បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាការពឹងផ្អែកលើពន្លឺថ្ងៃ (ប្រកាន់រដូវ) របស់ពូជស្រូវក្រអូប KDML 105 ដែលធ្វើឱ្យការដាំដុះត្រូវបានកំណត់ត្រឹមតែម្តងក្នុងមួយឆ្នាំ។ គោលបំណងគឺដើម្បីបង្កាត់ និងជ្រើសរើសពូជថ្មីដែលមិនប្រកាន់រដូវ ដើម្បីអាចបង្កើនលទ្ធភាពដាំដុះបានច្រើនដង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីបង្កការបំប្លែងសេនេទិចដើម្បីបង្កើតបំរែបំរួលលក្ខណៈជីវសាស្ត្រលើគ្រាប់ពូជ និងធ្វើការដាំដុះជ្រើសរើសខ្សែស្រឡាយឆ្លងកាត់ច្រើនជំនាន់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional KDML 105 (Control) ពូជស្រូវ KDML 105 ដើម (ពូជត្រួតពិនិត្យ) |
មានគុណភាពគ្រាប់ ការចម្អិន និងក្លិនក្រអូបល្អឥតខ្ចោះ ដែលជាទីវាយតម្លៃខ្ពស់បំផុតនៅលើទីផ្សារ។ | ប្រកាន់រដូវ (អាចដាំបានតែម្តងក្នុងមួយឆ្នាំ) មានដើមខ្ពស់ និងងាយនឹងដួលរលំ។ | ប្រកាន់រដូវខ្លាំង មានអាយុកាលចេញផ្កាយូរ (១៩០ ថ្ងៃ) និងងាយដួលរលំ។ |
| EMS Mutation Breeding (M5 Lines) ការបង្កាត់ពូជដោយសារធាតុគីមី EMS (ខ្សែស្រឡាយ M5) |
ផ្លាស់ប្តូរទៅជាមិនប្រកាន់រដូវ (អាចដាំបានច្រើនដងក្នុងមួយឆ្នាំ) មានដើមទាបមិនងាយដួលរលំ និងផ្តល់ទិន្នផលសមរម្យ។ | គុណភាពរូបរាងគ្រាប់ ភាពទន់ និងក្លិនក្រអូបមានការថយចុះបន្តិចបន្តួច បើធៀបនឹងពូជដើម។ | ខ្សែស្រឡាយចំនួន ៨ ក្លាយជាពូជមិនប្រកាន់រដូវ ផ្តល់ទិន្នផល ៧១៥-១.១៩៤ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងមានកម្ពស់ដើមទាប។ |
| Photoperiod Insensitive Check Variety (RD 23) ពូជស្រូវមិនប្រកាន់រដូវសម្រាប់ប្រៀបធៀប (RD 23) |
មិនប្រកាន់រដូវ និងមានសមត្ថភាពផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់។ | មិនមែនជាប្រភេទស្រូវក្រអូប គុណភាពគ្រាប់ និងរសជាតិមិនអាចប្រៀបធៀបជាមួយពូជផ្កាម្លិះបានទេ។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ (១.១៨៥ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) ប៉ុន្តែគុណភាពអង្ករជាទូទៅទាបជាងឆ្ងាយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានគីមី បរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍ ក៏ដូចជាពេលវេលា និងផ្ទៃដីដាំដុះសាកល្បងអស់ជាច្រើនជំនាន់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យកសេតសាស្ត្រ) ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្រូវ Oryza sativa L. var. KDML 