Original Title: Using a Mixture of Corn Gluten Meal and Meat and Bone Meal to Replace Dietary Fishmeal and a Mixture of Corn Gluten Meal and DDGS to Replace Soybean Meal for Juvenile White Shrimp
Source: doi.org/10.14456/tst.2023.11
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការប្រើប្រាស់ល្បាយម្សៅគ្លុយទីនពោត និងម្សៅសាច់និងឆ្អឹងដើម្បីជំនួសម្សៅត្រី និងល្បាយម្សៅគ្លុយទីនពោត និង DDGS ដើម្បីជំនួសម្សៅសណ្តែកសៀងសម្រាប់ចំណីកូនបង្គាស

ចំណងជើងដើម៖ Using a Mixture of Corn Gluten Meal and Meat and Bone Meal to Replace Dietary Fishmeal and a Mixture of Corn Gluten Meal and DDGS to Replace Soybean Meal for Juvenile White Shrimp

អ្នកនិពន្ធ៖ Pichet Plaipetch (Department of Fisheries), Weerawan Jadphan-In (Department of Fisheries)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2024 Thai Science and Technology Journal

វិស័យសិក្សា៖ Aquaculture Nutrition

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាតម្លៃខ្ពស់នៃម្សៅត្រី (Fishmeal) និងម្សៅសណ្តែកសៀង (Soybean meal) ក្នុងផលិតកម្មចំណីបង្គាស (White shrimp) ដោយសិក្សាពីការប្រើប្រាស់ប្រភពប្រូតេអ៊ីនជំនួសដែលមានតម្លៃថោកដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើម។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ផ្តល់ចំណីដល់កូនបង្គាសរយៈពេល ៨សប្តាហ៍ ដោយបែងចែករបបអាហារជា ៦រូបមន្តផ្សេងៗគ្នា។

ការរៀបចំរូបមន្តចំណីត្រួតពិនិត្យ (Control diet) ដែលមានម្សៅត្រី ១២% និងម្សៅសណ្តែកសៀង ២៨%
ការជំនួសប្រូតេអ៊ីនម្សៅត្រីដោយម្សៅគ្លុយទីនពោតនិងម្សៅសាច់និងឆ្អឹង (CG+MBM) ក្នុងកម្រិត ៥០% និង ១០០%
ការជំនួសប្រូតេអ៊ីនម្សៅសណ្តែកសៀងដោយម្សៅគ្លុយទីនពោតនិង DDGS ក្នុងកម្រិត ៥០% និង ១០០% ព្រមទាំងមានបន្ថែមអង់ស៊ីម Phytase
ការវាស់ស្ទង់អត្រាលូតលាស់ អត្រារស់រានមានជីវិត (Survival rate) និងប្រសិទ្ធភាពនៃការបំប្លែងចំណី (FCR និង PER)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ការជំនួសម្សៅត្រីក្នុងកម្រិត ៥០% ជាមួយល្បាយ CG+MBM មិនមានផលប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់ និងប្រសិទ្ធភាពចំណីរបស់បង្គាឡើយ បើធៀបនឹងរូបមន្តដើម។
ការជំនួសម្សៅសណ្តែកសៀងក្នុងកម្រិត ៥០% ជាមួយល្បាយ CG+DDGS ក៏ផ្តល់លទ្ធផលល្អប្រសើរដូចគ្នាដោយមិនកាត់បន្ថយការលូតលាស់នោះទេ។
ការជំនួសក្នុងកម្រិត ១០០% ទាំងម្សៅត្រី និងម្សៅសណ្តែកសៀង បានធ្វើឱ្យអត្រាលូតលាស់ និងប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ចំណីធ្លាក់ចុះយ៉ាងច្បាស់។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Control Diet (Diet 1) រូបមន្តចំណីត្រួតពិនិត្យ (ម្សៅត្រី ១២% និងម្សៅសណ្តែកសៀង ២៨%)	ផ្តល់ការលូតលាស់ល្អ មានស្ថិរភាពក្នុងទឹកខ្ពស់ និងការរំលាយអាហារបានល្អ។	មានថ្លៃដើមខ្ពស់ដោយសារការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើម្សៅត្រីនិងម្សៅសណ្តែកសៀង។	ទម្ងន់ចុងក្រោយ 5.07g, អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) 1.47, អត្រារស់ 64.00%។
50% Fishmeal Replacement (Diet 2) ជំនួសម្សៅត្រី ៥០% ដោយល្បាយម្សៅគ្លុយទីនពោតនិងម្សៅសាច់/ឆ្អឹង (CG+MBM)	អាចកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើម្សៅត្រីបានពាក់កណ្តាល ដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់ និងជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតបានបន្តិចបន្តួច។	ប្រសិនបើជំនួសលើសពី ៥០% (ឧទាហរណ៍ ១០០%) វានឹងធ្វើឱ្យអត្រាលូតលាស់ធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។	ទម្ងន់ចុងក្រោយ 4.85g, អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) 1.60, អត្រារស់ 66.67% (មិនខុសគ្នាពី Control តាមកម្រិតស្ថិតិ)។
50% Soybean Meal Replacement (Diet 4) ជំនួសម្សៅសណ្តែកសៀង ៥០% ដោយល្បាយម្សៅគ្លុយទីនពោតនិង DDGS	កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ម្សៅសណ្តែកសៀងដោយរក្សាបាននូវការលូតលាស់ល្អប្រហាក់ប្រហែលនឹងរូបមន្តដើម និងរក្សាបានស្ថិរភាពចំណីក្នុងទឹកបានល្អ។	តម្លៃនៃម្សៅគ្លុយទីនពោត (CG) អាចខ្ពស់ជាងម្សៅសណ្តែកសៀង ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃដើមសរុបអាចកើនឡើងបន្តិច។	ទម្ងន់ចុងក្រោយ 5.15g, អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) 1.49, អត្រារស់ 69.33%។
100% Replacement (Diets 3, 5, 6) ជំនួសម្សៅត្រី ឬម្សៅសណ្តែកសៀង ១០០% ទាំងស្រុង	លុបបំបាត់ការពឹងផ្អែកលើម្សៅត្រី ឬម្សៅសណ្តែកសៀងទាំងស្រុងនៅក្នុងរូបមន្តចំណី។	ធ្វើឱ្យបង្គាលូតលាស់យឺត អត្រាបំប្លែងចំណីអន់ថយ និងធ្វើឱ្យគ្រាប់ចំណីងាយរលាយបាត់បង់ប្រូតេអ៊ីនក្នុងទឹក (ដោយសារ DDGS មានដង់ស៊ីតេទាប)។	ទម្ងន់ចុងក្រោយធ្លាក់ចុះមកត្រឹម 4.19g (Diet 3) និង 4.59g (Diet 5), FCR កើនឡើងដល់ 1.78 និង 1.61។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារប្រព័ន្ធហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ចិញ្ចឹមវារីសត្វក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ឧបករណ៍ផលិតចំណីខ្នាតតូច និងឧបករណ៍វិភាគសារធាតុចិញ្ចឹមកម្រិតខ្ពស់។

