បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការជ្រើសរើសប្រភេទលំអងផ្កា (Pollinators) ដ៏សមស្របដើម្បីបង្កើនអត្រាកំណើត និងគុណភាពផ្លែទន្លាប់ពូជពាណិជ្ជកម្ម (Hachiya និង Fuji) ដែលជារឿយៗតែងតែជួបប្រទះបញ្ហាជ្រុះផ្លែ និងផ្តល់ទិន្នផលទាបដោយសារការបង្កកំណើតមិនបានល្អ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តរយៈពេលបីឆ្នាំនៅប្រទេសទួរគី ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របង្កកំណើតដោយការគ្រប់គ្រង (Controlled pollination) និងការសង្កេតលើកត្តាជីវសាស្ត្រ និងរូបវិទ្យារបស់រុក្ខជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Controlled Pollination (P1, P2, P3) ការបង្កកំណើតដោយការគ្រប់គ្រង (ប្រើប្រភេទលំអង P1, P2, P3) |
បង្កើនអត្រាកំណើតផ្លែបានខ្ពស់ មានគ្រាប់ និងធ្វើឱ្យផ្លែឈើបាត់បង់ភាពចត់ (Astringency) យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងពេលវេលាសម្រាប់ការកាត់ស្ទាបផ្កា (Emasculation) និងការបំពាក់លំអងដោយដៃ។ | ទទួលបានអត្រាកំណើតផ្លែខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៦៥,៩១% (ពូជ Hachiya ជាមួយលំអង P3)។ |
| Open Pollination (Control) ការបង្កកំណើតតាមធម្មជាតិដោយបើកចំហ (Control) |
ងាយស្រួលអនុវត្ត មិនត្រូវការចំណាយពេលវេលា កម្លាំងពលកម្ម ឬឧបករណ៍ជំនួយឡើយ។ | ទិន្នផលមិនមានស្ថិរភាព អត្រាកំណើតផ្លែទាប និងងាយរងឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានពីអាកាសធាតុ។ | អត្រាកំណើតផ្លែមានកម្រិតទាបខ្លាំង ហើយផ្លែដែលបានមកមានលក្ខណៈរូបរាងមិនសូវល្អបើធៀបនឹងការបង្កកំណើតសិប្បនិម្មិត។ |
| Isolation (No Pollination) ការដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែក (មិនមានការបង្កកំណើត) |
មានប្រយោជន៍សម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវពីសមត្ថភាពបង្កើតផ្លែដោយគ្មានគ្រាប់ (Parthenocarpy) របស់រុក្ខជាតិ។ | បណ្តាលឱ្យផ្លែជ្រុះស្ទើរតែទាំងស្រុង និងធ្វើឱ្យផ្លែនៅមានភាពចត់ខ្លាំងប្រសិនបើមានការលូតលាស់បន្តិចបន្តួច។ | អត្រាកំណើតផ្លែគឺសូន្យ ឬទាបបំផុត ដោយមិនទទួលបានផ្លែសោះក្នុងឆ្នាំខ្លះ (ឧទាហរណ៍ ឆ្នាំ ២០០៧)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មកម្រិតមធ្យម ការយល់ដឹងពីបច្ចេកទេស និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគស្តិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុមេឌីទែរ៉ាណេនៃទីក្រុង Ödemiş ប្រទេសទួរគី លើពូជទន្លាប់ Diospyros kaki។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិច ក្តៅ និងសើម កម្រិតសីតុណ្ហភាពអាចជះឥទ្ធិពលខុសគ្នាទៅលើភាពរស់រាននៃលំអង (Pollen viability) និងសកម្មភាពរបស់សត្វល្អិត ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងជាក់ស្តែងក្នុងស្រុកឡើងវិញ។