105 និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុប្រចាំតំបន់នៅទីនោះ។ ទោះបីជាអាកាសធាតុនិងលក្ខខណ្ឌកសិកម្មនៅថៃនិងកម្ពុជាមានភាពស្រដៀងគ្នាច្រើនក៏ដោយ ក៏ការបន្សាំទៅនឹងប្រភេទដី (សណ្ឋានដី) និងសម្ពាធជំងឺជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជាអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងដោយផ្ទាល់នៅទីតាំងជាក់ស្តែង។
បច្ចេកទេសបំប្លែងសេនេទិចដោយសារធាតុគីមីនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាពូជស្រូវក្រអូបដែលប្រកាន់រដូវ។
ជារួម បច្ចេកទេសនេះផ្តល់នូវមធ្យោបាយដ៏រឹងមាំមួយ ក្នុងការរក្សាគុណភាពស្រូវក្រអូបខ្មែរ ខណៈពេលដែលផ្លាស់ប្តូរលក្ខណៈប្រកាន់រដូវ ដើម្បីបង្កើនផលិតកម្ម និងស្ថិរភាពសន្តិសុខស្បៀង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ethyl methanesulfonate (EMS) (អេទីល មេតានស៊ុលផូណាត / សារធាតុគីមីបង្កការបំប្លែងសេនេទិច) | ជាសមាសធាតុគីមីមួយប្រភេទ (Alkylating agent) ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យកសិកម្មដើម្បីបង្កើតម៉ូទ័រ ឬបំរែបំរួលសេនេទិច (Mutation) នៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដោយវាចូលទៅកែប្រែទម្រង់ DNA របស់គ្រាប់ពូជ។ | ដូចជាជាងកាត់ដេរដែលកាត់កែម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ចាស់ឱ្យចេញជាម៉ូដថ្មី ដោយសារធាតុនេះចូលទៅកែប្រែកូដសេនេទិចដើមរបស់គ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិដើម្បីបង្កើតលក្ខណៈថ្មី។ |
| Photoperiod insensitivity (ភាពមិនប្រកាន់រដូវ / ភាពមិនពឹងផ្អែកលើរយៈពេលពន្លឺថ្ងៃ) | ជាលក្ខណៈជីវសាស្ត្ររបស់រុក្ខជាតិដែលអាចចេញផ្កា និងផ្តល់ផលបានដោយមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកលើប្រវែងនៃពន្លឺថ្ងៃ (ថ្ងៃខ្លី ឬថ្ងៃវែង) ឡើយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេអាចដាំដុះវាបានគ្រប់រដូវកាលក្នុងមួយឆ្នាំ។ | ដូចជានាឡិការោទ៍ដែលដើរដោយម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ មិនខ្វល់ថាមេឃងងឹតឬភ្លឺ វាគង់តែរោទ៍នៅពេលដល់ម៉ោងកំណត់ គឺស្រូវអាចចេញផ្កាបានគ្រប់ពេលឱ្យតែគ្រប់អាយុកាលរបស់វា។ |
