បញ្ហា (The Problem)៖ តើការប្រើប្រាស់ចំបើងគ្របដីរួមផ្សំនឹងការរក្សាទឹកជន់លិចក្នុងរយៈពេលខុសៗគ្នា ជះឥទ្ធិពលយ៉ាងណាដល់ការលូតលាស់របស់ពូជស្រូវ Supun-buri 90 និងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃដោយមិនបាច់ភ្ជួររាស់?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ដោយប្រើប្រាស់ការរចនាបែបប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block Design) ដែលមាន ៤ ជាន់ដដែលៗ ដើម្បីប្រៀបធៀបរយៈពេលជន់លិចទឹកផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| No-till + Mulching with continuous flooding for 20 days ការមិនភ្ជួររាស់ + គ្របចំបើង និងរក្សាទឹកជន់លិចរយៈពេល ២០ ថ្ងៃ |
អាចគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃបាន ១០០% និងផ្តល់ទិន្នផលស្រូវខ្ពស់បំផុត។ ចំណេញពេលវេលា និងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មក្នុងការភ្ជួររាស់ដី។ | ទាមទារឱ្យមានប្រភពទឹកគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីរក្សាការជន់លិចជាប់លាប់រយៈពេល ២០ ថ្ងៃ ដែលអាចជាបញ្ហាសម្រាប់តំបន់ខ្វះខាតទឹក។ | ផ្តល់ទិន្នផលគ្រាប់ ៨៧,៩ ក្រាម/ផើង មានចំនួនកួរ ១0៤ ក្នុងមួយផើង និងមិនមានស្មៅចង្រៃដុះទាល់តែសោះ (ទម្ងន់ស្មៅស្ងួត ០ ក្រាម)។ |
| Conventional method (Tillage without mulching) វិធីសាស្ត្រប្រពៃណី (ភ្ជួររាស់ដី មិនគ្របចំបើង) |
ជាវិធីសាស្ត្រទូទៅដែលកសិករងាយស្រួលអនុវត្ត និងមិនសូវពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការគ្រប់គ្រងទឹកជន់លិចជាប់លាប់ដើម្បីសង្កត់ស្មៅ។ | ចំណាយកម្លាំងពលកម្មច្រើនក្នុងការរៀបចំដី និងប្រឈមនឹងការដុះស្មៅចង្រៃច្រើនដែលទាមទារការថែទាំបន្ថែម។ | ផ្តល់ទិន្នផលគ្រាប់ ៨២,១ ក្រាម/ផើង និងមានទម្ងន់ស្មៅស្ងួត ៧,៩ ក្រាម/០,១២ ម៉ែត្រការ៉េ នៅថ្ងៃទី៦០ ក្រោយសាបព្រោះ។ |
| No-till + Mulching with 0 days flooding ការមិនភ្ជួររាស់ + គ្របចំបើង និងមិនបញ្ចេញទឹកជន់លិច (០ ថ្ងៃ) |
សន្សំសំចៃទឹកបានច្រើនបំផុត និងងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់តំបន់ដែលមិនមានប្រព័ន្ធស្រោចស្រពគ្រប់គ្រាន់។ | ការលូតលាស់របស់ស្រូវខ្សោយបំផុត ទិន្នផលទាប ដោយសារចំបើងមិនរលួយល្អដើម្បីផ្តល់ជាជី និងមិនមានប្រសិទ្ធភាពសង្កត់ស្មៅបានល្អដូចការបញ្ចេញទឹក។ | ផ្តល់ទិន្នផលគ្រាប់ទាបជាងគេបំផុតគឺត្រឹម ៦៥,១ ក្រាម/ផើង និងមានកម្ពស់ដើមទាប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះមិនទាមទារការចំណាយលើបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ឬថ្នាំគីមីឡើយ ប៉ុន្តែវាពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក និងសំណល់កសិកម្មដែលមានស្រាប់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌផ្ទះកញ្ចក់ក្នុងប្រទេសថៃ កាលពីឆ្នាំ ១៩៩៦ ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្រូវ Supun-buri 90។ ទិន្នន័យនេះអាចមានគម្លាតពីលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងនៅតាមវាលស្រែ ដោយសារមិនបានរាប់បញ្ចូលកត្តាប្រែប្រួលអាកាសធាតុ សីតុណ្ហភាព និងសកម្មភាពមីក្រូសរីរាង្គក្នុងដីចម្រុះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះជាមូលដ្ឋានដ៏ល្អ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងដោយផ្ទាល់លើប្រភេទដីស្រែក្នុងស្រុក និងពូជស្រូវកម្ពុជា។
បច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងស្មៅដោយប្រើចំបើងរួមជាមួយការជន់លិចទឹកនេះ ពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការជំរុញកសិកម្មសរីរាង្គ។
