បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខូចគុណភាពយ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់បង្គាសប៉ាស៊ីហ្វិក (Penaeus vannamei) ពេលស្តុកទុក ដែលបណ្តាលមកពីបាក់តេរី និងប្រតិកម្មជីវគីមី ដោយស្វែងរកការប្រើប្រាស់សារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិធម្មជាតិដើម្បីជំនួសសារធាតុគីមីរក្សាទុកអាហារដែលបង្កហានិភ័យដល់សុខភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានវាស់ស្ទង់បរិមាណហ្វេណូលិក និងសាកល្បងឥទ្ធិពលនៃម្សៅចម្រាញ់ពីស្លឹករុក្ខជាតិចំនួន ៣ ប្រភេទទៅលើការរក្សាគុណភាពបង្គាក្នុងលក្ខខណ្ឌស្តុកត្រជាក់រយៈពេល ១២ ថ្ងៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Negative Control (Distilled Water) ការត្រួតពិនិត្យអវិជ្ជមាន (ទឹកចម្រោះ) |
ចំណាយតិចបំផុត និងមិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីសិប្បនិម្មិត ឬសារធាតុបន្ថែមណាមួយឡើយ។ | បង្គាឆាប់ខូចគុណភាពយ៉ាងលឿន (ឡើងខ្មៅ និងមានបាក់តេរី) ដោយអាចរក្សាទុកបានត្រឹមតែ ៤ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ | មានអត្រាធ្លាក់ចុះភាពរឹងសាច់លឿនបំផុត និងការកើនឡើងកម្រិត TVB-N ខ្ពស់បំផុត (58.80mg/100g) នៅថ្ងៃទី១២។ |
| 1.25% Sodium Metabisulfite (SMS) ការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី SMS កំហាប់ ១,២៥% |
ជាសារធាតុអភិរក្សអាហារដែលប្រើប្រាស់ទូទៅ មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ការឡើងខ្មៅ (Melanosis) និងសម្លាប់បាក់តេរី។ | ជាសារធាតុគីមីដែលអាចបង្កឱ្យមានប្រតិកម្មអាឡែស៊ី និងជំងឺហឺតដល់អ្នកបរិភោគមួយចំនួន ព្រមទាំងមានការរឹតបន្តឹងចំពោះការនាំចេញ។ | ទប់ស្កាត់ការឡើងខ្មៅបានល្អរហូតដល់ថ្ងៃទី៦ និងកាត់បន្ថយកំណើនបាក់តេរីបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពបន្ទាប់ពីការព្យាបាល។ |
| 0.5% Psidium guajava Leaf Extract ការប្រើសារធាតុចម្រាញ់ពីស្លឹកត្របែក កំហាប់ ០,៥% |
មានផ្ទុកបរិមាណហ្វេណូលិកខ្ពស់ជាងគេ និងមានសមត្ថភាពទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរីបង្កការខូចខាតបង្គាបានខ្លាំងបំផុត។ | ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់ការធ្លាក់ចុះនៃភាពរឹងសាច់បង្គា មានកម្រិតទាបជាងសារធាតុចម្រាញ់ពីស្លឹកវុយ (Cleistocalyx operculatus) បន្តិច។ | មានបរិមាណហ្វេណូលិកខ្ពស់បំផុត (349.41 mg GAE/g) និងតំបន់រារាំងបាក់តេរី (Inhibition zone) មធ្យមធំបំផុត (8.70mm)។ |
| 0.5% Cleistocalyx operculatus Leaf Extract ការប្រើសារធាតុចម្រាញ់ពីស្លឹកវុយ កំហាប់ ០,៥% |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការរក្សាភាពរឹងរបស់សាច់បង្គា ទប់ស្កាត់ការកត់ស៊ីលីពីត (Lipid oxidation) និងកាត់បន្ថយការឡើងពណ៌ខ្មៅ។ | សមត្ថភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (Antioxidant capacity) មានកម្រិតទាបជាងស្លឹកត្របែក និងស្លឹកស៊ីម បន្តិចបន្តួច។ | រក្សាភាពរឹងសាច់បានល្អបំផុត (4.17 kg/cm2 ) និងមានការកើនឡើងតម្លៃ TBARS ទាបបំផុត (1.73 mg MDA/kg) នៅថ្ងៃទី១២។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់ និងសារធាតុគីមីស្តង់ដារសម្រាប់ស្រង់យកសារធាតុសកម្ម និងវិភាគគុណភាពជីវគីមីរបស់អាហារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រមូលស្លឹករុក្ខជាតិពីខេត្តហាណូយ និងក្វាងនិញ និងប្រើប្រាស់បង្គាសប៉ាស៊ីហ្វិកពីទីផ្សារក្នុងស្រុក។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារអាកាសធាតុ ពូជរុក្ខជាតិ និងប្រភេទបង្គាដែលចិញ្ចឹម មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាច្រើននៅក្នុងតំបន់។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិធម្មជាតិនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អនុវត្តនៅក្នុងវិស័យជលផលកម្ពុជា ដើម្បីជំនួសការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីអភិរក្ស។
