បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស្វែងរកប្រភពកោសិកា និងលក្ខខណ្ឌអង់ស៊ីមដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការចម្រាញ់ និងបណ្តុះប្រូតូប្លាស (Protoplast) នៃស្រូវក្រអូបពូជ KDML 105 ដើម្បីបម្រើដល់ការកែលម្អពូជ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការចម្រាញ់ប្រូតូប្លាសពីប្រភពកោសិកាចំនួន៣ប្រភេទ ដោយប្រើប្រាស់សូលុយស្យុងអង់ស៊ីមក្នុងកម្រិតកំហាប់ និងរយៈពេលបន្ទុំផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Isolation from Seedling Leaves ការចម្រាញ់ចេញពីស្លឹកសំណាប |
ផ្តល់ទិន្នផលប្រូតូប្លាសខ្ពស់បំផុត និងចំណាយពេលខ្លីក្នុងការរៀបចំប្រភពកោសិកា (ត្រឹមតែ៥ថ្ងៃ) ព្រមទាំងប្រើប្រាស់កំហាប់អង់ស៊ីមទាប (2% Cellulase)។ | អត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កោសិកាប្រូតូប្លាសមានកម្រិតមធ្យម (៥០-៦០%)។ | ទទួលបានទិន្នផលប្រូតូប្លាស ៩,១៤ x ១០^៦ ក្នុង១ក្រាមនៃទម្ងន់ស្រស់។ |
| Isolation from Cell Suspension ការចម្រាញ់ចេញពីការព្យួរកោសិកា |
ផ្តល់អត្រារស់រានមានជីវិតរបស់ប្រូតូប្លាសខ្ពស់បំផុត ងាយស្រួលសម្រាប់ការយកទៅបណ្តុះបន្ត។ | ទាមទារពេលវេលាយូរក្នុងការបណ្តុះបង្កើតការព្យួរកោសិកា និងត្រូវការកំហាប់អង់ស៊ីមខ្ពស់ជាងមុន (4% Cellulase) ដែលធ្វើឱ្យចំណាយកើនឡើង។ | អត្រារស់រានមានជីវិតនៃប្រូតូប្លាសខ្ពស់ដល់ទៅ ៨០-៩០% ជាមួយនឹងទិន្នផល ២,៩៦ x ១០^៦ ក្នុង១ក្រាម។ |
| Isolation from Embryo-derived Calli ការចម្រាញ់ចេញពីកាលុសកកើតពីអំប្រ៊ីយ៉ុង |
ជាប្រភពកោសិកាជំនួសដែលអាចទុកចិត្តបាន និងផ្តល់ទិន្នផលកម្រិតមធ្យមដែលអាចទទួលយកបាន។ | ត្រូវការពេលបណ្តុះកាលុសពី៣ទៅ៤សប្តាហ៍ ប្រើអង់ស៊ីមកំហាប់ខ្ពស់ និងមានអត្រារស់រានត្រឹមតែ ៥០-៦០%។ | ទទួលបានទិន្នផលប្រូតូប្លាស ៣,៣៩ x ១០^៦ ក្នុង១ក្រាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារនូវសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍ជីវបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ សារធាតុគីមី និងអង់ស៊ីមពិសេសៗដែលមានតម្លៃថ្លៃ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសថៃ ក្រោមលក្ខខណ្ឌមន្ទីរពិសោធន៍ (In vitro) ដោយផ្តោតលើពូជស្រូវក្រអូប KDML 105។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានតម្លៃខ្លាំងណាស់ ពីព្រោះកម្ពុជាមានពូជស្រូវក្រអូបប្រពៃណី (ដូចជា ពូជផ្ការំដួល) ដែលមានលក្ខណៈជីវសាស្រ្តស្រដៀងគ្នា ដែលអាចយកបច្ចេកទេសនេះទៅប្រយុត្តិបាន។
