Original Title: Optimum proportion of sweet corn by-product silage (SCW) and rice straw in total mixed ration using in vitro gas production
Source: dx.doi.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

សមាមាត្រដ៏ប្រសើរបំផុតនៃរុក្ខជាតិផ្អាប់ពីកាកសំណល់ពោតផ្អែម (SCW) និងចំបើងនៅក្នុងចំណីលាយបញ្ចូលគ្នាដោយប្រើប្រាស់ផលិតកម្មឧស្ម័ន in vitro

ចំណងជើងដើម៖ Optimum proportion of sweet corn by-product silage (SCW) and rice straw in total mixed ration using in vitro gas production

អ្នកនិពន្ធ៖ Thaintip Kraiprom (Prince of Songkla University), Sornthep Tumwasorn (Kasetsart University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2017, Agriculture and Natural Resources

វិស័យសិក្សា៖ Animal Science

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតចំណីសត្វរំលាយអៀងដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងចំណាយច្រើន ដោយវាយតម្លៃលើការកែច្នៃកាកសំណល់កសិ-ឧស្សាហកម្មដូចជា ពោតផ្អែម និងចំបើង មកធ្វើជាចំណីសត្វ។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសវាស់ស្ទង់ផលិតកម្មឧស្ម័ន in vitro ដើម្បីវាយតម្លៃលើសមាមាត្រផ្សេងៗគ្នានៃកាកសំណល់ពោតផ្អែម និងចំបើងនៅក្នុងការបំប្លែងមេ។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Treatment 1 (T1) - SCW:RS at 60:40
ការព្យាបាលទី ១ (T1) - សមាមាត្រកាកសំណល់ពោតផ្អែម និងចំបើង ៦០:៤០		 ផ្តល់នូវការផលិតឧស្ម័នសរុបខ្ពស់បំផុត និងមានអត្រារំលាយសារធាតុសរីរាង្គក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ (IVOMD) ខ្ពស់បំផុត។ វាមានកម្រិតសារធាតុដែលអាចបំប្លែងបានដោយអតិសុខុមប្រាណយ៉ាងល្អប្រសើរ។ មានការផលិតអាស៊ីតខ្លាញ់ងាយហើរ (Total Volatile Fatty Acids - VFA) ទាបជាងបន្តិចបើធៀបនឹងសមាមាត្រផ្សេងទៀត។ អត្រារំលាយសារធាតុសរីរាង្គ (IVOMD) ខ្ពស់រហូតដល់ ៨៦.០៩% និងបរិមាណឧស្ម័ន ៦៣.៦៦ mL នៅម៉ោងទី ៧២។
Treatment 2 (T2) - SCW:RS at 50:50
ការព្យាបាលទី ២ (T2) - សមាមាត្រកាកសំណល់ពោតផ្អែម និងចំបើង ៥០:៥០		 ផលិតបានអាស៊ីតខ្លាញ់ងាយហើរ (VFA) សរុបខ្ពស់បំផុត ដែលជាប្រភពថាមពលដ៏សំខាន់សម្រាប់សត្វរំលាយអៀង។ មានអត្រារំលាយសារធាតុសរីរាង្គ (IVOMD) ទាបជាងគេបំផុត និងផលិតឧស្ម័នបានតិចជាង T1។ ផលិតអាស៊ីតខ្លាញ់ងាយហើរសរុប (VFA) បាន ៤៥.៥៦ mM ប៉ុន្តែអត្រា IVOMD ត្រឹមតែ ៨០.៩១% ប៉ុណ្ណោះ។
Treatment 3 (T3) - SCW:RS at 40:60
ការព្យាបាលទី ៣ (T3) - សមាមាត្រកាកសំណល់ពោតផ្អែម និងចំបើង ៤០:៦០		 មានកម្រិតអាស៊ីតខ្លាញ់ងាយហើរ (VFA) សរុបខ្ពស់គួរសម និងជួយសន្សំសំចៃកាកសំណល់ពោតបានច្រើនដោយប្រើចំបើងជំនួស។ អត្រានៃការរំលាយ និងការផលិតឧស្ម័នទាបជាង T1 ដែលបង្ហាញពីការថយចុះនៃសកម្មភាពបំប្លែងមេដោយអតិសុខុមប្រាណ។ អត្រារំលាយសារធាតុសរីរាង្គ (IVOMD) ៨២.៥៥% និងការផលិតឧស្ម័ន ៥៨.៧៩ mL នៅម៉ោងទី ៧២។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់បច្ចេកទេស in vitro ព្រមទាំងសារធាតុគីមី និងវត្ថុធាតុជីវសាស្រ្តជាក់លាក់។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅមន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់វត្ថុរាវក្រពះគោពីទីសត្តឃាតក្នុងខេត្ត Pathum Thani និងកាកសំណល់កសិកម្មក្នុងស្រុក។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារយើងមានអាកាសធាតុ លក្ខខណ្ឌកសិកម្មស្រដៀងគ្នា និងមានការដាំដុះស្រូវនិងពោតច្រើន ដែលបន្សល់ទុកនូវចំបើង និងកាកសំណល់ពោតយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ដែលអាចកែច្នៃជាចំណីសត្វរំលាយអៀង។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