Hardware/Equipment: ម៉ាស៊ីនលាយចំណី (Hobart mixer), ម៉ាស៊ីនកិនសាច់ខ្នាតតូចសម្រាប់ធ្វើគ្រាប់ចំណី, ទូឡចំហាយទឹក និងទូសម្ងួត (60°C)។ ប្រព័ន្ធអាងចិញ្ចឹមដែលមានតម្រងទឹកវិលជុំ (Recirculating System) ទំហំ 80 លីត្រ និងឧបករណ៍វាស់ DO, pH, Salinometer។
Dataset/Materials: កូនបង្គាស (PL30), វត្ថុធាតុដើមចំណីដូចជា ម្សៅគ្លុយទីនពោត (Corn Gluten), ម្សៅសាច់និងឆ្អឹង (MBM), DDGS, ម្សៅត្រី, ម្សៅសណ្តែកសៀង និងអង់ស៊ីម Phytase។
Lab Equipment: ឧបករណ៍វិភាគប្រូតេអ៊ីន (LECO Truspec CN Carbon/Nitrogen), ឧបករណ៍វិភាគជាតិខ្លាញ់ (Fat Extractor TFE 2000) និងឧបករណ៍វិភាគអាស៊ីតអាមីណូ (Biochrom 30+)។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវនៅខេត្ត Chonburi ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់កូនបង្គាសពូជធន់នឹងជំងឺក្នុងបរិស្ថានទឹកប្រៃ 30 ppt មានការគ្រប់គ្រងគុណភាពទឹកយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានអាកាសធាតុនិងលក្ខខណ្ឌអំបិលស្រដៀងគ្នានៅតាមតំបន់ឆ្នេរ តែលទ្ធផលជាក់ស្តែងអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើគុណភាពទឹកនៅតាមកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមបើកចំហរនៅកម្ពុជា។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងវិស័យវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណី។

