បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកប្រភពកាបូអ៊ីដ្រាតជំនួសដែលមានតម្លៃទាប (ដូចជាបំណែកគុយទាវដែលនៅសល់ពីឧស្សាហកម្ម) ដើម្បីជំនួសចុងអង្ករនៅក្នុងរបបអាហារកូនជ្រូកផ្តាច់ដោះ ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណី និងរក្សាបាននូវសុខភាពពោះវៀនល្អ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍ដោយចៃដន្យទាំងស្រុង (Completely Randomized Design) លើកូនជ្រូកផ្តាច់ដោះចំនួន ១៦ ក្បាល ដើម្បីសាកល្បងរូបមន្តអាហារចំនួន ៤ ដែលមានកម្រិតខុសៗគ្នានៃបំណែកគុយទាវបន្ទុំមេដំបែ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Formula 1 (Control - 0% Replacement) រូបមន្តទី១ (មិនមានការជំនួសបំណែកគុយទាវ) |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំ និងជារូបមន្តស្តង់ដារដែលប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមទូទៅនៅក្នុងស្រុក។ | ចំណាយខ្ពស់ដោយសារតម្លៃចុងអង្ករមានការកើនឡើង និងមានភាពងាយរំលាយសារធាតុចម្រាញ់គ្មានអាសូត (NFE) ទាប។ | ភាពងាយរំលាយ NFE ចំនួន ៩៥.០១% និងកូនជ្រូកឡើងទម្ងន់សរុប ៣.១០ គីឡូក្រាមក្នុងមួយក្បាល។ |
| Formula 3 (75% Replacement) រូបមន្តទី៣ (ជំនួសចុងអង្ករ ៧៥% ដោយបំណែកគុយទាវបន្ទុំមេដំបែ) |
ផ្តល់អត្រាភាពងាយរំលាយ NFE ខ្ពស់បំផុត និងជំរុញការលូតលាស់និងការឡើងទម្ងន់របស់កូនជ្រូកបានល្អបំផុត។ | ទាមទារពេលវេលា និងបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់ក្នុងការបន្ទុំមេដំបែរហូតដល់ ៣ថ្ងៃ ដើម្បីទទួលបានគុណភាពជីវជាតិល្អ។ | ភាពងាយរំលាយ NFE ខ្ពស់ជាងគេបំផុតរហូតដល់ ៩៨.០២% និងការឡើងទម្ងន់ខ្ពស់បំផុត ៣.៤៨ គីឡូក្រាមក្នុងមួយក្បាល។ |
| Formula 4 (100% Replacement) រូបមន្តទី៤ (ជំនួសចុងអង្ករ ១០០% ដោយបំណែកគុយទាវបន្ទុំមេដំបែ) |
កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើចុងអង្ករទាំងស្រុង ដែលជួយសន្សំសំចៃថវិកាបានច្រើនបំផុត និងកាត់បន្ថយសំណល់ឧស្សាហកម្ម។ | ទោះបីជាមិនប៉ះពាល់ដល់សុខភាព តែអត្រាភាពងាយរំលាយ និងការឡើងទម្ងន់មានការធ្លាក់ចុះបន្តិចធៀបនឹងកម្រិត ៧៥%។ | ភាពងាយរំលាយ NFE ៩៦.៨៣% និងកូនជ្រូកឡើងទម្ងន់សរុប ៣.១៣ គីឡូក្រាមក្នុងមួយក្បាល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះទាមទារវត្ថុធាតុដើមកសិកម្មក្នុងស្រុក តែក៏ត្រូវការបរិក្ខារសម្រាប់បន្ទុំ និងសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ការវិភាគគុណភាពចំណីផងដែរ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Pibulsongkram Rajabhat ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់កូនជ្រូកកូនកាត់ពាណិជ្ជកម្ម (Duroc × Large White × Landrace) អាយុ ៤សប្តាហ៍។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងងាយស្រួលយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជាយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ពូជជ្រូក និងធនធានកសិកម្ម (ចុងអង្ករ និងរោងចក្រគុយទាវ) ស្រដៀងគ្នា។
