បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីប្រព័ន្ធទីផ្សារកៅស៊ូ និងផលប៉ះពាល់នៃការធ្លាក់ចុះតម្លៃកៅស៊ូធម្មជាតិមកលើប្រាក់ចំណូលរបស់កសិករខ្នាតតូចនៅខេត្តចំនួន ៦ ក្នុងតំបន់ភាគខាងត្បូងផ្នែកខាងលើនៃប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការចុះអង្កេតប្រមូលទិន្នន័យដើម្បីវិភាគលើរចនាសម្ព័ន្ធទីផ្សារ គម្លាតតម្លៃ និងការធ្វើអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋាភិបាល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Selling to Middlemen (Local/District Dealers) ការលក់ឱ្យឈ្មួញកណ្តាលក្នុងស្រុក |
មានភាពងាយស្រួល ចំណាយពេលតិច ទទួលបានសាច់ប្រាក់ភ្លាមៗ និងមានទំនាក់ទំនងយូរអង្វែងដែលអាចឱ្យកសិករខ្ចីប្រាក់មុនបាន។ មិនទាមទារការវាយតម្លៃគុណភាពកៅស៊ូយ៉ាងតឹងរ៉ឹងពេកនោះទេ។ | កសិករទទួលបានតម្លៃទាប ដោយសារឈ្មួញទម្លាក់តម្លៃតាមការប៉ាន់ស្មានសំណើម។ ត្រូវចំណាយគម្លាតទីផ្សារ (Marketing Margin) ខ្ពស់ទៅឱ្យឈ្មួញកណ្តាល។ | គម្លាតទីផ្សារពីមូលដ្ឋានដល់រោងចក្រគឺ ០,៥៥ បាត/គីឡូក្រាម ហើយតម្លៃដែលកសិករទទួលបានទាបជាងទីផ្សារដេញថ្លៃ ០,៣៣ បាត/គីឡូក្រាម។ |
| Selling at Auction Market (Government Supported) ការលក់នៅទីផ្សារដេញថ្លៃកណ្តាល |
ទទួលបានតម្លៃខ្ពស់ជាងទីផ្សារធម្មតា និងមានតម្លាភាពក្នុងការកំណត់តម្លៃ ដោយសារមានការធ្វើអន្តរាគមន៍និងគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាល។ | ទាមទារឱ្យកៅស៊ូមានគុណភាពស្តង់ដារ ចំណាយប្រាក់លើការដឹកជញ្ជូនទៅកាន់ទីផ្សារ និងមានភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការបើកប្រាក់បើធៀបនឹងការលក់ឱ្យឈ្មួញផ្ទាល់។ | តម្លៃកៅស៊ូជាមធ្យមក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ខ្ពស់ជាងទីផ្សារក្នុងស្រុកចំនួន ០,៣៣ បាត/គីឡូក្រាម។ |
| Group Processing and Selling ការចងក្រងជាក្រុមផលិត និងលក់ |
បង្កើនអំណាចក្នុងការតថ្លៃ កាត់បន្ថយចំណាយដឹកជញ្ជូនមធ្យម និងអាចលក់ផ្ទាល់ទៅឱ្យរោងចក្រដើម្បីទទួលបានតម្លៃខ្ពស់។ | ជួបប្រទះបញ្ហាកង្វះខាតការគ្រប់គ្រង បញ្ហាភាពស្មោះត្រង់របស់សមាជិក និងកង្វះដើមទុនបង្វិលសម្រាប់ទិញកៅស៊ូពីសមាជិក។ | ជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើឈ្មួញកណ្តាល ប៉ុន្តែទាមទារការពង្រឹងសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មរបស់ក្រុម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើបច្ចេកវិទ្យាទំនើបទេ ប៉ុន្តែបានបង្ហាញពីការចំណាយលើប្រតិបត្តិការទីផ្សារ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត និងការដឹកជញ្ជូន។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យចាស់ (១៩៩៣-១៩៩៤) ពីខេត្តចំនួន ៦ នៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ ដែលផ្តោតជាចម្បងលើកសិករខ្នាតតូច និងឈ្មួញកណ្តាល។ ទោះបីជាទិន្នន័យមានភាពហួសសម័យ ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកសិករដាំកៅស៊ូជាលក្ខណៈគ្រួសារនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន ក៏កំពុងជួបប្រទះបញ្ហាប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដូចជាការគាបសង្កត់តម្លៃពីឈ្មួញកណ្តាល និងកង្វះទីផ្សារដេញថ្លៃប្រកបដោយតម្លាភាព។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ក្នុងការយកមកធ្វើជាគំរូដោះស្រាយបញ្ហាទីផ្សារកៅស៊ូគ្រួសារនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការរៀបចំឱ្យមានទីផ្សារដេញថ្លៃកណ្តាល