ខេត្តតំបន់ឆ្នេរ (កំពត កែប ព្រះសីហនុ និងកោះកុង): កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមបង្គាស (White shrimp) អាចយកគំរូរូបមន្តចំណីដែលជំនួសម្សៅត្រី ៥០% នេះទៅសាកល្បង ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើម្សៅត្រីដែលកាន់តែខ្សត់និងមានតម្លៃថ្លៃ។
រោងចក្រផលិតចំណីសត្វក្នុងស្រុក (Local Feed Mills): អាចសិក្សាពីលទ្ធភាពក្នុងការប្រើប្រាស់កាកសំណល់ពីរោងចក្រស្រាបៀរ ឬអេតាណុល (DDGS) និងម្សៅសាច់/ឆ្អឹង មកធ្វើជាវត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុកដើម្បីជំនួសការនាំចូលម្សៅសណ្តែកសៀង។
វិទ្យាស្ថានជាតិស្រាវជ្រាវវារីវប្បកម្ម (National Aquaculture Research Institute): អាចយកវិធីសាស្ត្រនៃការពិសោធន៍នេះ ទៅធ្វើការស្រាវជ្រាវបន្តដោយប្រើប្រាស់ប្រភពប្រូតេអ៊ីនជំនួសផ្សេងៗទៀតដែលមានតម្លៃថោកនិងងាយរកបាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

