បញ្ហា (The Problem)៖ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជាពិសេសគ្រោះរាំងស្ងួត បានប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ផលិតកម្មអំពៅនៅប្រទេសថៃ ដែលធ្វើឱ្យការផ្គត់ផ្គង់ទិន្នផលមិនមានស្ថិរភាព និងមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់តម្រូវការឧស្សាហកម្មស្ករស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការវាយតម្លៃពូជអំពៅកាត់ (Clone) ថ្មីឈ្មោះ NSUT13-313 តាមរយៈការធ្វើតេស្តសាកល្បងនៅទីតាំងចំនួន ២៣ កន្លែងផ្សេងៗគ្នា ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ ២០២៤។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| NSUT13-313 ពូជអំពៅថ្មី NSUT13-313 |
ផ្តល់ទិន្នផលអំពៅ និងទិន្នផលស្ករខ្ពស់បំផុត ធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួតកម្រិតមធ្យម និងមានស្រទបស្លឹកងាយរបូតល្អសម្រាប់ការប្រមូលផលស្រស់។ | មានភាពងាយរងគ្រោះ (susceptible) ទៅនឹងជំងឺរលួយខ្មៅ (Smut disease)។ | ទិន្នផល ១៨,០ តោន/រ៉ៃ និងទិន្នផលស្ករ ២,៥១ តោន CCS/រ៉ៃ។ |
| DOA KhonKaen3 (DOA KK3) ពូជអំពៅស្តង់ដារ DOA KK3 |
មានកម្រិតជាតិស្ករ (CCS) ខ្ពស់ស្មើនឹងពូជថ្មី និងមានភាពធន់នឹងជំងឺរលួយក្រហម (Red rot) ព្រមទាំងជំងឺស្រពោន (Wilt) ល្អប្រសើរ។ | ផ្តល់ទិន្នផលសរុបទាបជាងពូជ NSUT13-313 ដល់ទៅ ១៤%។ | ទិន្នផល ១៥,៨ តោន/រ៉ៃ និងទិន្នផលស្ករ ២,២២ តោន CCS/រ៉ៃ។ |
| LK92-11 ពូជអំពៅស្តង់ដារ LK92-11 |
មានភាពធន់កម្រិតខ្ពស់ទៅនឹងជំងឺរលួយក្រហម និងជំងឺស្រពោន។ | ផ្តល់ទិន្នផលអំពៅ ទិន្នផលស្ករ និងកម្រិតជាតិស្ករ (CCS) ទាបជាងគេបំផុត ព្រមទាំងមានភាពធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួតខ្សោយជាងពូជដទៃ។ | ទិន្នផល ១៤,៣ តោន/រ៉ៃ និងទិន្នផលស្ករ ១,៩៧ តោន CCS/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍពូជអំពៅនេះទាមទារនូវពេលវេលាយូរ (១១ឆ្នាំ) ទីតាំងសាកល្បងជាច្រើនកន្លែង និងធនធានមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវិភាគហ្សែន។
ទិន្នន័យត្រូវបានប្រមូលផ្តុំទាំងស្រុងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (តំបន់កណ្តាល ភាគខាងជើង និងភាគឦសាន) ដែលមានប្រភេទដី និងអាកាសធាតុជាក់លាក់។ ទោះបីជាមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លះជាមួយកម្ពុជាក៏ដោយ ភាពខុសគ្នានៃកម្រិតទឹកភ្លៀង ការគ្រប់គ្រងគុណភាពដី និងប្រភេទមេរោគក្នុងតំបន់ តម្រូវឱ្យមានការសាកល្បងបន្ថែមនៅក្នុងស្រុកមុននឹងណែនាំឱ្យកសិករដាំដុះទ្រង់ទ្រាយធំ។
ពូជអំពៅ NSUT13-313 នេះបង្ហាញពីសក្តានុពលដ៏ល្អប្រសើរ ដែលអាចយកមកអនុវត្ត និងដាំដុះនៅក្នុងវិស័យកសិឧស្សាហកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអាកាសធាតុ។
ជារួម ការនាំចូល ឬសិក្សាបង្កាត់ពូជអំពៅដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិដូច NSUT13-313 នឹងចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍផលិតកម្មអំពៅនៅកម្ពុជាឱ្យមាននិរន្តរភាព និងធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biparental cross (ការបង្កាត់ពូជមេបាពីរ) | ជាដំណើរការនៃការបង្កាត់ពូជដោយយកលំអងឈ្មោលពីពូជរុក្ខជាតិមួយទៅដាក់លើកេសរញីនៃពូជមួយទៀត ដើម្បីបង្កើតបានជាកូនកាត់ថ្មីដែលប្រមូលផ្តុំនូវលក្ខណៈសម្បត្តិល្អៗពីមេបាទាំងសងខាង។ | ដូចជាការរៀបការរវាងឪពុកដែលមានកម្លាំងខ្លាំង និងម្តាយដែលមានប្រាជ្ញាឆ្លាត ដើម្បីផ្តល់កំណើតដល់កូនដែលទាំងខ្លាំងនិងឆ្លាត។ |