វិធីសាស្ត្រចម្រាញ់កោសិកាប្រូតូប្លាសនេះ គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវកែលម្អពូជស្រូវកម្រិតខ្ពស់នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ទោះបីជាការសិក្សានេះជួបបញ្ហាក្នុងការបណ្តុះប្រូតូប្លាសឱ្យលូតលាស់ជាកាលុសក្តី តែវាបានផ្តល់នូវពិធីការចម្រាញ់កោសិកា (Isolation Protocol) ដ៏ច្បាស់លាស់ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជាអាចយកទៅបន្តវេន និងកែលម្អបន្ថែមបាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Protoplast (ប្រូតូប្លាស) | កោសិការុក្ខជាតិដែលត្រូវបានគេរំលាយជញ្ជាំងកោសិកា (Cell wall) ចេញដោយប្រើប្រាស់អង់ស៊ីម ដែលធ្វើឱ្យវានៅសល់តែភ្នាសកោសិកានិងស៊ីតូប្លាសខាងក្នុង ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការបញ្ចូលហ្សែន ឬការបង្កាត់កោសិការាងកាយ (Somatic hybridization)។ | ដូចជាស៊ុតមួយដែលត្រូវបានគេបកសំបករឹងចេញ ដោយនៅសល់តែភ្នាសស្ដើងរុំព័ទ្ធផ្នែកខាងក្នុងអញ្ចឹងដែរ។ |
| Cell suspension (ការព្យួរកោសិកា) | ការបណ្តុះកោសិកា ឬក្រុមសែលតូចៗរបស់រុក្ខជាតិឱ្យនៅដាច់ៗពីគ្នានៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានរាវ (Liquid medium) ដែលត្រូវបានរលាក់ជានិច្ច ដើម្បីឱ្យកោសិកាលូតលាស់លឿន និងងាយស្រួលប្រមូលយកទៅប្រើប្រាស់។ | ដូចជាការបណ្តុះគ្រាប់សណ្តែកនៅក្នុងទឹកដែលយើងកូររហូត ដើម្បីកុំឱ្យវាជាប់គ្នាជាដុំតែមួយ។ |
| Callus (កាលុស / ដុំកោសិកា) | ដុំកោសិកាដែលមិនទាន់មានទម្រង់ច្បាស់លាស់ (Undifferentiated cells) ដែលកកើតឡើងពីការបែងចែកកោសិកាយ៉ាងលឿននៅពេលដាក់បណ្តុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានសិប្បនិម្មិត។ វាអាចត្រូវបានជំរុញឱ្យលូតលាស់ទៅជាដើម ឫស ឬស្លឹករុក្ខជាតិថ្មីបាននៅពេលមានអ័រម៉ូនត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាដុំដីឥដ្ឋទន់ៗ ដែលយើងអាចយកទៅសូនជារូបរាងអ្វីក៏បាន (ស្លឹក ឫស ឬដើម) នៅពេលក្រោយ។ |
| Enzyme solution (សូលុយស្យុងអង់ស៊ីម) | ល្បាយនៃសារធាតុគីមីជីវសាស្ត្រ (ដូចជា Cellulase និង Pectolyase) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់បំបែកសារធាតុ Cellulose និង Pectin ដែលជាសមាសធាតុចម្បងនៃជញ្ជាំងកោសិការុក្ខជាតិ ដើម្បីរំដោះយកប្រូតូប្លាសចេញមកក្រៅ។ | ដូចជាសូលុយស្យុងគីមីដែលរំលាយស៊ីម៉ងត៍ ដើម្បីបំបែកយកឥដ្ឋ (កោសិកា) នីមួយៗចេញពីជញ្ជាំងផ្ទះអញ្ចឹងដែរ។ |
| Hemacytometer (ឧបករណ៍រាប់កោសិកា Hemacytometer) | បន្ទះកញ្ចក់ពិសេសដែលមានក្រឡាចត្រង្គតូចៗ ប្រើសម្រាប់ឆ្លុះក្រោមមីក្រូទស្សន៍ដើម្បីរាប់ចំនួនកោសិកា (ដូចជាប្រូតូប្លាស) នៅក្នុងសូលុយស្យុងមួយភាគរាវជាក់លាក់ ដើម្បីគណនាដង់ស៊ីតេកោសិកាសរុប។ | ដូចជាការគូសក្រឡាលើក្ដារអុក ដើម្បីងាយស្រួលរាប់ចំនួនគ្រាប់អង្ករដែលយើងរាយនៅលើនោះដោយមិនមានការភាន់ច្រឡំ។ |
| Nurse culture (បច្ចេកទេសបណ្តុះគិលានុបដ្ឋាយិកា) | វិធីសាស្ត្រនៃការបណ្តុះកោសិកា ឬប្រូតូប្លាសដែលខ្សោយ (មិនងាយលូតលាស់ដោយខ្លួនឯង) ដោយដាក់វាឱ្យនៅជិតកោសិកាដែលលូតលាស់ល្អ (Nurse cells) ដើម្បីឱ្យវាទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹម និងអ័រម៉ូនជំរុញការលូតលាស់ពីកោសិកាទាំងនោះ។ | ដូចជាការយកកូនក្មេងដែលទន់ខ្សោយ ទៅដាក់ឱ្យនៅក្បែរមេដោះដើម្បីទទួលបានការថែទាំ និងការបញ្ចុកអាហារបន្ថែមរហូតដល់អាចរឹងមាំដោយខ្លួនឯង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