ជារួម បច្ចេកទេសនេះផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍ទ្វេដង គឺការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មតាមរយៈការសន្សំសំចៃពលកម្មនិងថ្នាំគីមី ព្រមទាំងជួយលើកកម្ពស់គុណភាពដីដោយការប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្មឡើងវិញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| No-till conditions (លក្ខខណ្ឌមិនភ្ជួររាស់) | ការអនុវត្តកសិកម្មដែលមិនមានការភ្ជួររាស់ ឬបង្វិលដីមុនពេលព្រោះគ្រាប់ពូជ ដើម្បីរក្សារចនាសម្ព័ន្ធដី និងកាត់បន្ថយការចំណាយលើកម្លាំងពលកម្ម។ | ដូចជាការសង់ផ្ទះនៅលើទីតាំងដែលមានស្រាប់ដោយមិនបាច់ឈូសឆាយដីសារជាថ្មីអញ្ចឹងដែរ។ |
| Mulching (ការគ្របដី) | ការយកវត្ថុធាតុផ្សេងៗដូចជាចំបើង មកគ្របពីលើផ្ទៃដី ដើម្បីរក្សាសំណើមក្នុងដី ទប់ស្កាត់ការដុះស្មៅចង្រៃ និងបន្ថែមជីជាតិនៅពេលវាពុកផុយ។ | ដូចជាការស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ឱ្យដីដើម្បីការពារកម្តៅថ្ងៃ និងទប់ស្កាត់មិនឱ្យស្មៅចង្រៃដុះលូតលាស់បាន។ |
| Tillering (ការបែកគុម្ព) | ដំណើរការដែលដើមស្រូវបង្កើតពន្លកថ្មីចេញពីគល់ដំបូង ដែលធ្វើឱ្យដើមស្រូវមួយប្រែក្លាយទៅជាគុម្ពធំ និងជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការកំណត់បរិមាណទិន្នផល។ | ប្រៀបដូចជាការបង្កើតសាខាក្រុមហ៊ុនថ្មីៗពីទីស្នាក់ការកណ្តាលតែមួយ ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណេញ។ |
| Ammonification (អាម៉ូនីភីខេសិន) | ដំណើរការដែលអតិសុខុមប្រាណក្នុងដីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាចំបើង) ទៅជាទម្រង់អាម៉ូញ៉ូម (NH4+) ដែលជួយឱ្យរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកធ្វើជាជីបានយ៉ាងងាយស្រួល។ | ដូចជាចុងភៅដែលចម្អិនអាហារឆៅឱ្យទៅជាម្ហូបឆ្អិនស្រាប់ ដើម្បីឱ្យយើងអាចញ៉ាំ និងរំលាយបានងាយស្រួល។ |
| Intermediate products (ផលិតផលកម្រិតមធ្យម) | សារធាតុគីមី ឬអាស៊ីតសរីរាង្គដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលនៃការរលួយចំបើងក្នុងទឹក ដែលអាចមានឥទ្ធិពលរារាំងការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិក្នុងដំណាក់កាលដំបូង។ | ប្រៀបដូចជាផ្សែងដែលហុយចេញពេលកំពុងដុតភ្លើង មុនពេលដែលអុសប្រែទៅជារងើកភ្លើងដែលផ្តល់កម្តៅល្អ។ |
| Anaerobes (អតិសុខុមប្រាណមិនត្រូវការអុកស៊ីសែន) | ប្រភេទបាក់តេរី ឬអតិសុខុមប្រាណដែលអាចរស់នៅ និងធ្វើសកម្មភាពបំបែកសារធាតុសរីរាង្គបាន នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលគ្មានអុកស៊ីសែន ដូចជានៅក្រោមទឹកដែលជន់លិច។ | ដូចជាអ្នកមុជទឹកដែលអាចធ្វើការនៅបាតសមុទ្របានដោយមិនបាច់ងើបមកដកដង្ហើមលើផ្ទៃទឹក។ |
| Randomized complete block design (ការរចនាប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | វិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ ដោយបែងចែកផ្ទៃដីជាប្លុកៗ ហើយធ្វើការចាត់តាំងវិធីសាស្ត្រសាកល្បងដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងនៃកត្តាបរិស្ថានផ្សេងៗ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយឱ្យចូលក្នុងក្រុមនីមួយៗស្មើៗគ្នា ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Cyperus difformis Linn. (ស្មៅកក់) | ប្រភេទស្មៅចង្រៃទូទៅក្នុងស្រែដែលដុះលូតលាស់លឿន និងដណ្តើមជីវជាតិពីស្រូវ ដែលនៅក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានកម្ចាត់ដោយជោគជ័យតាមរយៈការគ្របចំបើង និងបញ្ចេញទឹកជន់លិច។ | ដូចជាចោរដែលលួចចូលមកស៊ីបាយក្នុងផ្ទះរបស់យើង ធ្វើឱ្យកូនៗរបស់យើងហូបមិនឆ្អែត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
