បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីវិធីសាស្ត្រក្នុងការស្តុកទុកអង្ករក្នុងរយៈពេលយូរ ដោយទប់ស្កាត់ការខូចខាតពីសត្វល្អិតចង្រៃ និងការឆ្លងមេរោគផ្សិត ដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់គុណភាពនៃអង្ករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តដោយការប្រើប្រាស់ផ្សែងឧស្ម័នផូស្វីន (Phosphine fumigation) ទៅលើគំនរអង្ករ និងតាមដានប៉ារ៉ាម៉ែត្រគុណភាពផ្សេងៗតាមពេលវេលាកំណត់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Phosphine Fumigation (Long-term sealed storage) ការប្រើប្រាស់ផ្សែងឧស្ម័នផូស្វីន (Phosphine) ដោយគ្របជិតរយៈពេលយូរ |
កម្ចាត់សត្វល្អិតបាន ១០០% រក្សាគុណភាពគ្រាប់អង្ករបានល្អ និងត្រូវការពេលហាលខ្យល់ខ្លី (ត្រឹមតែ ១ថ្ងៃ) បន្ទាប់ពីបើកតង់។ | ទាមទារការគ្របប្លាស្ទិកឱ្យបានជិតល្អ (Airtight) បើមិនដូច្នោះទេឧស្ម័ននឹងលេចធ្លាយ ហើយអាចបង្កឱ្យមានកំណើនមេរោគផ្សិតបន្តិចបន្តួចនៅពេលសំណើមប្រែប្រួល។ | សម្លាប់សត្វល្អិតបានទាំងស្រុងក្នុងរយៈពេល ៣០ ទៅ ៦០ថ្ងៃ ដោយមិនមានផ្ទុកជាតិពុល Aflatoxin និងមិនមានការប្រែប្រួលគុណភាពអង្ករគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ |
| Methyl Bromide Fumigation (Alternative standard) ការប្រើប្រាស់ផ្សែងឧស្ម័ន Methyl Bromide (វិធីសាស្ត្រជំនួស) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងលឿនក្នុងការសម្លាប់សត្វល្អិតក្នុងឃ្លាំងស្តុកទូទៅ។ | អាចបន្សល់ទុកសារធាតុពុលច្រើនលើគ្រាប់អង្ករ ហើយត្រូវការពេលវេលាហាលខ្យល់យូរជាង (៣ ទៅ ៥ថ្ងៃ) ទើបមានសុវត្ថិភាព។ | មិនត្រូវបានសាកល្បងផ្ទាល់ក្នុងការសិក្សានេះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឯកសារថាមានគុណវិបត្តិជាងផូស្វីនទាក់ទងនឹងការហាលខ្យល់ និងសំណល់ជាតិពុល។ |
| No Treatment / Baseline ការមិនប្រើប្រាស់វិធានការรมគីមី (Baseline) |
មិនចំណាយថវិកាលើសារធាតុគីមី តង់ប្លាស្ទិក និងគ្មានហានិភ័យពីការស្រូបយកសំណល់គីមី។ | អង្ករងាយរងការវាយប្រហារពីសត្វល្អិតចង្រៃ (ដូចជាមេចង្រៃ Tribolium castaneum) ដែលធ្វើឱ្យខូចខាតទម្ងន់ និងគុណភាពយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | មុនពេលព្យាបាល គេរកឃើញមានសត្វល្អិតរស់រហូតដល់ ២៣ ក្បាល/គំរូ ប៉ុន្តែក្រោយប្រើផូស្វីនគឺនៅសល់ ០។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានការរៀបចំសម្ភារៈបិទជិត និងទីកន្លែងស្តុកទុកត្រឹមត្រូវ រួមទាំងចំណេះដឹងផ្នែកសុវត្ថិភាពក្នុងការប្រើប្រាស់គីមីទប់ស្កាត់សត្វល្អិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត Pathum Thani ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៤-១៩៨៥ ដោយប្រើប្រាស់អង្ករប្រាំង។ ទោះបីជាអាកាសធាតុ និងប្រភេទស្រូវមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យនេះមានតម្លៃខ្ពស់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែដោយសារវាជារបាយការណ៍ចាស់ ទិន្នន័យនៃភាពស៊ាំរបស់សត្វល្អិតចំពោះថ្នាំផូស្វីននាពេលបច្ចុប្បន្នអាចមានការប្រែប្រួលខុសពីលទ្ធផលក្នុងឯកសារនេះ។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់វិស័យស្រូវអង្ករ និងការធានាសន្តិសុខស្បៀង។
ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះយ៉ាងត្រឹមត្រូវ អាចជួយកាត់បន្ថយការខាតបង់ក្រោយពេលប្រមូលផល និងធានាបាននូវគុណភាពអង្ករស្តង់ដារសម្រាប់ទីផ្សារក្នុងស្រុក និងការនាំចេញរបស់កម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Phosphine fumigation (ការប្រើប្រាស់ផ្សែងឧស្ម័នផូស្វីន) | គឺជាដំណើរការនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីប្រភេទផូស្វីន (Phosphine) ដែលបញ្ចេញជាទម្រង់ឧស្ម័ន ដើម្បីជ្រាបចូលទៅសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃដែលលាក់ខ្លួននៅក្នុងគំនរគ្រាប់ធញ្ញជាតិដែលត្រូវបានគ្របជិត ដោយមិនបន្សល់ស្លាកស្នាម ឬធ្វើឱ្យខូចគុណភាពគ្រាប់ធញ្ញជាតិឡើយ។ | ដូចជាការបាញ់ថ្នាំមូសហើយបិទទ្វារបន្ទប់ជិត ដើម្បីឱ្យផ្សែងហុយចូលគ្រប់កន្លុកកន្លៀតសម្លាប់មូសទាំងអស់ រួចទើបបើកទ្វារបញ្ចេញខ្យល់ពុលមកក្រៅវិញ។ |
| Active ingredient (a.i.) (សារធាតុសកម្ម) | សំដៅទៅលើបរិមាណជាក់លាក់នៃសារធាតុគីមីសុទ្ធដែលមានប្រសិទ្ធភាពផ្ទាល់ក្នុងការសម្លាប់សត្វល្អិត ឬមេរោគ នៅក្នុងផលិតផលថ្នាំគីមីសរុប (ព្រោះថ្នាំពាណិជ្ជកម្មខ្លះមានលាយសារធាតុបន្ថែមផ្សេងទៀតដើម្បីងាយស្រួលរក្សាទុក)។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេប្រើ ២,២ ក្រាមនៃសារធាតុសកម្មក្នុងមួយតោនអង្ករ។ | ដូចជាជាតិកាហ្វេអ៊ីននៅក្នុងកាហ្វេមួយកែវអញ្ចឹង ទោះបីកាហ្វេមួយកែវមានទឹកនិងស្ករច្រើន ប៉ុន្តែសារធាតុដែលធ្វើឱ្យយើងស្វាងពិតប្រាកដគឺកាហ្វេអ៊ីន។ |
| Aflatoxin (អាហ្វ្លាតុកស៊ីន/ជាតិពុលផ្សិត) | ជាប្រភេទសារធាតុពុលកម្រិតធ្ងន់ដែលផលិតឡើងដោយមេរោគផ្សិតមួយចំនួន (ជាពិសេសផ្សិត Aspergillus) ដែលច្រើនកើតមានលើគ្រាប់ធញ្ញជាតិក្រៀមក្រោះនៅពេលដែលបរិយាកាសស្តុកទុកមានសំណើមខ្ពស់។ សារធាតុនេះទោះជាដាំចម្អិនក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ក៏មិនងាយបាត់បង់ដែរ ហើយវាអាចបង្កជាជំងឺមហារីកថ្លើមដល់មនុស្សសត្វ។ | ដូចជាថ្នាំបំពុលដែលផ្សិតលួចបញ្ចេញចោលទៅក្នុងចំណីអាហាររបស់យើងនៅពេលដែលយើងទុកវាចោលកន្លែងផ្អូមយូរ។ |
| Amylose content (បរិមាណអាមីឡូស) | ជាប្រភេទកាបូអ៊ីដ្រាត (Carbohydrate) ឬជាតិម្សៅមួយប្រភេទនៅក្នុងគ្រាប់អង្ករ ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកំណត់ពីភាពស្អិត ឬរឹងរបស់បាយនៅពេលដាំឆ្អិន។ អង្ករដែលមានអាមីឡូសខ្ពស់ ដាំទៅបាយរឹងនិងរលា ឯអង្ករមានអាមីឡូសទាប ដាំទៅបាយទន់និងស្អិត។ | ដូចជាស៊ីម៉ងត៍នៅក្នុងការលាយបេតុងអញ្ចឹង បើស៊ីម៉ងត៍កាន់តែច្រើន បេតុងកាន់តែរឹង ចំណែកឯបាយក៏រឹងនិងមិនស្អិតដូចគ្នា។ |
| Tribolium castaneum (មេចង្រៃកកេរម្សៅ ឬ មอดម្សៅ) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់សត្វល្អិតចង្រៃម្យ៉ាង ដែលតែងតែវាយប្រហារ និងស៊ីបំផ្លាញគ្រាប់ធញ្ញជាតិ អង្ករ ឬម្សៅដែលបានស្តុកទុកក្នុងឃ្លាំង ធ្វើឱ្យទិន្នផលស្រកទម្ងន់និងខូចគុណភាពយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | ដូចជាចោរលួចចូលឃ្លាំងដែលមិនត្រឹមតែស៊ីអង្ករយើងទេ ថែមទាំងបន្សល់ទុកនូវកាកសំណល់និងក្លិនស្អុយធ្វើឱ្យអង្ករលែងមានតម្លៃ។ |
| Aspergillus spp. (មេរោគផ្សិតអាស្ពែហ្ស៊ីលីស) | ជាពូជមេរោគផ្សិតម្យ៉ាងដែលច្រើនដុះលើគ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងចំណីអាហារដែលស្តុកទុកក្នុងលក្ខខណ្ឌក្តៅហើយសើម។ ប្រភេទខ្លះនៃផ្សិតនេះមានលទ្ធភាពផលិតនូវជាតិពុល Aflatoxin ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ។ | ដូចជាស្លែដែលដុះលើជញ្ជាំងសើមអញ្ចឹងដែរ គ្រាន់តែផ្សិតនេះដុះលើគ្រាប់អង្ករ ហើយអាចបញ្ចេញជាតិពុលចូលក្នុងគ្រាប់អង្ករនោះដោយផ្ទាល់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