បច្ចេកទេស និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យចិញ្ចឹមសត្វរំលាយអៀងនៅកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះចំណីនៅរដូវប្រាំង។

សរុបមក ការណែនាំសមាមាត្រចំណីកែច្នៃនេះគឺជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយចីរភាពដែលជួយកាត់បន្ថយការចំណាយរបស់កសិករ និងផ្តល់ជម្រើសបម្រុងទុកចំណីសត្វដ៏ប្រសើរបំផុតសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សាពីបច្ចេកទេសធ្វើចំណីផ្អាប់កសិកម្ម: រៀនពីរបៀបប្រមូល ចិញ្ច្រាំ និងផ្អាប់កាកសំណល់ពោត (សំបក ស្នូល) ដោយច្រកក្នុងថង់ប្លាស្ទិក 2-layer plastic bags ឱ្យជិតល្អគ្មានខ្យល់ចូលរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃ ដើម្បីបង្កើតជា Sweet corn waste silage (SCW)។
  2. ស្វែងយល់ពីនីតិវិធីវាស់ស្ទង់មន្ទីរពិសោធន៍: សិក្សាពីដំណើរការបំប្លែងមេក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ (In vitro gas production technique) រួមទាំងរបៀបរៀបចំវត្ថុរាវក្រពះគោ ទឹកមាត់សិប្បនិម្មិត និងការប្រើប្រាស់ Incubator នៅសីតុណ្ហភាព ៣៩ អង្សាសេ។
  3. អនុវត្តការផ្សំរូបមន្តចំណី: សាកល្បងលាយចំណីតាមរូបមន្ត Treatment 1 (T1) ដោយថ្លឹងវត្ថុធាតុដើមឱ្យបានត្រឹមត្រូវ៖ ចំណីសម្រេច ៦០% និងចំណីគ្រើម ៤០% (ក្នុងនោះមានចំណីផ្អាប់ពោត ២៤% និងចំបើង ១៦% ដោយផ្អែកលើ Dry Matter basis)។
  4. ធ្វើការវិភាគគុណភាពចំណី: បញ្ជូនគំរូចំណីទៅមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីវិភាគរកប្រូតេអ៊ីនឆៅ (Crude Protein), សរសៃអំបោះ (NDF/ADF) និងគណនាអត្រារំលាយ (In Vitro True Digestibility) ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ Van Soest and Robertson (1985)។
  5. សាកល្បងផ្តល់ចំណីជាក់ស្តែង (In vivo Trial): បន្ទាប់ពីទទួលបានលទ្ធផល In vitro ដ៏ប្រសើរ គួរសាកល្បងយកក្បួនលាយចំណីសមាមាត្រ ៦០:៤០ (SCW:RS) នេះទៅផ្តល់ឱ្យសត្វគោសាច់ពិតប្រាកដក្នុងកសិដ្ឋាន ដើម្បីតាមដានកំណើនទម្ងន់ និងសុខភាពទូទៅរបស់សត្វ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
In vitro gas production technique (បច្ចេកទេសផលិតកម្មឧស្ម័ន in vitro) ជាវិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ដែលធ្វើត្រាប់តាមការរំលាយអាហារក្នុងក្រពះសត្វរំលាយអៀង ដើម្បីវាស់ស្ទង់បរិមាណឧស្ម័នដែលបញ្ចេញកំឡុងពេលបំប្លែងមេដោយអតិសុខុមប្រាណ ដែលអាចប្រាប់ពីកម្រិតនៃការរំលាយ និងគុណភាពចំណីសត្វ។ ដូចជាការប្រើក្រពះសិប្បនិម្មិតក្នុងដបកែវ ដើម្បីមើលថាតើចំណីនោះរលាយ និងបង្កើតឧស្ម័នបានល្អកម្រិតណា មុននឹងឱ្យសត្វស៊ីផ្ទាល់។
