកាសធាតុ និងការអភិវឌ្ឍវិស័យឧស្សាហកម្មក្រដាសប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Histochemical properties (លក្ខណៈគីមីជាលិកា) | ការសិក្សាពីសមាសធាតុគីមី និងរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តដែលមាននៅក្នុងជាលិការបស់រុក្ខជាតិ (ដូចជាសរសៃសំបក និងស្នូល) ដែលជះឥទ្ធិពលដល់គុណភាពរបស់វាពេលយកទៅកែច្នៃជាផលិតផលផ្សេងៗ។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលគ្រឿងផ្សំដែលលាក់ទុកនៅក្នុងសាច់ឈើ ដើម្បីដឹងថាវាស័ក្តិសមសម្រាប់ធ្វើក្រដាសឬអត់។ |
| Bast fibres (សរសៃសំបកក្រៅ) | សរសៃអំបោះវែងៗដែលស្ថិតនៅផ្នែកសំបកក្រៅនៃដើមកេណាហ្វ ដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងសរសៃឈើទន់ (Softwood) ស័ក្តិសមខ្លាំងសម្រាប់ការផលិតក្រដាសស្វិត និងធន់។ | ប្រៀបបាននឹងសរសៃអំបោះវែងៗ និងស្វិត ដែលគេបកចេញពីសំបកដើមចេក ឬសំបកឈើដើម្បីយកទៅត្បាញជាខ្សែចំណង។ |
| Runkel ratio (សមាមាត្ររុនខែល) | រូបមន្តវាស់វែងកម្រិតគុណភាពសរសៃក្រដាស គណនាដោយយកកម្រាស់ជញ្ជាំងសរសៃគុណនឹង២ ចែកនឹងអង្កត់ផ្ចិតប្រហោងក្នុងនៃសរសៃ។ បើតម្លៃនេះតូចជាង ១ (<1) មានន័យថាសរសៃនោះស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ធ្វើក្រដាស ព្រោះវាងាយនឹងផ្សារភ្ជាប់គ្នា។ | ដូចជាការវាស់កម្រាស់បំពង់ទុយោទឹក បើទុយោមានសាច់ស្តើងហើយប្រហោងធំ វាងាយស្រួលបត់បែន និងទាញសង្កត់បញ្ចូលគ្នា។ |
| Slenderness ratio (សមាមាត្ររាងស្តើង ឬសមាមាត្រភាពឆ្មារ) | សមាមាត្ររវាងប្រវែងសរសៃអំបោះ និងអង្កត់ផ្ចិតរបស់វា។ សមាមាត្រនេះកាន់តែខ្ពស់ បង្ហាញថាសរសៃនោះកាន់តែវែងនិងស្តើង ដែលងាយស្រួលប្រទាក់ក្រឡាគ្នា ធ្វើឱ្យក្រដាសមានភាពធន់នឹងការហែក (Tearing resistance) ខ្ពស់។ | ប្រៀបដូចជាសរសៃសក់រាងវែងឆ្មារ ដែលងាយស្រួលចាក់ក្រងចូលគ្នាឱ្យជាប់បានល្អ ជាងសក់ខ្លីៗនិងធំៗ។ |
| Coefficient of suppleness (មេគុណភាពទន់ភ្លន់ ឬភាពបត់បែន) | រង្វាស់នៃភាពបត់បែនរបស់សរសៃអំបោះ គណនាដោយយកអង្កត់ផ្ចិតប្រហោងក្នុងចែកនឹងអង្កត់ផ្ចិតសរសៃទាំងមូល។ ភាគរយនេះកាន់តែខ្ពស់ (ឧ. >៦០) មានន័យថាសរសៃកាន់តែងាយស្រួលសង្កត់បញ្ជូលគ្នាឱ្យសំប៉ែតទៅជាសន្លឹកក្រដាស។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថាតើអេប៉ុងមួយទន់កម្រិតណា ហើយអាចត្រូវគេច្របាច់សង្កត់បញ្ចូលគ្នាបានតូចប៉ុណ្ណា។ |
| Water deficit / Moisture stress (កង្វះទឹក ឬសម្ពាធសំណើម) | ស្ថានភាពដែលរុក្ខជាតិទទួលបានបរិមាណទឹកតិចជាងតម្រូវការលូតលាស់ជាប្រក្រតីរបស់វា។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេបង្កើតលក្ខខណ្ឌនេះឡើងដោយចេតនា ដើម្បីសង្កេតមើលពីរបៀបដែលវាកែប្រែគុណភាពសរសៃខាងក្នុងរបស់ដើម។ | ដូចជាការកំណត់ឱ្យអត្តពលិកហ្វឹកហាត់ក្នុងស្ថានភាពខ្វះខាតទឹក ដើម្បីមើលថាតើរាងកាយរបស់ពួកគេអាចវិវត្តទៅជាស្វិតស្វាញកម្រិតណា។ |
| Lumen diameter (អង្កត់ផ្ចិតប្រហោងសរសៃ) | ទំហំនៃរន្ធប្រហោងនៅចំកណ្តាលនៃកោសិការសរសៃអំបោះនីមួយៗ។ ប្រហោងនេះកាន់តែធំ ធ្វើឱ្យសរសៃកាន់តែមានលក្ខណៈទន់ អាចសង្កត់ឱ្យសំប៉ែត និងផ្សារភ្ជាប់គ្នាបានល្អ (Fibre-to-fibre bonding) ពេលផលិតក្រដាស។ | គឺជារង្វាស់ទំហំនៃប្រហោងប្រហោងខាងក្នុងរបស់ទុយោបឺតទឹក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
