បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការចំណាយខ្ពស់និងផលប៉ះពាល់បរិស្ថានដោយសារការប្រើប្រាស់ម្សៅត្រីច្រើនក្នុងចំណីវារីវប្បកម្ម តាមរយៈការស្វែងរកប្រភពរុក្ខជាតិជំនួសសម្រាប់ចិញ្ចឹមត្រីកន្ធរអាស៊ី (Asian sea bass)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការពិសោធន៍រយៈពេល ៦០ ថ្ងៃដោយប្រើប្រាស់របបអាហារដែលមានកម្រិតម្សៅត្រីខុសៗគ្នា ដើម្បីវាយតម្លៃលើការលូតលាស់និងការប្រើប្រាស់ចំណី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 50% Fishmeal Diet (Control) របបអាហារមានម្សៅត្រី ៥០% (របបអាហារត្រួតពិនិត្យ) |
ផ្តល់កម្រិតជាតិផេះ និងប្រូតេអ៊ីនឆ្អឹងខ្ពស់ ដែលល្អសម្រាប់ការទ្រទ្រង់រចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹង។ | ទាមទារថ្លៃដើមខ្ពស់ បង្កើនការបញ្ចេញអាសូតទៅក្នុងបរិស្ថាន និងមានអត្រាកំណើនទាបជាងរបបអាហារដែលប្រើប្រូតេអ៊ីនរុក្ខជាតិជំនួសបន្តិច។ | អត្រាកំណើនជាក់លាក់ (SGR) ៣.៩២% ក្នុងមួយថ្ងៃ និងការបញ្ចេញអាសូត (N loading) ៥១.៧៣ ក្រាម/គីឡូក្រាម។ |
| 10-30% Fishmeal Diets (Soybean & Canola Replacement) របបអាហារមានម្សៅត្រី ១០-៣០% (ជំនួសដោយម្សៅសណ្តែកសៀង និងកាណូឡា) |
បង្កើនអត្រាកំណើន (SGR) បង្កើនបរិមាណប្រូតេអ៊ីនក្នុងសាច់ និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញអាសូតទៅក្នុងបរិស្ថាន ព្រមទាំងជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណី។ | ធ្វើឱ្យបរិមាណជាតិខ្លាញ់ ផេះ និងប្រូតេអ៊ីនឆ្អឹងធ្លាក់ចុះ ព្រមទាំងបង្កើនសន្ទស្សន៍ថ្លើម (HSI) និងពោះវៀន (VSI)។ | អត្រាកំណើនជាក់លាក់ (SGR) កើនដល់ ៣.៩៩ - ៤.០៣% ក្នុងមួយថ្ងៃ ការបញ្ចេញអាសូតថយចុះមកចន្លោះ ៤២.៩៧ - ៤៦.៥៣ ក្រាម/គីឡូក្រាម។ |
| 10% Fishmeal Diet + 1% Betaine របបអាហារម្សៅត្រី ១០% បន្ថែមដោយបេតអ៊ីន (Betaine) ១% |
ជួយកាត់បន្ថយសន្ទស្សន៍ថ្លើម និងពោះវៀនឱ្យមកសភាពប្រសើរជាងមុន និងបង្កើនការស៊ីចំណី។ | ធ្វើឱ្យគុណភាពសាច់ត្រីធ្លាក់ចុះ (បន្ថយប្រូតេអ៊ីន បង្កើនជាតិខ្លាញ់) បង្កើនអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) និងមិនបានជួយបង្កើនអត្រាកំណើននោះទេ។ | អត្រាកំណើនជាក់លាក់ធ្លាក់មកត្រឹម ៣.៩៣% ក្នុងមួយថ្ងៃ និងការបញ្ចេញអាសូតកើនឡើងវិញដល់ ៥១.៩៧ ក្រាម/គីឡូក្រាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការរៀបចំប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមត្រីដែលមានបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវ និងឧបករណ៍វិភាគមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវាយតម្លៃគុណភាពជីវគីមីនៃចំណីនិងសាច់ត្រី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងផ្ទះ (Indoor system) នាខេត្តជលបុរី (Chon Buri) ប្រទេសថៃ ដែលគ្រប់គ្រងគុណភាពទឹកយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដោយប្រព័ន្ធ RAS។ ដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ និងប្រភេទត្រីកន្ធរអាស៊ីស្រដៀងគ្នា ការស្រាវជ្រាវនេះគឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ តែលទ្ធផលអាចមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចប្រសិនបើអនុវត្តក្នុងលក្ខខណ្ឌចិញ្ចឹមតាមបែ ឬស្រះដីចំហ។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់និងអាចអនុវត្តបានភ្លាមៗនៅក្នុងវិស័យវារីវប្បកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណី។