ការបំប្លែងបច្ចេកវិទ្យានេះមកប្រើប្រាស់នៅកម្ពុជានឹងមិនត្រឹមតែជួយពង្រឹងគុណភាព និងសុវត្ថិភាពផលិតផលជលផលប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយជំរុញការប្រើប្រាស់ធនធានរុក្ខជាតិក្នុងស្រុកឱ្យអស់សក្តានុពលផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Phenolic compounds (សមាសធាតុហ្វេណូលិក) | សមាសធាតុគីមីធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ (មេតាបូលីតបន្ទាប់បន្សំ) ដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងសម្លាប់បាក់តេរី ជួយការពារអាហារមិនឱ្យឆាប់ខូចគុណភាពពេលស្តុកទុក។ | ដូចជាអង្គរក្សការពារកោសិការុក្ខជាតិពីការវាយប្រហារផ្សេងៗ ហើយនៅពេលយើងចម្រាញ់វា វាអាចជួយការពារសាច់បង្គាពីការស្អុយរលួយបានដូចគ្នា។ |
| Melanosis (ការឡើងពណ៌ខ្មៅ ឬ មេឡាណូស៊ីស) | ប្រតិកម្មជីវគីមីដែលធ្វើឱ្យសាច់ និងសំបកបង្គាប្រែជាមានស្នាមអុចខ្មៅៗនៅពេលស្តុកទុក ដែលបណ្តាលមកពីអង់ស៊ីម polyphenol oxidase មានប្រតិកម្មជាមួយអុកស៊ីហ្សែន ធ្វើឱ្យបាត់បង់សោភ័ណភាព និងគុណភាព។ | ដូចជាផ្លែប៉ោមដែលប្រែជាពណ៌ត្នោតបន្ទាប់ពីយើងចិតសំបកទុកចោលខាងក្រៅអញ្ចឹងដែរ។ |
| Total Volatile Base Nitrogen / TVB-N (អាសូតមូលដ្ឋានងាយហើរ សរុប) | សូចនាករគីមីសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការខូចគុណភាពរបស់សាច់សត្វ (ជាពិសេសគ្រឿងសមុទ្រ) ដោយវាស់បរិមាណសមាសធាតុអាសូត (ដូចជា អាម៉ូញាក់) ដែលបញ្ចេញមកនៅពេលប្រូតេអ៊ីនត្រូវបានបំបែកដោយអង់ស៊ីម និងបាក់តេរី។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតក្លិនស្អុយដែលភាយចេញពីធុងសម្រាម ដើម្បីដឹងថាសម្រាមនោះទុកចោលយូរប៉ុណ្ណាហើយ។ |
| Thiobarbituric acid reactive substances / TBARS (សារធាតុប្រតិកម្មអាស៊ីត Thiobarbituric) | វិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់បរិមាណនៃការកត់សុីលីពីត (ការខូចជាតិខ្លាញ់) នៅក្នុងចំណីអាហារ។ ការកើនឡើងនៃតម្លៃ TBARS បញ្ជាក់ថាអាហារនោះចាប់ផ្តើមខារ ឬខូចគុណភាពដោយសារប្រតិកម្មរ៉ាឌីកាល់សេរីលើជាតិខ្លាញ់។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការឡើងច្រែះរបស់ដែក ដើម្បីដឹងថាដែកនោះចាស់ ឬពុកផុយប៉ុណ្ណាអញ្ចឹង។ |
| Agar well diffusion method (វិធីសាស្ត្រសាយភាយលើចាហួយ Agar) | បច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់បាក់តេរីរបស់សារធាតុណាមួយ ដោយចោះរន្ធតូចៗលើចាហួយដែលពោរពេញដោយបាក់តេរី រួចបន្តក់សារធាតុនោះចូល និងវាស់ទំហំរង្វង់ដែលបាក់តេរីមិនអាចលូតលាស់បាន។ | ដូចជាការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើទីវាល ហើយយើងវាស់ទំហំរណ្ដៅដែលរងការបំផ្លាញ ដើម្បីដឹងថាគ្រាប់បែកនោះមានថាមពលសម្លាប់សត្រូវខ្លាំងប៉ុណ្ណា។ |
| Antioxidant capacity (សមត្ថភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម) | សមត្ថភាពរបស់សារធាតុណាមួយក្នុងការចាប់យក ឬបន្សាបរ៉ាឌីកាល់សេរី ដើម្បីការពារដំណើរការកត់សុីលីពីត ឬការខូចខាតប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងអាហារ ជួយពន្យារអាយុកាលរបស់វា។ | ដូចជាការលាបថ្នាំការពារច្រែះលើលោហៈ ដើម្បីកុំឱ្យវាឆាប់ខូចនៅពេលត្រូវខ្យល់និងទឹក។ |
| DPPH radical scavenging test (តេស្តបោសសម្អាតរ៉ាឌីកាល់ DPPH) | ការធ្វើតេស្តក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដ៏ពេញនិយមមួយ ដើម្បីវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មរបស់សារធាតុចម្រាញ់ ដោយសង្កេតមើលការប្រែពណ៌របស់សូលុយស្យុង DPPH ពីពណ៌ស្វាយទៅជាពណ៌លឿង ឬអត់ពណ៌នៅពេលដែលវាត្រូវបានបន្សាប។ | ដូចជាការប្រើក្រដាសតេស្តដើម្បីពិនិត្យមើលកម្រិតជាតិពុលក្នុងទឹក ដោយមើលការប្រែប្រួលពណ៌របស់ក្រដាសនោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
