បញ្ហា (The Problem)៖ វិស័យកសិកម្ម ជាពិសេសការដាំដុះទំពាំងបាយជូរកំពុងប្រឈមនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលតម្រូវឱ្យមានការប្រើប្រាស់សារធាតុជំរុញជីវសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាតាមដានទិន្នន័យច្បាស់លាស់ ដើម្បីធានាបាននូវទិន្នផលខ្ពស់ដោយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជីគីមីដែលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានវាយតម្លៃទៅលើឥទ្ធិពលនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុជំរុញជីវសាស្ត្រ (Biopromoter) ក្នុងកម្រិតផ្សេងៗគ្នាចំនួន ៤ លើដើមទំពាំងបាយជូរ (Malvasia Bianca) ក្នុងរយៈពេលពីររដូវកាល ដោយប្រើប្រាស់ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃបច្ចេកវិទ្យាចាប់សញ្ញាពីចម្ងាយនិងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ផ្ទាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| UAS Multispectral Imagery (NDVI & NDRE) ការថតរូបភាពពហុវិសាលគមដោយដ្រូន (សន្ទស្សន៍ NDVI និង NDRE) |
មានលទ្ធភាពគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីធំទូលាយ ឆាប់រហ័ស និងមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់រុក្ខជាតិ (Non-invasive)។ ងាយស្រួលក្នុងការត្រួតពិនិត្យភាពប្រែប្រួលនៃកសិដ្ឋានទាំងមូល។ | មានភាពរសើបខ្សោយចំពោះបម្រែបម្រួលតូចតាចដែលបណ្តាលមកពីកម្រិតនៃការព្យាបាលដោយសារធាតុជីវសាស្ត្រ។ លទ្ធផលអាចរងឥទ្ធិពលពីស្ថានភាពដី និងអាកាសធាតុ។ | អាចតាមដានពីស្ថានភាពលូតលាស់ទូទៅរបស់កម្រាលស្លឹកបានល្អ ប៉ុន្តែបរាជ័យក្នុងការបង្ហាញពីភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់លាស់រវាងក្រុមដែលប្រើប្រាស់កម្រិត Biostimulant ផ្សេងគ្នា។ |
| Proximal Sensing - SPAD 502 ការវាស់ស្ទង់ពីចម្ងាយជិតដោយឧបករណ៍ SPAD 502 |
មានភាពរសើបខ្ពស់ក្នុងការវាស់កម្រិតក្លរ៉ូហ្វីល និងអាសូតនៅក្នុងស្លឹក ដែលមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ទៅនឹងទិន្នផល។ | ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងចំណាយពេលយូរក្នុងការចុះវាស់ផ្ទាល់ដោយដៃ។ ទំហំសំណាកមានកម្រិតតូច (វាស់ជាចំណុចៗ)។ | អាចរកឃើញភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់លាស់នៃកម្រិតក្លរ៉ូហ្វីលក្នុងឆ្នាំទីពីរ ដែលស៊ីសង្វាក់គ្នាទៅនឹងការកើនឡើងនៃទិន្នផលសម្រាប់ក្រុមដែលប្រើប្រាស់កម្រិត Biostimulant ខ្ពស់។ |
| Scholander Pressure Chamber (SWP) ការវាស់កម្រិតភាពតានតឹងទឹកក្នុងដើម (Stem Water Potential) |
ផ្តល់ទិន្នន័យច្បាស់លាស់ និងជាក់ស្តែងបំផុតអំពីស្ថានភាពកង្វះទឹក (Water stress) របស់រុក្ខជាតិ។ | ជាវិធីសាស្ត្រដែលធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ស្លឹក (Destructive) ទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ និងអាចធ្វើបានលើចំនួនសំណាកតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។ | បានបង្ហាញថាការព្យាបាលកម្រិតខ្ពស់ (Green treatment) មានសមត្ថភាពរក្សាជាតិទឹកបានល្អជាងគេ ទោះបីជួបប្រទះគ្រោះរាំងស្ងួតក៏ដោយ។ |