វិធីសាស្ត្របង្កកំណើត និងការជ្រើសរើសប្រភេទលំអងនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់ការកែលម្អគុណភាពឈើហូបផ្លែនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងការបង្កកំណើតនេះនឹងជួយពង្រឹងគុណភាព និងស្ថិរភាពទិន្នផលកសិផលកម្ពុជាឱ្យឆ្លើយតបទៅនឹងស្តង់ដារទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Phenology (ផែនណូឡូជី / ការសិក្សាពីវដ្តជីវិតរុក្ខជាតិ) | ការសិក្សាអំពីព្រឹត្តិការណ៍ជីវសាស្ត្រតាមរដូវកាលរបស់រុក្ខជាតិ (ដូចជាការចេញផ្កា ពេលវេលាជ្រុះស្លឹក និងការប្រមូលផល) ដើម្បីស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនងរបស់វាជាមួយនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាការកត់ត្រាប្រតិទិនប្រចាំឆ្នាំរបស់រុក្ខជាតិ ដើម្បីដឹងថាពេលណាវាត្រូវចេញផ្កាឬផ្លែ។ |
| Pomology (ប៉ុមម៉ូឡូជី / វិទ្យាសាស្ត្រឈើហូបផ្លែ) | សាខានៃរុក្ខសាស្ត្រដែលផ្តោតលើការសិក្សាអំពីការដាំដុះ ការប្រមូលផល និងការវិភាគលក្ខណៈរូបសាស្ត្រ ព្រមទាំងគីមីសាស្ត្រនៃផ្លែឈើ (ឧទាហរណ៍ ទំហំ ទម្ងន់ ពណ៌ និងរសជាតិ)។ | ដូចជាការចុះទម្រង់ប្រវត្តិរូបលម្អិតរបស់ផ្លែឈើនីមួយៗ ដើម្បីវាយតម្លៃពីគុណភាពរបស់វា។ |
| Parthenocarpy (ការកកើតផ្លែឥតគ្រាប់) | ដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលរុក្ខជាតិអាចបង្កើតផ្លែបានដោយមិនចាំបាច់មានការបង្កកំណើត (មិនមានការផ្សំផ្គុំរវាងលំអងឈ្មោលនិងញី) ដែលជាទូទៅទទួលបានផ្លែដែលគ្មានគ្រាប់។ | ដូចជាសត្វមាន់ដែលពងបានដោយមិនបាច់មានមាន់គក ប៉ុន្តែពងនោះមិនអាចញាស់ជាកូនបាន។ |
| Emasculation (ការកាត់កេសរឈ្មោលចោល) | បច្ចេកទេសកសិកម្មដែលគេកាត់យកកេសរឈ្មោលចេញពីផ្កាមុនពេលវាទុំ ដើម្បីការពារកុំឱ្យផ្កានោះបង្កកំណើតដោយខ្លួនឯង ដែលជួយសម្រួលដល់ការបង្កាត់ពូជឆ្លងជាមួយលំអងផ្សេងតាមតម្រូវការ។ | ដូចជាការចងបំពង់បង្កកំណើត ដើម្បីរារាំងការបង្កកំណើតដោយខ្លួនឯងដោយចៃដន្យ។ |
| Astringency (ភាពចត់) | លក្ខណៈរសជាតិចត់នៅក្នុងផ្លែឈើ (ដូចជាផ្លែទន្លាប់ខ្ចី) ដែលបង្កឡើងដោយសារជាតិ តានីន (Tannin) ធ្វើឱ្យមានអារម្មណ៍ស្ងួត តឹង និងក្រពុលនៅក្នុងមាត់ពេលបរិភោគ។ | ដូចជាអារម្មណ៍ក្រពុល និងស្ងួតមាត់ ពេលទំពារសំបកឈើ ឬញ៉ាំចេកខ្ចី។ |
| Pollinator (អ្នកផ្តល់លំអង / ពូជរុក្ខជាតិផ្តល់លំអង) | នៅក្នុងបរិបទនៃការសិក្សានេះ វាសំដៅទៅលើប្រភេទពូជរុក្ខជាតិដែលត្រូវបានគេយកមកដាំជាពិសេស ដើម្បីផលិតលំអងឈ្មោលសម្រាប់យកទៅបង្កកំណើតដល់ដើមផ្សេងទៀតដែលត្រូវការលំអងដើម្បីបង្កើតផ្លែ។ | ដូចជាបុគ្គលដែលបរិច្ចាគឈាមដើម្បីជួយផ្គត់ផ្គង់ដល់អ្នកជំងឺដែលកំពុងត្រូវការវាដើម្បីរស់រានមានជីវិត។ |
| Andromonoecie (រុក្ខជាតិមានផ្កាឈ្មោលនិងផ្កាភេទពីរលើដើមតែមួយ) | ប្រព័ន្ធបន្តពូជរបស់រុក្ខជាតិប្រភេទខ្លះ ដែលដើមតែមួយមានដុះទាំងផ្កាឈ្មោលសុទ្ធ និងផ្កាដែលមានភេទពីរ (Hermaphrodite) នៅក្នុងផ្កាតែមួយ ដែលវាស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ធ្វើជាដើមផ្តល់លំអង។ | ដូចជារោងចក្រមួយដែលមានទាំងកម្មករជំនាញតែមួយផ្នែក និងកម្មករជំនាញច្រើនផ្នែកធ្វើការនៅកន្លែងជាមួយគ្នា។ |
| Viability tests (ការធ្វើតេស្តភាពរស់រាននៃលំអង) | ការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី (ដូចជាថ្នាំពណ៌ TTC និង IKI) នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីលាបពណ៌និងពិនិត្យមើលថាតើកោសិការបស់លំអងផ្កានៅមានជីវិត និងមានសមត្ថភាពអាចបង្កកំណើតបានកម្រិតណា។ | ដូចជាការយកគ្រាប់ពូជទៅត្រាំទឹកដើម្បីពិនិត្យមើលថាវាស្វិតឬនៅល្អ មុននឹងយកវាទៅសាបព្រួស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
