បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តោតលើការស្វែងរកវិធីសាស្ត្រកាត់បន្ថយការខូចខាតក្រូច Valencia ក្រោយពេលប្រមូលផលដែលបង្កឡើងដោយមេរោគផ្សិត ជាពិសេសផ្សិតពណ៌បៃតង និងពណ៌ខៀវអំបូរ Penicillium ដែលតែងតែធ្វើឱ្យមានការខាតបង់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់ប្លង់ពិសោធន៍ចៃដន្យទាំងស្រុង (Completely Randomized Design) ដែលមានការព្យាបាលចំនួន ២១ ប្រភេទទៅលើក្រូចដែលបានចម្លង និងមិនបានចម្លងមេរោគ រួចរក្សាទុកក្នុងថង់ប្លាស្ទិករយៈពេល ៣ ខែនៅសីតុណ្ហភាព ៦ អង្សាសេ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (No Treatment) ក្រុមត្រួតពិនិត្យ (មិនមានការព្យាបាល) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយប្រាក់កាសលើសារធាតុគីមី ឬថាមពលកម្តៅនោះទេ។ | អត្រានៃការពុកផុយមានកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំង និងគុណភាពផ្លែឈើធ្លាក់ចុះលឿន។ | អត្រាពុកផុយរហូតដល់ ១៦.៦៦% (ផ្លែមិនបានចម្លងមេរោគ) និង ១០០% (ផ្លែបានចម្លងមេរោគ)។ |
| Thiabendazole (TBZ) Fungicide (1500 - 2000 ppm) ការព្យាបាលដោយថ្នាំសម្លាប់ផ្សិត Thiabendazole (១៥០០ ទៅ ២០០០ ppm) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិត Penicillium និងរក្សាគុណភាពផ្លែឈើបានល្អ។ | បន្សល់ទុកនូវសារធាតុគីមីដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ និងបង្កការបំពុលបរិស្ថាន ប្រសិនបើប្រើប្រាស់លើសកម្រិត។ | អត្រាពុកផុយ ០% ទាំងលើផ្លែដែលបានចម្លង និងមិនបានចម្លងមេរោគ។ |
| Sodium Bicarbonate (1 - 2%) ការព្យាបាលដោយសូដ្យូមប៊ីកាបូណាត (១ ទៅ ២%) |
ជាជម្រើសដែលមានសុវត្ថិភាពជាងថ្នាំគីមី (Baking Soda) មានតម្លៃថោក និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយការពុកផុយ។ | ប្រសិទ្ធភាពអាចមានការប្រែប្រួល ឬថយចុះប្រសិនបើមិនបានប្រើប្រាស់ក្នុងកំហាប់ និងពេលវេលាដ៏ត្រឹមត្រូវ។ | អត្រាពុកផុយ ០% សម្រាប់កំហាប់ ១%, ១.៥% និង ២% លើទាំងពីរក្រុម។ |
| Hot Water Treatment (60°C for 3 min) ការព្យាបាលដោយទឹកក្តៅ (៦០°C រយៈពេល ៣ នាទី) |
គ្មានការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី សុវត្ថិភាពខ្ពស់សម្រាប់អ្នកបរិភោគ និងជួយបង្កើនកម្រិតជាតិស្ករសរុប (TSS) នៅក្នុងផ្លែក្រូច។ | មិនអាចលុបបំបាត់ការពុកផុយបាន ១០០% ដូចការប្រើថ្នាំគីមីនោះទេ ជាពិសេសនៅពេលដែលផ្លែឈើបានឆ្លងមេរោគផ្សិតកម្រិតធ្ងន់។ | រក្សាបាននូវកម្រិតជាតិស្ករសរុប (TSS) ខ្ពស់បំផុត (១១.៩១%) ប៉ុន្តែមានអត្រាពុកផុយ ១៦.៦៦% លើផ្លែដែលបានចម្លងមេរោគ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋាន សារធាតុគីមី និងកន្លែងផ្ទុកដែលមានសីតុណ្ហភាពត្រួតពិនិត្យ ដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាពផ្លែឈើក្រោយពេលប្រមូលផល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងលើផ្លែក្រូច Valencia អាយុ ៨ ឆ្នាំ ដែលប្រមូលផលពីចម្ការមួយនៅក្រុង Jahrom ខេត្ត Fars ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ និងប្រើប្រាស់មេរោគផ្សិត Penicillium ដែលបណ្តុះនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ កម្រិតសំណើម និងប្រភេទពូជក្រូចនៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ មានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសកម្ពុជា ដែលអាចធ្វើឲ្យលទ្ធផលនៃការព្យាបាលមានប្រតិកម្មខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចនៅពេលអនុវត្តលើពូជក្រូចក្នុងស្រុករបស់យើង (ឧទាហរណ៍៖ ក្រូចពោធិ៍សាត់)។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ទឹកក្តៅ និងសូដ្យូមប៊ីកាបូណាត គឺជាគោលការណ៍វិទ្យាសាស្ត្រទូទៅដែលអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងទូលំទូលាយ។
