បញ្ហា (The Problem)៖ ឧស្សាហកម្មផ្សិតលីងជឺនៅប្រទេសវៀតណាមកំពុងជួបប្រទះការលំបាកក្នុងការស្វែងរកពូជសក្តានុពល ដែលអាចបន្សាំទៅនឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុប្រែប្រួល និងអាចផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់។ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពជីវសាស្ត្រ និងសមាសធាតុសកម្មជីវសាស្រ្តសំខាន់ៗនៃពូជផ្សិតលីងជឺ Ganoderma lucidum ចំនួន៣ពូជ (GA1, GA2 និង GA3) ដែលត្រូវបានដាំដុះនៅតំបន់តាមដាវ (Tam Dao)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានវាយតម្លៃទៅលើលក្ខណៈរូបសាស្ត្រនៃមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ ការលូតលាស់នៃសរសៃផ្សិត ទិន្នផលរំពឹងទុក និងការវិភាគបរិមាណសមាសធាតុសកម្មជីវសាស្រ្តជាឱសថ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cultivation of Strain GA1 ការដាំដុះពូជផ្សិត GA1 |
មានល្បឿនលូតលាស់សរសៃផ្សិតលឿននៅដំណាក់កាលដំបូង និងមានបរិមាណសារធាតុ Ganodermanontriol ខ្ពស់ជាងគេបំផុត។ | ទិន្នផល (ប្រសិទ្ធភាពជីវសាស្ត្រ) មានកម្រិតទាបជាងពូជ GA2 ហើយដង់ស៊ីតេសរសៃផ្សិតមិនសូវក្រាស់។ | ទិន្នផលជីវសាស្ត្រ ១៣,២% បរិមាណ Polysaccharide ៧,៣៤ mg/g និង Ganodermanontriol ០,៣០ mg/g។ |
| Cultivation of Strain GA2 ការដាំដុះពូជផ្សិត GA2 |
ផ្តល់ទិន្នផលផ្សិតស្រស់ និងប្រសិទ្ធភាពជីវសាស្ត្រខ្ពស់ជាងគេបំផុតក្នុងការសិក្សានេះ។ | បរិមាណសារធាតុសកម្មមួយចំនួនដូចជាអាស៊ីត ganoderic A និង lucidenic N មានកម្រិតទាបជាងពូជ GA3។ | ទិន្នផលជីវសាស្ត្រ ១៧% និងបរិមាណ Polysaccharide ៧,០២ mg/g ។ |
| Cultivation of Strain GA3 ការដាំដុះពូជផ្សិត GA3 |
មានបរិមាណសារធាតុសកម្មអាស៊ីត lucidenic N និង អាស៊ីត ganoderic A ខ្ពស់ជាងគេ ដែលល្អបំផុតសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាឱសថ។ | មានកម្រិតទិន្នផលទាបធៀបនឹង GA2 (១៣%) និងមានបរិមាណ Ganodermanontriol ទាបបំផុត។ | ទិន្នផលជីវសាស្ត្រ ១៣% អាស៊ីត lucidenic N ០,៣៣ mg/g និងអាស៊ីត ganoderic A ២,៣៨ mg/g។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានសម្ភារៈកសិកម្ម សារធាតុគីមី និងបរិក្ខារពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការដាំដុះ និងវិភាគគុណភាពឱសថ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ឧទ្យានជាតិ Tam Dao ប្រទេសវៀតណាម ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់និងសំណើមខ្ពស់ក្នុងរដូវក្តៅ (២២-២៨°C) ព្រមទាំងប្រើប្រាស់ពូជផ្សិតជាក់លាក់មានប្រភពពីវៀតណាម ថៃ និងជប៉ុន។ លទ្ធផលនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏មានតំបន់ភ្នំដែលមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា និងមានធនធានដើមកៅស៊ូច្រើនសម្រាប់ការកែច្នៃធ្វើជាមជ្ឈដ្ឋានដាំដុះ។
វិធីសាស្ត្រនៃការបណ្តុះផ្សិត Ganoderma lucidum នេះពិតជាមានសក្តានុពល និងភាពជាក់ស្តែងខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់កាកសំណល់ឈើកៅស៊ូដើម្បីដាំដុះពូជផ្សិតលីងជឺនៅតំបន់ភ្នំនៃប្រទេសកម្ពុជា អាចបង្កើតឱកាសសេដ្ឋកិច្ចថ្មីនិងជួយជំរុញវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មឱសថប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biological efficiency (ប្រសិទ្ធភាពជីវសាស្ត្រ) | ជាសូចនាករសម្រាប់វាស់វែងសមត្ថភាពរបស់ផ្សិតក្នុងការបំលែងសារធាតុចិញ្ចឹមពីមជ្ឈដ្ឋានដាំដុះ (ដូចជាអាចម៍រណារ) ទៅជាទិន្នផលផ្សិតស្រស់។ វាត្រូវបានគណនាដោយយកទម្ងន់ផ្សិតស្រស់ចែកនឹងទម្ងន់ស្ងួតនៃមជ្ឈដ្ឋានដាំដុះ រួចគុណនឹង១០០។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ាស៊ីនមួយអាចបំលែងសាំងប៉ុន្មានលីត្រទៅជាចម្ងាយផ្លូវប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រអញ្ចឹងដែរ។ |