ការប្រើប្រាស់បំណែកគុយទាវបន្ទុំមេដំបែ គឺជាជម្រើសដ៏ស័ក្តិសម និងមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ជួយកសិករកម្ពុជាក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណីសត្វ។
សរុបមក ការកែច្នៃសំណល់គុយទាវតាមរយៈការបន្ទុំមេដំបែ មិនត្រឹមតែជាដំណោះស្រាយកាត់បន្ថយសំណល់ប៉ុណ្ណោះទេ តែជាយុទ្ធសាស្ត្របង្កើនប្រាក់ចំណេញប្រកបដោយនិរន្តរភាពសម្រាប់វិស័យចិញ្ចឹមសត្វនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Digestibility coefficient | ជារង្វាស់ភាគរយនៃបរិមាណសារធាតុចិញ្ចឹមដែលសត្វអាចរំលាយ និងស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បានពីចំណីដែលវាបានស៊ី ដោយដកចេញនូវបរិមាណដែលបន្ទោរបង់មកវិញតាមលាមក។ | វាដូចជាការវាស់ស្ទង់ថា តើក្រពះយើងពិតជាបានបឺតយកជីវជាតិប៉ុន្មានភាគរយពីបាយដែលយើងបានញ៉ាំចូល ដោយមិនគិតពីកាកសំណល់ដែលយើងបញ្ចេញចោល។ |
| Nitrogen Free Extract (NFE) | ជាផ្នែកមួយនៃការវិភាគចំណីសត្វ (Proximate Analysis) ដែលតំណាងឱ្យពពួកកាបូអ៊ីដ្រាតដែលងាយរំលាយ ដូចជាស្ករ និងម្សៅ ដែលជាប្រភពថាមពលចម្បងសម្រាប់សត្វ។ | វាប្រៀបដូចជាផ្នែកជាតិស្ករ និងម្សៅសុទ្ធនៅក្នុងនំប៉័ង ដែលរាងកាយយើងងាយស្រួលរំលាយយកថាមពលមកប្រើភ្លាមៗ។ |
| Proximate Analysis | ជាប្រព័ន្ធវិភាគគីមីស្តង់ដារនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីកំណត់រកសមាសធាតុជីវជាតិសំខាន់ៗទាំង៦ក្រុមនៅក្នុងចំណីសត្វ មានដូចជា សំណើម ផេះ ប្រូតេអ៊ីនឆៅ ជាតិខ្លាញ់ សរសៃឆៅ និងកាបូអ៊ីដ្រាត (NFE)។ | វាដូចជាការយកម្ហូបមួយចានទៅបំបែកវិភាគមើលថា តើវត្ថុនោះមានផ្ទុកជាតិទឹក សាច់ ខ្លាញ់ និងបន្លែ ប៉ុន្មានភាគរយខ្លះយ៉ាងច្បាស់លាស់។ |
| Saccharomyces cerevisiae | ជាប្រភេទមេដំបែ ឬមេនំប៉័ង (Yeast) ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងការបន្ទុំចំណី ដើម្បីបង្កើនបរិមាណប្រូតេអ៊ីន សម្រួលដល់ការរំលាយអាហារ និងបង្កើតក្លិនឈ្ងុយ (ក្លិនស្រា) ទាក់ទាញសត្វឱ្យស៊ីចំណីបានច្រើន។ | វាគឺជាមេដំបែប្រភេទតែមួយដែលគេយកទៅធ្វើនំប៉័ងឱ្យប៉ោង ឬធ្វើស្រាបៀរ ដែលជួយបំប្លែងចំណីឱ្យកាន់តែមានជីវជាតិ និងងាយស្រួលរំលាយ។ |
| Weanling pig | សំដៅលើកូនជ្រូកដែលទើបតែផ្តាច់ដោះពីមេរបស់វា (អាយុប្រហែល ៣ ទៅ ៤ សប្តាហ៍) ដែលជាដំណាក់កាលងាយរងគ្រោះបំផុត ដោយសារប្រព័ន្ធរំលាយអាហារវាមិនទាន់លូតលាស់ពេញលេញ ងាយនឹងរាករូសនៅពេលប្តូរចំណី។ | គឺដូចជាទារកដែលទើបតែឈប់បៅដោះម្តាយ ហើយផ្តើមញ៉ាំបបរ ឬអាហាររឹងជាលើកដំបូង ដែលត្រូវការការថែទាំក្រពះពោះវៀន និងចំណីដែលងាយរំលាយបំផុត។ |
| Metabolic cage | ជាទ្រុងពិសោធន៍ពិសេសមួយដែលរចនាឡើងសម្រាប់ដាក់សត្វ (ដូចជាជ្រូក) ម្នាក់ឯង ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការប្រមូល និងបំបែកលាមក និងទឹកនោមរបស់វាដាច់ពីគ្នា សម្រាប់ការវិភាគការរំលាយអាហារ។ | វាដូចជាបន្ទប់ពិសោធន៍ពិសេសមួយសម្រាប់អ្នកជំងឺ ដែលមានប្រព័ន្ធត្រងយកកាកសំណល់ទាំងអស់ (លាមកនិងទឹកនោម) ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដើម្បីយកទៅពិនិត្យមើលសុខភាព។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