| Multiplex Research 3 Fluorometer (MFA) ការវិភាគសរីរវិទ្យាដោយឧបករណ៍ Fluorometer |
អាចវាស់ស្ទង់ពីសូចនាករសរីរវិទ្យាដូចជា សារជាតិ Flavonoids និងកម្រិតស្ត្រេសរបស់ស្លឹក និងផ្លែ ដោយមិនបំផ្លាញរុក្ខជាតិ។ | មិនសូវមានភាពរសើបក្នុងការចាប់យកភាពខុសគ្នារវាងក្រុមពិសោធន៍ ហើយលទ្ធផលងាយរងឥទ្ធិពលពីអាកាសធាតុទូទៅ។ | ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុតាមរដូវកាលបានល្អ ប៉ុន្តែមិនបានបង្ហាញពីភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់រវាងកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ Biostimulant ឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការវិនិយោគកម្រិតខ្ពស់ទាំងលើផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាដ្រូន ឧបករណ៍វាស់ស្ទង់កសិកម្មឯកទេស និងកម្លាំងពលកម្មជំនាញសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នៅទីវាល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងចម្ការទំពាំងបាយជូរ (Malvasia Bianca) ក្នុងតំបន់មេឌីទែរ៉ាណេពាក់កណ្តាលស្ងួត (កោះសាឌីនី ប្រទេសអ៊ីតាលី) ដែលពឹងផ្អែកតែលើទឹកភ្លៀង។ ទិន្នន័យនេះរងឥទ្ធិពលពីអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង និងគ្រោះរាំងស្ងួតនៃតំបន់នោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិក (រដូវប្រាំង និងវស្សាច្បាស់លាស់) ប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុជំរុញជីវសាស្ត្រ (Biostimulants) អាចមានប្រតិកម្មខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងជាក់ស្តែងក្នុងស្រុក។
ទោះបីជាធ្វើឡើងលើដំណាំទំពាំងបាយជូរនៅអឺរ៉ុបក៏ដោយ វិធីសាស្ត្ររួមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាដ្រូន និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់នេះ គឺពិតជាមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍកសិកម្មវៃឆ្លាត (Precision Agriculture) នៅកម្ពុជា។
ការងាកមកប្រើប្រាស់សារធាតុជំរុញជីវសាស្ត្រ រួមផ្សំជាមួយបច្ចេកវិទ្យាតាមដានពីចម្ងាយ (Remote Sensing) នឹងជួយបង្កើនគុណភាពកសិផលកម្ពុជាឱ្យស្របតាមស្តង់ដារនាំចេញ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biostimulants | សារធាតុសរីរាង្គ ឬអតិសុខុមប្រាណដែលគេផ្តល់ឱ្យរុក្ខជាតិដើម្បីជំរុញដំណើរការលូតលាស់តាមបែបធម្មជាតិ បង្កើនការស្រូបយកជីវជាតិ និងជួយឱ្យរុក្ខជាតិអាចទប់ទល់នឹងភាពតានតឹងពីបរិស្ថាន (ដូចជារាំងស្ងួត ឬកម្តៅខ្លាំង) ដោយមិនពឹងផ្អែកលើជីគីមី។ | ដូចជាវីតាមីនប៉ូវកម្លាំងសម្រាប់មនុស្ស ដែលជួយឱ្យរាងកាយរឹងមាំ និងមានភាពស៊ាំការពារជំងឺដោយខ្លួនឯង មិនមែនជាថ្នាំពេទ្យព្យាបាលនោះទេ។ |