សរុបមក ការជំនួសប្រភពប្រូតេអ៊ីនក្នុងកម្រិត ៥០% គឺជាជម្រើសដ៏មានសក្តានុពលសម្រាប់កសិករ និងសហគ្រាសផលិតចំណីសត្វនៅកម្ពុជា ក្នុងការកាត់បន្ថយចំណាយ និងបង្កើនប្រាក់ចំណេញប្រកបដោយចីរភាព។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាពីសមាសធាតុចំណីសត្វ (Nutrition Profiling): និស្សិតត្រូវស្វែងយល់ពីតម្រូវការអាហារូបត្ថម្ភ (ប្រូតេអ៊ីន ៣៨% និងខ្លាញ់ ៧%) របស់កូនបង្គាស និងវិភាគតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភនៃវត្ថុធាតុដើមជំនួសដូចជា Corn Gluten Meal (CGM), Meat and Bone Meal (MBM) និង DDGS ។
អនុវត្តការលាយរូបមន្តចំណីខ្នាតតូច (Micro-scale Feed Formulation): សាកល្បងបង្កើតរូបមន្តចំណីក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដោយប្រើកម្មវិធីគណនាចំណីសត្វ បន្ទាប់មកលាយវត្ថុធាតុដើមដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ដូចជា Hobart mixer និងម៉ាស៊ីនកិនសាច់ ដើម្បីបង្កើតជាគ្រាប់ចំណី (Pellets) ហើយយកទៅសម្ងួតនៅសីតុណ្ហភាព 60°C។
រៀបចំប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមសាកល្បង (Experimental Setup): រៀបចំអាងពិសោធន៍ខ្នាតតូចដែលមានប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកវិលជុំ (Recirculating Aquaculture System - RAS) ព្រមទាំងគ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិប្រៃ (Salinity) ឲ្យបាន 30 ppt និងត្រួតពិនិត្យអុកស៊ីហ្សែនរលាយកម្រិត pH ឲ្យស្របតាមស្តង់ដារ។
តាមដានការលូតលាស់និងគុណភាពទឹក (Growth & Water Quality Monitoring): ផ្តល់ចំណីដល់បង្គាក្នុងអត្រា ៤-១០% នៃទម្ងន់ខ្លួន ក្នុងរយៈពេល ៨សប្តាហ៍។ ត្រូវថ្លឹងទម្ងន់ និងវាស់ប្រវែងបង្គារៀងរាល់ ២សប្តាហ៍ម្តង ដើម្បីគណនា Feed Conversion Ratio (FCR) និង Protein Efficiency Ratio (PER) ព្រមទាំងធ្វើតេស្តស្ថិរភាពចំណីក្នុងទឹក (Water stability test)។
វិភាគប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច (Economic Feasibility Analysis): ប្រមូលទិន្នន័យតម្លៃទីផ្សារនៃវត្ថុធាតុដើមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីប្រៀបធៀបថ្លៃដើមរវាងរូបមន្ត Control Diet និងរូបមន្តដែលមានការជំនួស ៥០% ក្នុងការវាយតម្លៃពីលទ្ធភាពនៃការចំណេញក្នុងផលិតកម្មខ្នាតធំ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Corn gluten meal	ម្សៅគ្លុយទីនពោត គឺជាអនុផល (by-product) ដែលទទួលបានពីការកែច្នៃពោត ដែលសម្បូរទៅដោយប្រូតេអ៊ីន ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់ក្នុងចំណីសត្វដើម្បីជំនួសប្រូតេអ៊ីនដែលមានតម្លៃថ្លៃ។	ដូចជាកាកសំណល់មានប្រយោជន៍ដែលសល់ពីការច្រោះយកទឹកដោះសណ្តែកសៀង ដែលនៅតែមានជីវជាតិខ្ពស់សម្រាប់យកទៅធ្វើម្ហូបផ្សេងទៀត។
Meat and bone meal	ម្សៅសាច់និងឆ្អឹង គឺជាផលិតផលដែលទទួលបានពីការកិនកម្ទេចសាច់និងឆ្អឹងសត្វ (ច្រើនតែពីទីសត្តឃាត) ដែលមានប្រូតេអ៊ីននិងកាល់ស្យូមខ្ពស់ ប្រើសម្រាប់លាយក្នុងចំណីសត្វដើម្បីជំនួសម្សៅត្រី។	ដូចជាការយកឆ្អឹងនិងសាច់ដែលសល់ពីការហូបចុក ទៅរំងាស់និងកិនឱ្យម៉ត់ដើម្បីធ្វើជាអាហារបំប៉នកាល់ស្យូម។
DDGS	DDGS (Distiller's Dried Grains with Solubles) គឺជាកាកសំណល់គ្រាប់ធញ្ញជាតិស្ងួតដែលមានជាតិរលាយ ដែលជាអនុផលសល់ពីការបិតស្រា ឬផលិតអេតាណុលពីពោត ដែលមានផ្ទុកប្រូតេអ៊ីន ខ្លាញ់ និងសរសៃអាហារខ្ពស់សម្រាប់សត្វ។	ដូចជាកាកហឹមកដែលសល់ពីការបិតស្រាស ដែលនៅមានក្លិនឈ្ងុយនិងជីវជាតិសម្រាប់យកទៅឲ្យជ្រូកស៊ី។
Feed Conversion Ratio	អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) គឺជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណចំណីសរុប (គិតជាគីឡូក្រាម) ដែលសត្វត្រូវស៊ីដើម្បីឡើងទម្ងន់បានមួយគីឡូក្រាម។ លេខ FCR កាន់តែតូច កាន់តែបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពចំណីល្អ។	ដូចជាកម្រិតស៊ីសាំងរបស់ម៉ូតូ (១លីត្រ ជិះបានប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រ) បើម៉ូតូស៊ីសាំងតិចតែរត់បានឆ្ងាយ នោះមានន័យថាវាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
Protein Efficiency Ratio	អត្រាប្រសិទ្ធភាពប្រូតេអ៊ីន (PER) គឺជាការគណនាទម្ងន់ដែលសត្វទទួលបានធៀបនឹងបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបដែលវាបានស៊ី។ វាវាស់ស្ទង់ថាប្រូតេអ៊ីនក្នុងចំណីត្រូវបានរាងកាយសត្វស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បានល្អកម្រិតណា។	ដូចជាការគិតថាបើយើងហូបសាច់មួយខាំ តើរាងកាយយើងអាចយកសាច់នោះទៅសាងសង់សាច់ដុំបានប៉ុន្មានក្រាម។
Anti-nutritional factors	កត្តាប្រឆាំងអាហារូបត្ថម្ភ (ANFs) គឺជាសារធាតុគីមីដែលមានពីធម្មជាតិក្នុងរុក្ខជាតិ (ដូចជាសណ្តែកសៀង) ដែលរារាំងការរំលាយ និងការស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមនៅក្នុងពោះវៀនសត្វ ធ្វើឱ្យសត្វលូតលាស់យឺត។	ដូចជាការញ៉ាំថ្នាំដែលទៅកាត់ប្រសិទ្ធភាពថ្នាំមួយទៀតមិនឱ្យបញ្ចេញសកម្មភាពព្យាបាលបាន។
Phytase	ហ្វាយតេស (Phytase) គឺជាអង់ស៊ីមដែលគេបន្ថែមទៅក្នុងចំណីសត្វដើម្បីជួយបំបែកអាស៊ីតហ្វាយទិក (phytic acid) ដែលមានក្នុងរុក្ខជាតិ ដើម្បីបញ្ចេញជាតិផូស្វ័រ និងសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗឲ្យសត្វអាចស្រូបយកបានងាយស្រួល។	ដូចជាកន្ត្រៃដែលកាត់កញ្ចប់ប្លាស្ទិកដើម្បីយកនំដែលនៅខាងក្នុងមកញ៉ាំបាន បើគ្មានកន្ត្រៃនេះទេយើងមិនអាចញ៉ាំនំនោះបានឡើយ។
Protein Retention	ការរក្សាទុកប្រូតេអ៊ីន (PR) គឺជាភាគរយនៃប្រូតេអ៊ីនដែលបានពីអាហារដែលត្រូវបានរក្សាទុកដើម្បីសាងសង់ជារូបរាងកាយសត្វ (សាច់) ជាជាងបញ្ចេញចោលជាកាកសំណល់ទៅក្នុងទឹក។	ដូចជាប្រាក់សន្សំដែលយើងនៅសល់ក្នុងកូនជ្រូក ធៀបនឹងប្រាក់ខែសរុបដែលយើងរកបាន។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