| Commercial cane sugar - CCS (កម្រិតជាតិស្ករក្នុងអំពៅ) | ជារង្វាស់ស្តង់ដារឧស្សាហកម្មសម្រាប់គណនាភាគរយនៃជាតិស្ករសុទ្ធដែលអាចចម្រាញ់ចេញពីអំពៅចំនួនមួយតោន។ បើកម្រិត CCS កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថារោងចក្រអាចផលិតស្ករបានកាន់តែច្រើនពីបរិមាណអំពៅដដែល។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើក្នុងទឹកក្រូចឆ្មារមួយកែវ មានលាយស្ករប៉ុន្មានស្លាបព្រា ដើម្បដឹងពីកម្រិតភាពផ្អែមរបស់វា។ |
| Ratoon crop (អំពៅសក ឬអំពៅគល់) | ជាវិធីសាស្ត្រដាំដុះដែលកសិករទុកគល់អំពៅចាស់នៅក្នុងដីក្រោយពេលប្រមូលផលលើកទីមួយរួច ដើម្បីឱ្យវាដុះចេញជាដើមថ្មីនៅរដូវបន្ទាប់ ដែលជួយសន្សំសំចៃថ្លៃដើមនិងពេលវេលាក្នុងការដាំកូនអំពៅសាជាថ្មី។ | ដូចជាការកាត់ស្មៅរាបស្មើដី រួចទុកឱ្យវាដុះចេញមកវិញនៅកន្លែងដដែលដោយមិនបាច់ព្រោះគ្រាប់ម្តងទៀត។ |
| Electrolyte leakage (ការលេចធ្លាយអេឡិចត្រូលីត) | ជាបាតុភូតដែលភ្នាសកោសិការុក្ខជាតិរងការខូចខាតដោយសារគ្រោះរាំងស្ងួត ឬកម្តៅខ្លាំង ធ្វើឱ្យសារធាតុចិញ្ចឹមនិងអ៊ីយ៉ុងលេចធ្លាយចេញពីកោសិកា។ ការវាស់កម្រិតលេចធ្លាយនេះជួយបញ្ជាក់ថា តើរុក្ខជាតិនោះមានភាពធន់នឹងការខ្វះទឹកកម្រិតណា។ | ដូចជាបំពង់ទឹកដែលមានប្រហោងធ្លាយដោយសារកម្តៅថ្ងៃ ធ្វើឱ្យទឹកនិងសារធាតុសំខាន់ៗហូរចេញក្រៅឥតប្រយោជន៍។ |
| Ascorbate peroxidase - APX (អង់ស៊ីមប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមនៅក្នុងរុក្ខជាតិដែលដើរតួនាទីកម្ចាត់សារធាតុពុល (ដូចជាអ៊ីដ្រូសែនពែអុកស៊ីត) ដែលកើតឡើងនៅពេលរុក្ខជាតិរងសម្ពាធពីគ្រោះរាំងស្ងួត ដើម្បីការពារភ្នាសកោសិកាមិនឱ្យខូចខាត។ | ដូចជាកងទ័ព ឬអង្គរក្សដែលរង់ចាំការពាររាងកាយរុក្ខជាតិ ពីការវាយប្រហាររបស់សារធាតុពុលនៅពេលដែលវាខ្វះទឹក។ |
| Trehalose phosphate synthase - TPS (ហ្សែនផលិតស្ករការពារកោសិកា) | ជាហ្សែនដែលជំរុញការផលិតសារធាតុប្រភេទស្ករ (Trehalose) សម្រាប់ជួយរក្សាសម្ពាធអូស្មូសនៅក្នុងកោសិកា និងការពាររចនាសម្ព័ន្ធប្រូតេអ៊ីនកុំឱ្យខូចទម្រង់ ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពទឹកនៅក្នុងរុក្ខជាតិពេលជួបគ្រោះរាំងស្ងួត។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនបូមទឹកស្វ័យប្រវត្តិ ដែលជួយរក្សាកម្រិតទឹកក្នុងអាងមិនឱ្យរីងស្ងួតនៅពេលរដូវក្តៅហួតហែង។ |
| Colletotrichum falcatum (មេរោគបង្កជំងឺរលួយក្រហម) | ជាប្រភេទមេរោគផ្សិតដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតសម្រាប់ដំណាំអំពៅ ដែលវាយប្រហារចូលក្នុងដើម ធ្វើឱ្យសាច់ខាងក្នុងប្រែជាពណ៌ក្រហម មានក្លិនជូរ ដើមស្ងួត និងធ្វើឱ្យទិន្នផលជាតិស្ករធ្លាក់ចុះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាដង្កូវដែលស៊ីផ្លែប៉ោមពីខាងក្នុង ធ្វើឱ្យសាច់ខាងក្នុងរលួយខូចពណ៌ក្រហម និងមិនអាចយកទៅប្រើប្រាស់បាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
