បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងការវាយតម្លៃសក្តានុពលនៃការលូតលាស់ ទិន្នផល និងតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភរបស់ពូជស្មៅចំណីសត្វតំបន់ត្រូពិចចំនួន ៤ ប្រភេទ ក្រោមការប្រើប្រាស់ជីអាសូត និងការកាត់ប្រមូលផលជាប្រចាំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការពិសោធន៍លើដីឥដ្ឋនៅទីក្រុងបាងកក ដោយធ្វើការកាត់ប្រមូលផលរៀងរាល់ ៤សប្តាហ៍ម្តងចំនួន៤លើក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Panicum maximum cv. Hamil (Hamil grass) under Nitrogen treatment ការប្រើប្រាស់ពូជស្មៅ Hamil រួមផ្សំជាមួយជីអាសូត |
ផ្តល់ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតសរុប (Cumulative dry matter) ខ្ពស់ជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមពូជទាំងបួន។ មានការលូតលាស់ពន្លកថ្មីបានល្អក្រោយពេលកាត់។ | ទិន្នផលប្រូតេអ៊ីនជាមធ្យមទាបជាងពូជស្មៅ Napier បន្តិចបន្តួច។ | ផ្តល់ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតសរុបខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៩ ៦៣០ គីឡូក្រាម/ហិកតា ក្រោយការប្រមូលផល៤លើក។ |
| Pennisetum purpureum (Napier grass) under Nitrogen treatment ការប្រើប្រាស់ពូជស្មៅ Napier រួមផ្សំជាមួយជីអាសូត |
ផ្តល់ទិន្នផលទម្ងន់ស្រស់ (Fresh weight) ខ្ពស់ជាងគេ និងមានបរិមាណទិន្នផលប្រូតេអ៊ីនជាមធ្យមខ្ពស់បំផុត។ | មានអត្រាពន្លកងាប់ (Dead tillers) ខ្ពស់គួរសមនៅសប្តាហ៍ទីមួយក្រោយពេលកាត់ ដែលទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់លើការគ្រប់គ្រងទឹក និងជីក្រោយការកាត់។ | ផ្តល់ទិន្នផលប្រូតេអ៊ីនជាមធ្យម ១៨៥,១៣ គីឡូក្រាម/ហិកតា ក្នុងមួយការប្រមូលផល និងទម្ងន់ស្រស់សរុប ១០ ៧២២ គីឡូក្រាម/ហិកតា។ |
| Brachiaria ruziziensis (Ruzi grass) under Nitrogen treatment ការប្រើប្រាស់ពូជស្មៅ Ruzi រួមផ្សំជាមួយជីអាសូត |
មានភាគរយប្រូតេអ៊ីនឆៅ (Crude protein content) ខ្ពស់ជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមពូជដែលបានសិក្សា ដែលល្អខ្លាំងសម្រាប់ការផ្តល់ជីវជាតិដល់សត្វ។ | ផ្តល់ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួត និងទម្ងន់ស្រស់សរុបទាបជាងគេបង្អស់បើធៀបនឹងពូជទាំងបីផ្សេងទៀត។ | មានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនឆៅអតិបរមាខ្ពស់ដល់ទៅ ៩,៧៩% ប៉ុន្តែទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតសរុបបានត្រឹម ៧ ៤៦២ គីឡូក្រាម/ហិកតា។ |
| Panicum maximum (Guinea grass) under Nitrogen treatment ការប្រើប្រាស់ពូជស្មៅ Guinea រួមផ្សំជាមួយជីអាសូត |
ផ្តល់ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួត និងការលូតលាស់ក្នុងកម្រិតមធ្យម និងមានភាពធន់ក្នុងការលូតលាស់ឡើងវិញបានល្អ។ | ភាគរយនៃប្រូតេអ៊ីនឆៅមានកម្រិតទាបជាងគេ (ជាមធ្យម ៧,៦៩%) បើប្រៀបធៀបជាមួយពូជផ្សេងទៀត។ | ផ្តល់ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតសរុប ៨ ៦៩៥ គីឡូក្រាម/ហិកតា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តតាមវិធីសាស្ត្រក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ ទាមទារការវិនិយោគជាមូលដ្ឋានលើសម្ភារៈកសិកម្ម ជីគីមី និងបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ការវិភាគគុណភាពចំណី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រភេទដីឥដ្ឋ (Clayey soil) នារាជធានីបាងកក ប្រទេសថៃ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩០ ដល់ ១៩៩១ ដោយផ្តោតលើពូជស្មៅ៤ប្រភេទ។ ទោះបីជាថៃនិងកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្នមានការប្រែប្រួល និងភាពខុសគ្នានៃប្រភេទដីនៅតំបន់ចិញ្ចឹមសត្វក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ដូចជាដីខ្សាច់ ឬដីល្បាយខ្សាច់) លទ្ធផលនៃទិន្នផលអាចនឹងមានភាពខុសប្លែកគ្នា ដែលតម្រូវឱ្យមានការសាកល្បងផ្ទាល់ក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់ជីអាសូត និងការកំណត់វដ្តនៃការកាត់ប្រមូលផលនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់ក្នុងការអនុវត្តសម្រាប់វិស័យបសុសត្វនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រផ្តល់ជីអាសូតគ្រប់គ្រាន់ អមដោយការកាត់ប្រមូលផលរៀងរាល់ ៤សប្តាហ៍ គឺជាដំណោះស្រាយជាក់ស្តែងមួយដែលអាចជួយធានាបាននូវសន្តិសុខចំណីសត្វពេញមួយឆ្នាំ និងបង្កើនផលិតភាពនៃវិស័យបសុសត្វនៅកម្ពុជាប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Defoliation (ការកាត់ស្លឹក ឬការប្រមូលផល) | សំដៅលើការកាត់យកផ្នែកខាងលើនៃរុក្ខជាតិ (ស្លឹក និងដើម) សម្រាប់យកទៅឱ្យសត្វស៊ី ដែលជាទូទៅត្រូវបានធ្វើឡើងជាប្រចាំដើម្បីជំរុញឱ្យរុក្ខជាតិលូតលាស់សារជាថ្មី និងរក្សាគុណភាពចំណីឱ្យនៅខ្ចីល្អ។ | ដូចជាការកាត់តម្រឹមសក់ ដើម្បីឱ្យសក់ថ្មីដុះមកលឿន និងមានសុខភាពល្អជាងមុន។ |
| Tiller (ពន្លក) | គឺជាដើម ឬខ្នែងថ្មីដែលដុះបែកចេញពីគល់នៃពូជស្មៅបន្ទាប់ពីការកាត់ប្រមូលផល ដែលវាជាសូចនាករដ៏សំខាន់បង្ហាញពីសមត្ថភាពស្តារឡើងវិញ និងការកើនឡើងទិន្នផលនៃរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាមែកធាងនៃដើមឈើដែលបែកចេញពីគល់តែមួយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរុក្ខជាតិតែមួយអាចបង្កើតស្លឹកបានកាន់តែច្រើន។ |
| Cumulative dry matter production (ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតសរុប) | គឺជាការវាស់វែងទម្ងន់សរុបនៃរុក្ខជាតិបន្ទាប់ពីជាតិទឹកទាំងអស់ត្រូវបានដកចេញ (តាមរយៈការសម្ងួតក្នុងឡ) ក្នុងចន្លោះពេលនៃការប្រមូលផលជាច្រើនដង ដើម្បីវាយតម្លៃបរិមាណជីវជាតិពិតប្រាកដដែលសត្វនឹងទទួលបាន។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សាច់ត្រីងៀតសុទ្ធ បន្ទាប់ពីហាលស្ងួតអស់ជាតិទឹក ដើម្បីដឹងពីបរិមាណសាច់ពិតប្រាកដដែលយើងទទួលបាន។ |
| Crude protein (ប្រូតេអ៊ីនឆៅ) | គឺជាការប៉ាន់ស្មានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបនៅក្នុងចំណីសត្វ ដោយផ្អែកលើការវិភាគរកបរិមាណអាសូតដែលមាននៅក្នុងនោះ ដែលវាជាសារធាតុចិញ្ចឹមដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ការលូតលាស់ និងការផលិតទឹកដោះរបស់សត្វ។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណឥដ្ឋសរុបនៅក្នុងការដ្ឋានសំណង់ ដើម្បីដឹងថាតើអាចសាងសង់ផ្ទះបានធំប៉ុនណា ព្រោះប្រូតេអ៊ីនជាឥដ្ឋសាងសង់រាងកាយសត្វ។ |
| Apical bud (ពន្លកចុង) | គឺជាចំណុចលូតលាស់ចម្បងដែលស្ថិតនៅផ្នែកខាងចុងបង្អស់នៃដើមរុក្ខជាតិ ដែលគ្រប់គ្រងការលូតលាស់បញ្ឈរឡើងលើ។ ការរក្សាកម្ពស់កាត់មិនឱ្យប៉ះពាល់ចំណុចនេះ ជួយឱ្យស្មៅស្តារដើមវិញបានលឿន។ | ដូចជាក្បាលម៉ាស៊ីនរថភ្លើងដែលទាញទូរថភ្លើងផ្សេងៗឱ្យដើរទៅមុខ ប្រសិនបើក្បាលម៉ាស៊ីនខូច ខ្សែរថភ្លើងទាំងមូលនឹងត្រូវគាំងបណ្តោះអាសន្ន។ |
| Axillary buds (ពន្លកចំហៀង) | គឺជាពន្លកតូចៗដែលស្ថិតនៅបង្កប់ចន្លោះគល់ស្លឹក និងដើម។ នៅពេលដែលពន្លកចុង (Apical bud) ត្រូវបានកាត់ចេញ ពន្លកចំហៀងទាំងនេះនឹងចាប់ផ្តើមលូតលាស់យ៉ាងសកម្មជំនួស បង្កើតបានជាមែក ឬពន្លកថ្មី (Tillers) ច្រើនជាងមុន។ | ដូចជាកីឡាករបម្រុងដែលត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីរត់ចូលលេងជំនួសភ្លាមៗ នៅពេលកីឡាករពេញសិទ្ធិត្រូវបានដកចេញពីទីលាន។ |
| Urea (ជីអ៊ុយ) | គឺជាប្រភេទជីគីមីដែលផ្តល់សារធាតុអាសូត (N) សុទ្ធក្នុងកម្រិតខ្ពស់រហូតដល់ ៤៦% (46-0-0) ដែលរុក្ខជាតិត្រូវការចាំបាច់បំផុតដើម្បីផលិតស្លឹកពណ៌បៃតង សំយោគពន្លឺ និងបង្កើតប្រូតេអ៊ីន។ | ដូចជាថ្នាំប៉ូវកម្លាំងពិសេសដែលជួយជំរុញឱ្យអ្នកហាត់ប្រាណអាចបង្កើតសាច់ដុំបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងរឹងមាំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