| Multispectral cameras | កាមេរ៉ាពិសេសដែលបំពាក់លើដ្រូន អាចថតយករូបភាពដោយបំបែកពន្លឺជាច្រើនរលកអាកាស (Wavelengths) ទាំងពន្លឺដែលភ្នែកមនុស្សមើលឃើញ (RGB) និងមិនអាចមើលឃើញ (ដូចជា Near-Infrared) ដើម្បីវិភាគសុខភាពរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាវ៉ែនតាវេទមន្តដែលអាចមើលធ្លុះដល់ស្ថានភាពខាងក្នុងរបស់រុក្ខជាតិ ដើម្បីដឹងថាតើវាកំពុងឈឺ ឬខ្វះជាតិទឹក ដែលភ្នែកទទេរបស់យើងមិនអាចមើលឃើញ។ |
| NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) | សន្ទស្សន៍រុក្ខជាតិដែលគណនាដោយប្រៀបធៀបចំណាំងផ្លាតនៃពន្លឺក្រហម (Red) និងពន្លឺអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដជិត (Near-Infrared) ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតភាពបៃតង និងដង់ស៊ីតេនៃកម្រាលស្លឹក ដែលបញ្ជាក់ពីកម្រិតលូតលាស់និងសុខភាពទូទៅរបស់ដំណាំ។ | ដូចជាពិន្ទុពិនិត្យសុខភាពប្រចាំឆ្នាំរបស់រុក្ខជាតិ បើពិន្ទុខិតជិតលេខ ១ មានន័យថារុក្ខជាតិនោះមានស្លឹកបៃតងល្អនិងសុខភាពបរិបូរណ៍។ |
| Proximal sensing | បច្ចេកវិទ្យាប្រមូលទិន្នន័យពីចម្ងាយជិត ដោយប្រើឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាដាក់ផ្ទាល់ឬក្បែររុក្ខជាតិ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ស្ថានភាពសរីរវិទ្យា (ដូចជាកម្រិតក្លរ៉ូហ្វីល ឬភាពតានតឹង) ប្រកបដោយភាពច្បាស់លាស់ខ្ពស់សម្រាប់រុក្ខជាតិនីមួយៗ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ទែម៉ូម៉ែត្រវាស់កម្តៅកិបនឹងក្លៀកអ្នកជំងឺផ្ទាល់ ដើម្បីទទួលបានកម្តៅពិតប្រាកដ ល្អជាងការស្មានមើលពីចម្ងាយ។ |
| Stem Water Potential (SWP) | ការវាស់ស្ទង់កម្រិតសម្ពាធទឹកនៅក្នុងទងស្លឹកដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ Scholander pressure chamber ដើម្បីវាយតម្លៃពីភាពតានតឹងកង្វះទឹក (Water stress) ដែលរុក្ខជាតិកំពុងជួបប្រទះនៅពេលបឺតស្រូបទឹកពីដី។ | ដូចជាការវាស់សម្ពាធឈាមរបស់មនុស្ស ដើម្បីដឹងថាបេះដូងកំពុងប្រឹងប្រែងធ្វើការខ្លាំងប៉ុនណា ពេលខ្វះជាតិទឹកក្នុងខ្លួន។ |
| SPAD meter | ឧបករណ៍ចល័តប្រើសម្រាប់វាស់កំហាប់ក្លរ៉ូហ្វីល និងប៉ាន់ស្មានកម្រិតអាសូតនៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិដោយមិនធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ស្លឹក តាមរយៈការបញ្ចាំងពន្លឺឆ្លងកាត់ស្លឹក។ | ដូចជាឧបករណ៍កិបចុងម្រាមដៃវាស់អុកស៊ីសែនក្នុងឈាម ដែលអាចប្រាប់យើងពីស្ថានភាពសុខភាពខាងក្នុងដោយមិនបាច់បូមឈាម។ |
| Precision viticulture | ការគ្រប់គ្រងនិងដាំដុះចម្ការទំពាំងបាយជូរដោយផ្អែកលើការវិភាគទិន្នន័យជាក់លាក់ (ពីដ្រូន ឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ និងប្រព័ន្ធ GPS) ដើម្បីផ្តល់ជី ទឹក ឬថ្នាំ តែត្រង់ទីតាំងដែលត្រូវការចាំបាច់ សំដៅបង្កើនប្រសិទ្ធភាព និងកាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយ។ | ដូចជាការកាត់ដេរខោអាវតាមរង្វាស់ខ្នាតពិតប្រាកដរបស់អ្នកពាក់ម្នាក់ៗ ជំនួសឱ្យការទិញខោអាវរលុងៗពាក់ជារួម។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