| Mutation breeding (ការបង្កាត់ពូជដោយការបំប្លែងសេនេទិច) | ជាបច្ចេកទេសបង្កាត់ពូជរុក្ខជាតិដែលប្រើប្រាស់ភ្នាក់ងាររូបវិទ្យា (ដូចជាកាំរស្មី) ឬភ្នាក់ងារគីមី (ដូចជា EMS) ដើម្បីបង្កឱ្យមានបំរែបំរួលសេនេទិចថ្មីៗ បន្ទាប់មកគេនឹងធ្វើការជ្រើសរើសយកកូនចៅដែលមានលក្ខណៈល្អប្រសើរជាងមុន (ដូចជាដើមទាប ធន់ជំងឺ ឬទិន្នផលខ្ពស់) មកបន្តពូជ។ | ដូចជាការក្រឡុកគ្រាប់ឡុកឡាក់ដើម្បីស្វែងរកលេខដែលយើងចង់បាន ដោយយើងពន្លឿនការផ្លាស់ប្តូរធម្មជាតិដើម្បីរើសយកពូជដែលល្អបំផុត។ |
| Gel consistency (កម្រិតភាពទន់ ឬភាពខាប់នៃជែលអង្ករ) | ជារង្វាស់មន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃភាពទន់ ឬរឹងរបស់អង្ករនៅពេលដែលវាត្រូវបានចម្អិនឆ្អិន (ជាធម្មតាវាស់ដោយប្រវែងលំហូរនៃជែលអង្ករក្នុងបំពង់កែវ)។ អង្ករដែលមាន Gel consistency ទន់ (ប្រវែងលំហូរវែង) នឹងនៅតែទន់ទោះបីជាទុកឱ្យត្រជាក់ក៏ដោយ។ | ដូចជាការវាស់ភាពយឺតនិងទន់របស់ម្សៅនំប៉័ង ដែលប្រាប់យើងថាតើបាយពេលដាំឆ្អិនហើយទុកឱ្យត្រជាក់ វានៅតែទន់គួរឱ្យចង់ញ៉ាំឬក៏ប្រែជារឹងកក។ |
| Amylose content (កម្រិតអាមីឡូស / បរិមាណអាមីឡូស) | ជាប្រភេទកាបូអ៊ីដ្រាត (Starch) មួយក្នុងចំណោមពីរប្រភេទដែលមាននៅក្នុងគ្រាប់អង្ករ។ បរិមាណអាមីឡូសជាកត្តាកំណត់ភាពស្អិតនៃបាយ ពោលគឺអង្ករដែលមានអាមីឡូសទាបនឹងមានភាពស្អិតនិងទន់ ឯអង្ករមានអាមីឡូសខ្ពស់នឹងរឹងនិងមិនស្អិតចូលគ្នា។ | ដូចជាបរិមាណស៊ីម៉ងត៍នៅក្នុងការលាយបេតុង បើមានស៊ីម៉ងត៍ច្រើនបាយនឹងរឹងនិងមិនជាប់គ្នា បើមានតិចបាយនឹងទន់ស្អិតល្អ។ |
| M1 and M2 progenies (ខ្សែស្រឡាយជំនាន់ទី១ និងទី២ ក្រោយការបំប្លែង) | ជំនាន់ M1 គឺជារុក្ខជាតិដែលដុះចេញពីគ្រាប់ពូជដែលទទួលរងការប្រព្រឹត្តកម្មដោយផ្ទាល់ពីសារធាតុបំប្លែងសេនេទិច។ ជំនាន់ M2 គឺជាកូនចៅដែលបានមកពីការបង្កាត់ដោយខ្លួនឯងរបស់ M1 ដែលជាជំនាន់ដែលលក្ខណៈបំប្លែងសេនេទិចថ្មីៗ (Mutant phenotypes) ចាប់ផ្តើមលេចចេញជារូបរាងយ៉ាងច្បាស់។ | ជំនាន់ M1 ដូចជាឪពុកម្តាយដែលទើបតែទទួលការព្យាបាលបំប្លែងហ្សែន ចំណែកជំនាន់ M2 គឺជាកូនៗរបស់ពួកគេដែលចាប់ផ្តើមបង្ហាញលក្ខណៈពិសេសថ្មីៗឱ្យយើងឃើញ។ |
| Lodging (ការដួលរលំនៃដើមរុក្ខជាតិ) | គឺជាបាតុភូតដែលដើមស្រូវ ឬរុក្ខជាតិកសិកម្មផ្សេងៗបាក់ ឬដួលរាបទៅនឹងដី ដោយសារខ្យល់ ភ្លៀង ឬទម្ងន់ផ្លែផ្កាធ្ងន់ពេក ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការប្រមូលផល និងបន្ថយទិន្នផលយ៉ាងខ្លាំង។ ពូជស្រូវដើមខ្ពស់តែងតែងាយប្រឈមនឹងបញ្ហានេះ។ | ដូចជាមនុស្សខ្ពស់ស្តើងដែលងាយនឹងដួលនៅពេលមានខ្យល់បក់ខ្លាំង ខុសពីមនុស្សទាបដងខ្លួនរឹងមាំដែលឈរជើងបានយ៉ាងល្អ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
