បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកលក្ខខណ្ឌដ៏ប្រសើរបំផុតដើម្បីផលិតនិងបណ្ដុះផ្សិត Paecilomyces lilacinus ក្នុងបរិមាណច្រើន ដែលជាភ្នាក់ងារជីវសាស្រ្តដ៏សំខាន់សម្រាប់គ្រប់គ្រងដង្កូវនេម៉ាតូតបំផ្លាញដំណាំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការពិសោធន៍ប្រៀបធៀបការលូតលាស់នៃសរសៃផ្សិត និងអត្រានៃការបង្កើតស្ប៉ូរបស់ផ្សិត P. lilacinus ចំនួន ៤សሮች ធៀបនឹងផ្សិត Penicillium sp. ក្នុងលក្ខខណ្ឌមជ្ឈដ្ឋានផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cultivation in 50% Soybean Broth (SB) or Potato Dextrose Broth (PDB) ការបណ្ដុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានរាវសណ្តែកសៀង ឬដំឡូង កំហាប់ ៥០% |
ផ្តល់ទិន្នផលស្ប៉ូនិងទម្ងន់ស្ងួតសរសៃផ្សិតខ្ពស់បំផុត ព្រមទាំងជួយកាត់បន្ថយចំណាយដោយប្រើកំហាប់ត្រឹមតែ ៥០%។ | ត្រូវការបរិក្ខារសម្រាប់ក្រឡុក និងការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពឱ្យបានត្រឹមត្រូវនិងថេរ។ | បង្កើតស្ប៉ូបានច្រើនបំផុតនៅ pH 6.5 សីតុណ្ហភាព 31°C ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ៥ថ្ងៃ។ |
| Cultivation in 100% concentration media ការបណ្ដុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានរាវកំហាប់ ១០០% |
ផ្តល់ទម្ងន់ស្ងួតនៃសរសៃផ្សិតខ្ពស់ជាងកំហាប់ ៥០% បន្តិចបន្តួចនៅដំណាក់កាលដំបូង។ | ប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមច្រើនធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតខ្ពស់ និងពេលខ្លះធ្វើឱ្យមជ្ឈដ្ឋានខាប់ពេក (ឧទាហរណ៍មជ្ឈដ្ឋាន SB) ដែលពិបាកក្នុងការច្រោះយកស្ប៉ូ។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ការផលិតទ្រង់ទ្រាយធំព្រោះទិន្នផលស្ប៉ូមិនខុសគ្នាខ្លាំងពីកំហាប់ ៥០%។ |
| High-speed shaking cultivation (220-270 rpm) ការបណ្ដុះដោយប្រើម៉ាស៊ីនក្រឡុកល្បឿនលឿន (២២០-២៧០ ជុំ/នាទី) |
ជួយបង្កើនបរិមាណអុកស៊ីសែនក្នុងមជ្ឈដ្ឋានរាវ ដែលជំរុញការលូតលាស់សរសៃផ្សិតនិងការបង្កើតស្ប៉ូបានយ៉ាងលឿន។ | ទាមទារម៉ាស៊ីនក្រឡុកដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនីជាប់ប្រចាំពេញ ៥ថ្ងៃ។ | ផ្តល់ទិន្នផលស្ប៉ូខ្ពស់ដាច់ធៀបនឹងការក្រឡុកក្នុងល្បឿនទាប (១៧០ ជុំ/នាទី)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មនិងមីក្រូជីវសាស្ត្រមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងវត្ថុធាតុដើមកសិកម្មសម្រាប់ផ្សំជាមជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជផ្សិតដែលបានញែកចេញពីបរិស្ថានក្នុងតំបន់។ ដោយសារប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា (តំបន់ត្រូពិច) លទ្ធផលដែលរកឃើញថាសីតុណ្ហភាព 31°C គឺល្អបំផុតនោះ គឺស័ក្តិសមឥតខ្ចោះសម្រាប់ការអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជាដោយមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់បន្ទប់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ក្នុងការផលិតថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតជីវសាស្រ្ត (Biopesticides) ក្នុងស្រុកដែលមានតម្លៃថោក។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់មជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះពីកសិផលក្នុងស្រុក (សណ្តែកសៀង និងដំឡូង) ធ្វើឱ្យការផលិតភ្នាក់ងារជីវសាស្រ្តនេះមានសក្ដានុពលខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើម និងកាត់បន្ថយការនាំចូលថ្នាំគីមីកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Paecilomyces lilacinus (ផ្សិតប៉ារ៉ាស៊ីតនេម៉ាតូត) | ជាប្រភេទមេរោគផ្សិតម្យ៉ាងដែលមានសមត្ថភាពទាក់ចាប់ និងសម្លាប់សត្វល្អិត ឬដង្កូវនេម៉ាតូតដែលបំផ្លាញឫសដំណាំ ដោយវាលូតលាស់រុំព័ទ្ធនិងបឺតជញ្ជក់សារធាតុចិញ្ចឹមពីរាងកាយ ឬស៊ុតរបស់សត្វទាំងនោះ។ | វាប្រៀបដូចជាទាហានស៊ីឈ្នួលតូចៗដែលកសិករចិញ្ចឹមទុកសម្រាប់សម្លាប់សត្រូវ (ដង្កូវនេម៉ាតូត) ដែលលួចស៊ីឫសរុក្ខជាតិ។ |
| Nematode parasite (ប៉ារ៉ាស៊ីតលើដង្កូវនេម៉ាតូត) | សំដៅលើភាវៈរស់ (ដូចជាផ្សិត ឬបាក់តេរី) ដែលរស់នៅដោយការពឹងផ្អែក និងទាញយកប្រយោជន៍ពីដង្កូវនេម៉ាតូត ហើយនៅទីបំផុតវាធ្វើឱ្យដង្កូវនោះងាប់។ ក្នុងបរិបទកសិកម្ម គេប្រើវាជាភ្នាក់ងារជីវសាស្រ្តដើម្បីកម្ចាត់ដង្កូវដែលបំផ្លាញដំណាំ។ | ដូចជាសត្វតុកកែដែលចាំចាប់ស៊ីសត្វល្អិតដែលមកបំផ្លាញផ្ទះរបស់យើងអញ្ចឹង។ |
| Mycelial growth (ការលូតលាស់នៃសរសៃផ្សិត) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់លាតសន្ធឹងនៃបណ្តាញសរសៃតូចៗ (Mycelium) របស់ផ្សិត ដើម្បីស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមពីមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញ មុនពេលវាចាប់ផ្តើមបង្កើតស្ប៉ូសម្រាប់ការបន្តពូជ។ | ប្រៀបដូចជាការចាក់ឫសរបស់រុក្ខជាតិចូលទៅក្នុងដីដើម្បីស្រូបយកជីជាតិ និងទឹកមុនពេលវាចេញផ្កា។ |
| Sporulation (ការបង្កើតស្ប៉ូ) | ជាដំណើរការដែលមេរោគផ្សិតបង្កើតកោសិកាបន្តពូជ (ស្ប៉ូ) ក្នុងចំនួនដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនសាយភាយ កកើតជាផ្សិតថ្មី ឬទៅតោងជាប់ដើម្បីសម្លាប់សត្រូវកសិកម្មនៅពេលដែលយើងយកវាទៅបាញ់សាចលើដី។ | ដូចជារុក្ខជាតិបញ្ចេញគ្រាប់ពូជរាប់លានគ្រាប់ដើម្បីត្រៀមបក់ប៉ើងតាមខ្យល់ទៅដុះនៅកន្លែងផ្សេងៗទៀត។ |
| Culture Broth (មជ្ឈដ្ឋានរាវបណ្តុះមេរោគ) | ជាសូលុយស្យុងរាវនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលមានផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹមចាំបាច់ (ដូចជាជាតិស្ករ ប្រូតេអ៊ីន វីតាមីន) សម្រាប់ចិញ្ចឹមបាក់តេរី ឬផ្សិត ឱ្យពួកវាលូតលាស់បានលឿននិងមានបរិមាណច្រើនសម្រាប់ការសិក្សា ឬផលិតជាថ្នាំជីវសាស្រ្ត។ | ប្រៀបដូចជាទឹកស៊ុបដ៏មានឱជារស ដែលចុងភៅរៀបចំទុកសម្រាប់បំប៉នកងទ័ព (មេរោគផ្សិត) ឱ្យឆាប់ធំធាត់លឿន។ |
| Shaking speed / rpm (ល្បឿនក្រឡុក / ជុំក្នុងមួយនាទី) | ជាការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនដើម្បីកូរមជ្ឈដ្ឋានរាវឱ្យវិលក្នុងល្បឿនកំណត់ណាមួយ ដើម្បីជួយរំលាយអុកស៊ីសែនចូលទៅក្នុងទឹកបានល្អ និងកុំឱ្យមេរោគផ្សិតកកដុំ ដែលជួយឱ្យវាលូតលាស់បានគ្របជ្រុងជ្រោយ។ | ដូចជាការកូរទឹកស្ករកាហ្វេជាប់រហូត ដើម្បីឱ្យវាឆាប់រលាយចូលគ្នា និងមិនឱ្យស្ករកកនៅបាតកែវ។ |
| Potato Dextrose Broth / PDB (មជ្ឈដ្ឋានរាវចម្រាញ់ពីដំឡូងបារាំងនិងស្ករ) | ជាប្រភេទអាហារបំប៉នស្តង់ដារក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលផ្សំពីទឹកស្ងោរដំឡូងបារាំង និងស្ករ Dextrose វាផ្តល់នូវប្រភពកាបូនយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់ការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិតជាច្រើនប្រភេទ។ | ប្រៀបដូចជាភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងផ្អែមៗ ដែលមេរោគផ្សិតចូលចិត្តផឹកជាងគេដើម្បីឆាប់មានកម្លាំងលូតលាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