Sweet corn by-product silage (SCW) (រុក្ខជាតិផ្អាប់ពីកាកសំណល់ពោតផ្អែម) គឺជាការយកកាកសំណល់ពោត (ដូចជាសំបក ស្នូល និងទង) មកចិញ្ច្រាំ និងផ្អាប់ទុកក្នុងបរិយាកាសគ្មានខ្យល់ចេញចូល ដើម្បីបំប្លែងមេ រក្សាទុកឱ្យបានយូរ និងបង្កើនគុណភាពជីវជាតិសម្រាប់សត្វស៊ី។ ដូចជាការធ្វើជ្រក់បន្លែទុកញ៉ាំយូរថ្ងៃដែរ តែនេះជាការធ្វើ 'ជ្រក់ពោត' សម្រាប់ជាចំណីគោ។
Total mixed ration (ចំណីលាយបញ្ចូលគ្នាសរុប) ជារូបមន្តចំណីដែលលាយច្របល់គ្នារវាងចំណីគ្រើម (Roughage) និងចំណីសម្រេច (Concentrate) ក្នុងសមាមាត្រជាក់លាក់ ដើម្បីធានាថាសត្វទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់តាមតម្រូវការក្នុងមួយម៉ាត់ៗដែលវាស៊ី ដោយការពារមិនឱ្យសត្វរើសចំណី។ ដូចជាការច្របល់បាយ ម្ហូប និងស៊ុបចូលគ្នាក្នុងចានតែមួយ ដើម្បីឱ្យប្រាកដថាយើងទទួលបានជីវជាតិគ្រប់មុខរាល់ពេលដួសញ៉ាំ។
Neutral detergent fiber (NDF) (សរសៃអំបោះសាបរលាយអព្យាក្រឹត) ជារង្វាស់នៃសមាសធាតុសរសៃសរុបនៅក្នុងរុក្ខជាតិ (រួមមាន cellulose, hemicellulose និង lignin) ដែលកំណត់ពីទំហំផ្ទុកនៅក្នុងក្រពះ និងកម្រិតនៃការទំពាររបស់សត្វ។ កាលណា NDF ខ្ពស់ ការស៊ីចំណីរបស់សត្វនឹងថយចុះ។ ដូចជារបស់ស្វិតៗក្នុងបន្លែដែលពិបាកទំពារ កាលណាយើងញ៉ាំរបស់ស្វិតៗច្រើន យើងឆាប់ឆ្អែតហើយញ៉ាំបានតិច។
Volatile fatty acids (VFAs) (អាស៊ីតខ្លាញ់ងាយហើរ) ជាផលិតផលចុងក្រោយដែលកើតចេញពីការបំប្លែងមេនៃកាបូអ៊ីដ្រាតដោយអតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងក្រពះសត្វរំលាយអៀង ដែលវាស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់ជាប្រភពថាមពលដ៏សំខាន់បំផុតរហូតដល់ ៧០% សម្រាប់សកម្មភាពរាងកាយ។ ដូចជាប្រេងសាំងដែលបានមកពីការបំប្លែងប្រេងឆៅ ដើម្បីផ្តល់ថាមពលឱ្យម៉ាស៊ីនរថយន្តដំណើរការអញ្ចឹងដែរ។
In vitro organic matter digestibility (IVOMD) (អត្រារំលាយសារធាតុសរីរាង្គ in vitro) ភាគរយនៃសារធាតុសរីរាង្គក្នុងចំណីដែលត្រូវបានបំបែក និងប្រើប្រាស់ដោយអតិសុខុមប្រាណក្នុងបរិយាកាសមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលវាស់ស្ទង់ដើម្បីទស្សន៍ទាយពីគុណភាព និងភាពងាយស្រួលក្នុងការរំលាយនៅពេលសត្វស៊ីជាក់ស្តែង។ ដូចជាការវាស់មើលថាតើក្រពះយើងអាចស្រូបយកជីវជាតិពីអាហារដែលយើងបានញ៉ាំចូលទៅបានប៉ុន្មានភាគរយ។
Rumen fluid (វត្ថុរាវក្រពះគោ) ជាសារធាតុរាវចម្រាញ់ចេញពីថតក្រពះទី១ (Rumen) របស់សត្វរំលាយអៀង ដែលផ្ទុកទៅដោយបាក់តេរី និងអតិសុខុមប្រាណរាប់ពាន់លានប្រភេទ សម្រាប់យកមកប្រើក្នុងពិសោធន៍ដើម្បីបំបែកសរសៃរុក្ខជាតិ។ ដូចជាទឹកមេដំបែដែលគេប្រើសម្រាប់ធ្វើស្រា ឬធ្វើនំប៉័ង ដើម្បីជួយឱ្យម្សៅកាច់មេ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