| Mycelium (សរសៃផ្សិត) | ជាបណ្តាញសរសៃតូចៗឆ្មារៗពណ៌សរបស់ផ្សិត ដែលលូតលាស់ចាក់ឫសចូលទៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានដាំដុះដើម្បីស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹម មុនពេលវាវិវត្តទៅជាក្បាលផ្សិតឬដើមផ្សិតដែលអាចប្រមូលផលបាន។ | ដូចជាឫសរបស់រុក្ខជាតិដែលចាក់ចូលទៅក្នុងដីដើម្បីស្រូបយកទឹកនិងជីជាតិ មុនពេលវាលូតលាស់ចេញជាដើមនិងផ្លែ។ |
| Fruiting body (ក្បាលផ្សិត ឬដើមផ្សិត) | ជាផ្នែកនៃផ្សិតដែលដុះលេចចេញមកក្រៅសំបកថង់ មានរូបរាងអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេ (ដូចជារាងតម្រងនោម) និងជាផ្នែកសំខាន់បំផុតដែលគេប្រមូលផលយកទៅប្រើប្រាស់ជាអាហារ ឬកែច្នៃជាឱសថ។ | ដូចជាផ្លែឈើ (ឧទាហរណ៍ ផ្លែស្វាយ) ដែលដុះចេញពីដើមសម្រាប់ឲ្យយើងបេះហូប ខណៈដែលផ្នែកធំរបស់វាគឺឫសស្ថិតនៅកប់ក្នុងដី។ |
| High-pressure liquid chromatography / HPLC (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីអង្គធាតុរាវសម្ពាធខ្ពស់) | ជាបច្ចេកទេសនិងឧបករណ៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្ពាធខ្ពស់ដើម្បីបំបែក កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណសារធាតុគីមីនីមួយៗ (ដូចជា Triterpenes) ដែលលាយឡំគ្នានៅក្នុងសូលុយស្យុងដែលចម្រាញ់ចេញពីផ្សិត។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរាប់កាក់ដែលអាចបំបែកកាក់១០០រៀល ៥០០រៀល និង១០០០រៀល ដែលនៅលាយឡំគ្នា រួចរាប់ចំនួនកាក់នីមួយៗបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ |
| Triterpenoids (ទ្រីទែប៉ែន) | ជាសមាសធាតុសកម្មជីវសាស្រ្តចម្បងមួយក្រុមដែលមាននៅក្នុងផ្សិតលីងជឺ (រួមមាន lucidenic N acid, ganoderic A acid និង Ganodermanontriol) ដែលមានមុខងារជាឱសថជួយព្យាបាលជំងឺផ្សេងៗនិងត្រូវបានប្រើជាកត្តាកំណត់គុណភាពឱសថរបស់ផ្សិត។ | ដូចជាវីតាមីនសេនៅក្នុងផ្លែក្រូច ដែលជាសារធាតុសំខាន់ជួយការពាររាងកាយមិនឲ្យងាយឈឺ។ |
| Polysaccharide (ប៉ូលីសាការីត) | ជាប្រភេទកាបូអ៊ីដ្រាតស៊ាំញ៉ាំដែលផ្សំឡើងពីម៉ូលេគុលស្ករជាច្រើនតភ្ជាប់គ្នា (ដូចជា គ្លុយកូស និង កាឡាក់តូស) ដែលត្រូវបានគេរកឃើញក្នុងផ្សិតលីងជឺ ហើយមានសមត្ថភាពជួយពង្រឹងប្រព័ន្ធការពាររាងកាយ។ | ដូចជាខ្សែច្រវាក់ដ៏វែងមួយដែលផ្សំឡើងពីកងដែកតូចៗជាច្រើនភ្ជាប់គ្នា ដើម្បីបង្កើតបានជាខ្សែមួយដ៏រឹងមាំ។ |
| Substrate (មជ្ឈដ្ឋានដាំដុះ ឬវត្ថុធាតុដើមបណ្តុះ) | ជាល្បាយវត្ថុធាតុដើម (ក្នុងការសិក្សានេះគឺ អាចម៍រណារឈើកៅស៊ូ កន្ទក់ ម្សៅពោត និងកាល់ស្យូមកាបូណាត) ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីផ្តល់ជាទីជម្រក និងប្រភពអាហារសម្រាប់ឲ្យសរសៃផ្សិតលូតលាស់។ | ដូចជាដីមានជីជាតិដែលគេលាយរួចរាល់សម្រាប់ដាក់ដាំគ្រាប់ពូជបន្លែនៅក្នុងផើង។ |
| Primordia (ពន្លកផ្សិត) | ជាដំណាក់កាលដំបូងបំផុតនៃការកកើតក្បាលផ្សិត ដែលមានទម្រង់ជាដុំតូចៗដុះចេញពីសរសៃផ្សិត បន្ទាប់ពីមជ្ឈដ្ឋានដាំដុះត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយសរសៃផ្សិតពេញលេញ។ | ដូចជាពន្លកផ្កាឬក្តឹបផ្លែឈើ ដែលទើបតែចាប់ផ្តើមលេចចេញជារូបរាងមុនពេលរីកធំពេញលេញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