ការប្រើប្រាស់រូបមន្តចំណីដែលមានប្រូតេអ៊ីនរុក្ខជាតិជំនួស នឹងជួយធានានូវនិរន្តរភាពនៃការចិញ្ចឹមត្រី កាត់បន្ថយសម្ពាធលើការនេសាទសមុទ្រហួសកម្រិត និងបង្កើនប្រាក់ចំណេញដល់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Specific Growth Rate (SGR) (អត្រាកំណើនជាក់លាក់) | ការវាស់វែងភាគរយនៃការកើនឡើងទម្ងន់ជាមធ្យមរបស់ត្រីក្នុងមួយថ្ងៃ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការពិសោធន៍ ដើម្បីវាយតម្លៃថាចំណីមួយណាជួយជំរុញការលូតលាស់បានលឿនជាងគេ។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់មើលថាតើក្មេងម្នាក់ឡើងទម្ងន់ប៉ុន្មានភាគរយជារៀងរាល់ថ្ងៃបន្ទាប់ពីប្តូររបបអាហារថ្មី។ |
| Feed Conversion Ratio (FCR) (អត្រាបំប្លែងចំណី) | ជាសូចនាករវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពចំណី ដោយគណនាថាតើត្រូវប្រើចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាមទើបអាចធ្វើឱ្យសត្វកើនទម្ងន់បានមួយគីឡូក្រាម។ តម្លៃ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាចំណីនោះកាន់តែមានគុណភាពល្អ និងចំណេញថវិកា។ | ដូចជាការគណនាថាតើឡានមួយត្រូវចាក់សាំងប៉ុន្មានលីត្រ ទើបអាចរត់បានចម្ងាយ ១០០គីឡូម៉ែត្រអញ្ចឹងដែរ (សាំងតិច តែរត់បានឆ្ងាយគឺល្អ)។ |
| Nitrogen loading (ការបញ្ចេញអាសូត) | បរិមាណសារធាតុអាសូតដែលត្រីបញ្ចេញចោលទៅក្នុងបរិស្ថានទឹកតាមរយៈលាមក និងទឹកនោម បន្ទាប់ពីស៊ីចំណីរួច។ ការបញ្ចេញអាសូតខ្ពស់បណ្តាលឱ្យទឹកឆាប់ខូច ដុះសារាយច្រើន និងបំពុលបរិស្ថានជុំវិញ។ | ដូចជាផ្សែងពុលដែលរថយន្តបញ្ចេញមកក្រៅបន្ទាប់ពីម៉ាស៊ីនដុតបញ្ឆេះប្រេងសាំងរួចរាល់ ដែលធ្វើឲ្យបំពុលបរិយាកាស។ |
| Hepato-somatic Index (HSI) (សន្ទស្សន៍ថ្លើម) | ជាសមាមាត្ររវាងទម្ងន់ថ្លើម និងទម្ងន់ខ្លួនសរុបរបស់ត្រី។ សូចនាករនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃពីស្ថានភាពនៃការស្តុកទុកថាមពល និងការធ្វើមេតាបូលីសជាតិខ្លាញ់នៅក្នុងថ្លើមត្រី។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបទំហំឃ្លាំងស្តុកទំនិញទៅនឹងទំហំរោងចក្រទាំងមូល ដើម្បីដឹងថាតើមានការស្តុកទុកថាមពល (ខ្លាញ់) ច្រើនជ្រុលឬអត់។ |
| Condition Factor (CF) (កត្តាលក្ខខណ្ឌ ឬសូចនាកររូបរាង) | ការវាយតម្លៃភាពធាត់ ឬស្គមរបស់ត្រី ដោយផ្អែកលើរូបមន្តគណនាទំនាក់ទំនងរវាងទម្ងន់ និងប្រវែងខ្លួនរបស់វា។ CF ខ្ពស់បង្ហាញថាត្រីនោះមានរាងកាយធាត់ខ្លាំង ដែលជារឿយៗមិនសូវទទួលបានការពេញចិត្តពីអ្នកទិញនោះទេ។ | ស្រដៀងនឹងសន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ (BMI) របស់មនុស្សយើង ដែលប្រាប់ថាយើងមានរាងកាយសមសួន ធាត់ជ្រុល ឬស្គមពេក។ |
| Viscero-somatic Index (VSI) (សន្ទស្សន៍ពោះវៀន) | ជាសមាមាត្រនៃទម្ងន់សរីរាង្គខាងក្នុង (ពោះវៀន ក្រពះ និងខ្លាញ់រុំពោះវៀន) ធៀបនឹងទម្ងន់ខ្លួនសរុប ដើម្បីដឹងពីកម្រិតនៃការកកកុញខ្លាញ់នៅក្នុងប្រហោងពោះត្រី។ | ដូចជាការថ្លឹងមើលថាតើទម្ងន់គ្រឿងក្នុងរបស់មាន់មួយក្បាល ស្មើនឹងប៉ុន្មានភាគរយនៃទម្ងន់មាន់ទាំងមូល។ |
| Carnitine (កានីទីន) | ជាសមាសធាតុគីមីម្យ៉ាងដែលរាងកាយបង្កើតឡើងពីអាស៊ីតអាមីណូ (មេត្យូនីន និងលីស៊ីន) ដើម្បីជួយដឹកនាំអាស៊ីតខ្លាញ់ចូលទៅក្នុងកោសិកាសម្រាប់ដុតបំផ្លាញជាថាមពល។ កង្វះវានឹងធ្វើឱ្យមានការកកកុញជាតិខ្លាញ់ក្នុងថ្លើមនិងពោះវៀន។ | ប្រៀបដូចជារថយន្តដឹកជញ្ជូន ដែលមានតួនាទីដឹកអុស (ខ្លាញ់) យកទៅឱ្យឡដុត (កោសិកា) ដើម្បីបង្កើតថាមពល។ |
| Betaine (បេតអ៊ីន) | ជាសារធាតុចម្រាញ់ពីធម្មជាតិឬសំយោគ ដែលគេលាយចូលក្នុងចំណីសត្វដើម្បីធ្វើជាសារធាតុទាក់ទាញឱ្យត្រីស៊ីចំណីបានច្រើន និងអាចជួយបំពេញមុខងារមេតាបូលីសនៅពេលដែលចំណីខ្វះអាស៊ីតអាមីណូមួយចំនួន។ | ដូចជាការដាក់បន្ថែមប៊ីចេង ឬគ្រឿងទេសក្នុងម្ហូប ដើម្បីឱ្យម្ហូបមានក្លិនឈ្ងុយ និងជំរុញចំណង់អាហារឱ្យយើងញ៉ាំបានច្រើន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
