បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះបង្ហាញពីការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ពូជអំពៅថ្មី ដើម្បីបង្កើនទិន្នផល គុណភាព និងភាពធន់នឹងជំងឺសម្រាប់ឧស្សាហកម្មស្ករសនៅប្រទេសថៃ ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងលិច។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានអនុវត្តវិធីសាស្ត្របង្កាត់ពូជ ការជ្រើសរើស និងការសាកល្បងដាំដុះប្រៀបធៀបនៅតាមកសិដ្ឋាន និងស្ថានីយស្រាវជ្រាវនានាពីឆ្នាំ ១៩៧៦ ដល់ ១៩៨៣។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Sugarcane Variety THAI 1 ពូជអំពៅ THAI 1 (ឆៃណាត ១) |
ផ្តល់ទិន្នផលអំពៅ និងទិន្នផលស្ករសរុបខ្ពស់ (ខ្ពស់ជាងពូជស្តង់ដាររហូតដល់ ១៥,៣០%)។ លូតលាស់បានល្អ និងមានភាពធន់ (Tolerant) ទៅនឹងជំងឺរលួយខ្មៅ (Smut disease) និងដង្កូវស៊ីដើម។ | ទំហំដើមអាចតូចជាងពូជស្តង់ដារបន្តិចនៅដំណាក់កាលដំបូង ហើយកម្រិតភាគរយស្ករ (CCS) អាចទាបជាងបន្តិចក្នុងលក្ខខណ្ឌដាំដុះខ្លះ មុនពេលវាផ្តល់ទិន្នផលសរុបខ្ពស់នៅពេលប្រមូលផល។ | ទិន្នផលជាមធ្យម ៤៦,០ តោន/រ៉ៃ ជាមួយនឹងទិន្នផលស្ករសរុបខ្ពស់បំផុតក្នុងការសាកល្បង។ |
| Sugarcane Variety F 140 (Standard) ពូជអំពៅ F 140 (ពូជស្តង់ដារទី១) |
ជាពូជពេញនិយមទូទៅដែលមានកម្រិតស្ករ (CCS) ល្អ និងមានដើមធំល្អ ជាទីពេញចិត្តរបស់កសិករទូទៅ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងពូជថ្មី ជាពិសេសងាយរងគ្រោះដោយការវាយប្រហារពីជំងឺរលួយខ្មៅ (Smut) និងសត្វល្អិតផ្សេងៗ។ | ទិន្នផលជាមធ្យម ៣៦,៥ តោន/រ៉ៃ ឈរនៅលំដាប់ទី២។ |
| Sugarcane Variety Q 83 (Standard) ពូជអំពៅ Q 83 (ពូជស្តង់ដារទី២) |
មានគុណភាពទឹកអំពៅល្អ កម្រិតស្ករខ្ពស់ និងត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាពូជស្តង់ដារសម្រាប់ការដាំដុះប្រៀបធៀប។ | ងាយរងការបំផ្លាញពីជំងឺ និងសត្វល្អិតជាងពូជ THAI 1 ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះនៅតំបន់មានការរាតត្បាត។ | ទិន្នផលជាមធ្យម ៣៨,២ តោន/រ៉ៃ ឈរនៅចន្លោះកណ្តាលនៃការសាកល្បង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ពូជអំពៅនេះទាមទារធនធានកសិកម្ម ទីតាំងសាកល្បងធំទូលាយ និងសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍ជាច្រើន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងលិចនៃប្រទេសថៃ (ខេត្តឆៃណាត សុផាន់បុរី កញ្ចនបុរី) ដែលពឹងផ្អែកទាំងលើទឹកភ្លៀង និងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ។ ទិន្នន័យត្រូវបានប្រមូលពីពូជបង្កាត់ជាក់លាក់សម្រាប់តំបន់នោះ។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងដីនៅតំបន់ដាំដុះអំពៅមួយចំនួនរបស់យើងមានភាពស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឲ្យលទ្ធផលនេះអាចយកជាឯកសារយោងបាន។
ពូជអំពៅ THAI 1 និងវិធីសាស្ត្រនៃការបង្កាត់ជ្រើសរើសពូជនេះ មានសក្តានុពល និងសារៈប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅក្នុងវិស័យកសិឧស្សាហកម្មកម្ពុជា។