និងការជំរុញឱ្យកសិករចងក្រងជាសហគមន៍ គឺជាដំណោះស្រាយជាក់ស្តែងដែលអាចជួយលើកកម្ពស់ចំណូលកសិករកៅស៊ូនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Marketing margin (គម្លាតទីផ្សារ) | ភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃដែលអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ (ឬរោងចក្រ) បង់ និងតម្លៃដែលកសិករទទួលបាន ដែលវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រាក់ចំណេញ និងការចំណាយប្រតិបត្តិការរបស់ឈ្មួញកណ្តាលនៅគ្រប់ដំណាក់កាល។ | ដូចជាប្រាក់ចំណេញដែលអ្នកលក់រាយបូកបន្ថែមពីលើតម្លៃដើមដែលពួកគេទិញពីអ្នកផលិតផ្ទាល់។ |
| Auction market (ទីផ្សារដេញថ្លៃ) | ប្រព័ន្ធទីផ្សារកណ្តាលដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកទិញច្រើននាក់មកប្រកួតប្រជែងគ្នាផ្តល់តម្លៃខ្ពស់បំផុតដើម្បីទិញកៅស៊ូពីកសិករ ដែលយន្តការនេះជួយឱ្យកសិករទទួលបានតម្លៃយុត្តិធម៌ និងមានតម្លាភាព។ | ដូចជាការដាក់លក់វត្ថុបុរាណ ដែលអ្នកហ៊ានឱ្យថ្លៃខ្ពស់ជាងគេបំផុតនឹងទទួលបានរបស់នោះ។ |
| Middlemen dealers (ឈ្មួញកណ្តាល) | បុគ្គល ឬក្រុមហ៊ុនដែលដើរតួជាអ្នកប្រមូលទិញកៅស៊ូពីកសិករខ្នាតតូចតាមមូលដ្ឋាន ដើម្បីយកទៅលក់បន្តឱ្យរោងចក្រធំៗ ដោយទាញយកប្រាក់ចំណេញពីគម្លាតតម្លៃទិញនិងលក់។ | ដូចជាអ្នកដើរប្រមូលទិញអេតចាយតាមផ្ទះ ដើម្បីយកទៅលក់ដុំបន្តនៅកន្លែងស្តុកធំ។ |
| Price support (ការគាំទ្រតម្លៃ) | ការធ្វើអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការធានានូវតម្លៃអប្បបរមាណាមួយសម្រាប់កសិផល តាមរយៈការបញ្ចេញកញ្ចប់ថវិកាទិញចូល ដើម្បីជួយសង្គ្រោះកសិករកុំឱ្យខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរនៅពេលតម្លៃទីផ្សារសេរីធ្លាក់ចុះ។ | ដូចជារដ្ឋាភិបាលចេញលុយទិញស្រូវពីកសិករក្នុងតម្លៃសមរម្យមួយ នៅពេលដែលឈ្មួញឯកជនទម្លាក់ថ្លៃថោកពេក។ |
| Unsmoked sheet (កៅស៊ូសន្លឹកមិនទាន់ឆ្អើរ) | បន្ទះកៅស៊ូដែលកសិករទើបតែកិនចេញពីជ័រកៅស៊ូ ហើយហាលថ្ងៃឱ្យស្ងួតដោយមិនទាន់ឆ្លងកាត់ដំណើរការឆ្អើរផ្សែងក្នុងរោង ដែលធ្វើឱ្យវាមិនទាន់អាចរក្សាទុកបានយូរដូចកៅស៊ូឆ្អើររួចនោះទេ។ | ដូចជាត្រីប្រឡាក់ដែលទើបតែហាលថ្ងៃសោះទឹក តែមិនទាន់យកទៅឆ្អើរភ្លើងឱ្យក្រៀមល្អដើម្បីទុកបានយូរខែ។ |
| Group processing (ការចងក្រងជាក្រុមផលិត) | ការប្រមូលផ្តុំកសិករខ្នាតតូចជាក្រុមដើម្បីផលិត និងលក់កៅស៊ូរួមគ្នា ដែលជួយកាត់បន្ថយចំណាយលើការដឹកជញ្ជូន បង្កើនស្តង់ដារគុណភាព និងមានអំណាចក្នុងការតថ្លៃតម្លៃជាមួយរោងចក្រ។ | ដូចជាអ្នកភូមិមូលលុយគ្នាសាងសង់រោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវរួមមួយ ដើម្បីចំណេញលុយជាងការទៅជួលគេកិនម្នាក់ឯង។ |
| International Natural Rubber Organization - INRO (អង្គការកៅស៊ូធម្មជាតិអន្តរជាតិ) | ស្ថាប័នអន្តរជាតិ (កាលពីអតីតកាល) ដែលមានតួនាទីរក្សាស្ថិរភាពតម្លៃកៅស៊ូលើទីផ្សារពិភពលោក តាមរយៈយន្តការឃ្លាំងស្តុកបម្រុង ដោយទិញចូលពេលតម្លៃថោក និងលក់ចេញពេលតម្លៃថ្លៃ។ | ដូចជាធនាគារកណ្តាលដែលបញ្ចេញ ឬប្រមូលលុយចូលពីទីផ្សារ ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពអត្រាប្តូរប្រាក់អញ្ចឹងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