វិធីសាស្ត្រទប់ស្កាត់មេរោគផ្សិតដោយមិនពឹងផ្អែកលើថ្នាំគីមីនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការកាត់បន្ថយការខូចខាតកសិផលក្រោយពេលប្រមូលផល។
ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី មកជាការព្យាបាលដោយទឹកក្តៅ និងសូដ្យូមប៊ីកាបូណាត នឹងជួយលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់កសិផលកម្ពុជានៅលើទីផ្សារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Thiabendazole (ថ្នាំសម្លាប់ផ្សិត Thiabendazole) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីសម្លាប់ផ្សិតដែលគេប្រើជាទូទៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិតដែលធ្វើឱ្យផ្លែឈើពុកផុយក្រោយពេលប្រមូលផល។ | ដូចជាថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិកដែលយើងលាបលើដំបៅដើម្បីការពារកុំឱ្យក្លាយ តែនេះប្រើសម្រាប់ការពារផ្លែឈើកុំឱ្យរលួយ។ |
| Sodium bicarbonate (សូដ្យូមប៊ីកាបូណាត) | ជាសមាសធាតុគីមីដែលមានសុវត្ថិភាព (ស្គាល់ជាទូទៅថា Baking soda) ដែលត្រូវគេយកមកប្រើប្រាស់ជាជម្រើសជំនួសថ្នាំគីមី ដើម្បីកាត់បន្ថយការពុកផុយដោយសារមេរោគផ្សិតលើកសិផល។ | ដូចជាម្សៅសូដាដែលម៉ាក់ៗប្រើសម្រាប់លាងបន្លែផ្លែឈើនៅផ្ទះដើម្បីឱ្យស្អាត និងរក្សាទុកបានយូរ។ |
| Penicillium decay (ការពុកផុយដោយសារផ្សិត Penicillium) | ជាជំងឺម្យ៉ាងដែលបង្កឡើងដោយមេរោគផ្សិតអំបូរ Penicillium (មានដូចជា Penicillium digitatum និង Penicillium italicum) ដែលធ្វើឱ្យផ្លែក្រូចឡើងពណ៌បៃតង ឬខៀវ ហើយរលួយខូច។ | ដូចជាដំបៅពណ៌បៃតងឬខៀវដែលដុះនៅលើនំប៉័ង ឬផ្លែឈើដែលយើងទុកចោលយូរថ្ងៃ។ |
| Total amount of solid solutes / TSS (កម្រិតជាតិស្ករ ឬសារធាតុរលាយសរុប) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណសារធាតុរលាយសរុប (ភាគច្រើនជាជាតិស្ករ) នៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដែលជាសូចនាករបង្ហាញពីភាពផ្អែម និងគុណភាពរបស់ផ្លែឈើ។ | ដូចជាការវាស់មើលថាទឹកក្រូចមួយកែវមានកម្រិតជាតិផ្អែមប៉ុណ្ណា។ |
| Titratable acidity / TA (កម្រិតជាតិអាស៊ីតសរុប) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណអាស៊ីតសរីរាង្គសរុបនៅក្នុងផ្លែឈើ (ដូចជាអាស៊ីតស៊ីទ្រិចក្នុងក្រូច) ដែលប៉ះពាល់ដល់រសជាតិជូរ និងស្ថិរភាពគុណភាពរបស់វា។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតភាពជូររបស់ក្រូចឆ្មារ ឬផ្លែឈើផ្សេងៗ។ |
| Completely randomized design (ប្លង់ពិសោធន៍ចៃដន្យទាំងស្រុង) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ផ្នែកស្ថិតិ ដោយបែងចែកសំណាកនីមួយៗទៅក្នុងក្រុមនៃការព្យាបាលផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យ ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលមិនលំអៀង។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតចែកសិស្សទៅក្នុងក្រុមផ្សេងៗគ្នាដោយមិនរើសមុខ ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Inoculation (ការចម្លងមេរោគ) | ជាដំណើរការនៃការបញ្ចូល ឬចម្លងមេរោគ (ដូចជាស្ប៉ាផ្សិត) ដោយចេតនាទៅលើកោសិកា ឬផ្លែឈើ ដើម្បីសាកល្បងប្រសិទ្ធភាពនៃការព្យាបាលណាមួយ។ | ដូចជាការយកមេរោគទៅដាក់លើផ្លែឈើផ្ទាល់ ដើម្បីមើលថាថ្នាំប្រភេទណាអាចការពារវាបានល្អជាងគេ។ |
| Haemocytometer (ឧបករណ៍រាប់កោសិកា) | ជាឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើកញ្ចក់មីក្រូទស្សន៍ មានក្រឡាចត្រង្គតូចៗ សម្រាប់រាប់ចំនួនកោសិកា ឬស្ប៉ាផ្សិតនៅក្នុងសូលុយស្យុងរាវ។ | ដូចជាបន្ទាត់ក្រឡាដែលជួយយើងរាប់គ្រាប់ខ្សាច់តូចៗក្នុងទឹកបានយ៉ាងងាយស្រួលនិងច្បាស់លាស់ក្រោមម៉ាស៊ីនពង្រីក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