ការអនុវត្តតាមវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃពូជនេះ ឬការនាំចូលពូជអំពៅដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិដូច THAI 1 នឹងជួយលើកកម្ពស់ផលិតភាពនៃការដាំដុះអំពៅ និងឧស្សាហកម្មស្ករសនៅកម្ពុជាប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cross-breeding (ការបង្កាត់ពូជ) | ដំណើរការយកលំអងផ្កាពីពូជអំពៅមួយ (ឧទាហរណ៍ ពូជ F 160) ទៅបង្កាត់ជាមួយកេសរញីនៃពូជមួយទៀត (ឧទាហរណ៍ ពូជ Co 775) ដើម្បីបង្កើតបានកូនកាត់ថ្មីៗរាប់ពាន់ដើម ដែលមានលក្ខណៈសេណេទិចចម្រុះសម្រាប់យកទៅជ្រើសរើសបន្ត។ | ដូចជាការយកចំណុចខ្លាំងរបស់ឪពុក និងម្តាយ បញ្ចូលគ្នាដើម្បីបង្កើតបានកូនដែលពូកែ និងរឹងមាំជាងមុន។ |
| Smut disease (ជំងឺរលួយខ្មៅ) | ជំងឺម្យ៉ាងលើដំណាំអំពៅបង្កឡើងដោយមេរោគផ្សិត Ustilago scitaminea ដែលធ្វើឱ្យចុងត្រួយអំពៅលូតវែងខុសប្រក្រតី ប្រែពណ៌ខ្មៅដូចរំពាត់ និងរារាំងការលូតលាស់នៃដើមអំពៅទាំងមូល ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ទិន្នផលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាជំងឺសើស្បែកដែលស៊ីរូងបំផ្លាញកោសិការុក្ខជាតិ ធ្វើឱ្យវាឈប់លូតលាស់ និងស្វិតស្រពោន។ |
| Randomized Complete Block (ប្លង់ពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | វិធីសាស្ត្ររៀបចំការដាំដុះសាកល្បងដោយបែងចែកផ្ទៃដីជាប្លុកៗ ហើយចាត់តាំងពូជអំពៅផ្សេងៗគ្នាចូលទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងនៃទិន្នន័យ ដែលបណ្តាលមកពីកម្រិតជីជាតិដីខុសគ្នានៅក្នុងកសិដ្ឋាន។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងខ្សោយឱ្យអង្គុយលាយឡំគ្នាក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីវាយតម្លៃសមត្ថភាពបង្រៀនរបស់គ្រូឱ្យបានសុក្រឹតបំផុត។ |
| Commercial Cane Sugar / CCS (កម្រិតស្ករពាណិជ្ជកម្ម) | រង្វាស់ស្តង់ដារនៃបរិមាណស្ករសុទ្ធដែលអាចចម្រាញ់បានពីអំពៅមួយតោន ដែលវាជាសូចនាករដ៏សំខាន់សម្រាប់វាយតម្លៃតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច និងគុណភាពរបស់ពូជអំពៅនៅពេលបញ្ជូនទៅរោងចក្រកិនស្ករ។ | ជារង្វាស់ប្រាប់យើងថា តើអំពៅ១ឡាន អាចផលិតចេញជាស្ករសបានប៉ុន្មានបាវពិតប្រាកដ។ |
| Stem-borer (ដង្កូវស៊ីដើម) | ប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃ (ជាទូទៅជាដង្កូវមេអំបៅ) ដែលទម្លុះចោះចូលទៅក្នុងដើមអំពៅ ហើយស៊ីបំផ្លាញបំពង់ជញ្ជូនទឹក និងអាហារពីខាងក្នុង ធ្វើឱ្យដើមអំពៅស្ងួត ងាប់ត្រួយ ឬបាក់បែកនៅពេលមានខ្យល់បក់។ | ដូចជាសត្វកណ្តៀរដែលស៊ីរូងសាច់ឈើពីខាងក្នុង ធ្វើឱ្យសសរផ្ទះពុកផុយ និងបាក់ស្រុត។ |
| Brix (កម្រិតប្រ៊ីកស៍) | រង្វាស់ភាគរយនៃសារធាតុរឹងសរុបដែលរលាយក្នុងទឹកអំពៅ (ដែលជាចម្បងគឺជាតិស្ករ) ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវវាស់ដោយឧបករណ៍ Hydrometer ឬ Refractometer ដើម្បីដឹងពីកម្រិតភាពផ្អែមដំបូងរបស់ទឹកអំពៅ។ | ដូចជាការភ្លក់ និងវាស់កម្រិតភាពផ្អែមនៃទឹកស៊ីរ៉ូ ថាតើវាខាប់ និងមានជាតិស្ករកម្រិតណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
