បញ្ហា (The Problem)៖ រុក្ខជាតិ Strobilanthes cusia ដែលប្រើប្រាស់ជាវត្ថុធាតុដើមដ៏ពេញនិយមសម្រាប់ជ្រលក់ពណ៌ក្រណាត់ (Indigo) នៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃ កំពុងជួបប្រទះបញ្ហាខ្វះខាត ដោយសារការដាំដុះមានកម្រិត និងខ្វះបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រៀបធៀបប្រភេទពូជ សាកល្បងបច្ចេកទេសដាំដុះ និងបានផ្ទេរបច្ចេកទេសរបស់នាយកដ្ឋានកសិកម្ម (DOA) ទៅកាន់កសិករចំនួន ១០ នាក់ ដើម្បីវាយតម្លៃទិន្នផល និងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| DOA Production Technology បច្ចេកទេសផលិតកម្មរបស់នាយកដ្ឋានកសិកម្ម (DOA) ដោយប្រើរោងបាំងពន្លឺ ៧០% និងគម្លាតដាំ ៥០x៦០ ស.ម |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ទាំងស្លឹកស្រស់ និងកាកពណ៌ (Indigo paste) អាចប្រមូលផលបាន ៤ ដងក្នុងមួយឆ្នាំ និងផ្តល់អត្រាប្រាក់ចំណេញ (BCR) ខ្ពស់រហូតដល់ ៥.១៥។ | តម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគដើមទុនខ្ពស់ជាងមុន (ប្រមាណ ៧,០៦៣ បាត/រ៉ៃ) សម្រាប់សាងសង់រោងសំណាញ់បាំងពន្លឺ និងដំឡើងប្រព័ន្ធស្រោចស្រព។ | ទទួលបានទិន្នផលស្លឹកស្រស់ ៣,៨៤៤ គ.ក្រ/រ៉ៃ កាកពណ៌ ៧៦៩ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ ៣១,៣៧៣ បាត/រ៉ៃ ក្នុង១ឆ្នាំ។ |
| Farmers' Traditional Technology បច្ចេកទេសដាំដុះតាមទម្លាប់ប្រពៃណីរបស់កសិករ (ដាំក្រោមដើមឈើ គ្មានគម្លាតច្បាស់លាស់) |
ចំណាយដើមទុនតិចជាង (ប្រមាណ ៤,៩០៩ បាត/រ៉ៃ) ដោយពុំចាំបាច់សាងសង់រោងបាំងពន្លឺ និងងាយស្រួលអនុវត្តតាមទម្លាប់ធម្មជាតិ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាប ប្រមូលផលបានត្រឹមតែ ២ ដងក្នុងមួយឆ្នាំ និងមានគុណភាពសារធាតុពណ៌ទាបជាងដោយសារកង្វះការគ្រប់គ្រងពន្លឺ។ | ទទួលបានទិន្នផលស្លឹកស្រស់ ១,៧៧៣ គ.ក្រ/រ៉ៃ កាកពណ៌ ៣៥៥ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងប្រាក់ចំណេញសុទ្ធត្រឹម ១២,៨១៩ បាត/រ៉ៃ ក្នុង១ឆ្នាំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ផ្អែកតាមការសិក្សា ការអនុវត្តបច្ចេកទេសស្តង់ដារតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគដើមទុនបន្ថែមលើរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត និងសម្ភារៈកសិកម្មមួយចំនួនដើម្បីធានាបាននូវទិន្នផលខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅក្នុងខេត្ត Phrae ភាគខាងជើងនៃប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់ព្រៃភ្នំមានសំណើម និងអាកាសធាតុអំណោយផលសម្រាប់រុក្ខជាតិព្រៃប្រភេទនេះ។ ទិន្នន័យវាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានប្រមូលពីកសិករត្រឹមតែ ១០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលជាទំហំគំរូតូច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយកបច្ចេកទេសនេះមកអនុវត្តចាំបាច់ត្រូវសាកល្បងលើលក្ខខណ្ឌដី និងអាកាសធាតុជាក់ស្តែង ព្រោះកម្រិតកម្តៅ និងសំណើមអាចខុសគ្នាពីតំបន់ភាគខាងជើងនៃប្រទេសថៃ។
បច្ចេកទេសនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កម្ពុជា ពិសេសក្នុងការជំរុញផលិតកម្មក្រណាត់តម្បាញជ្រលក់ពណ៌ធម្មជាតិ (Eco-textiles) ដែលកំពុងមានតម្រូវការទីផ្សារ និងតម្លៃខ្ពស់។
សរុបមក ការអនុវត្តបច្ចេកទេសស្តង់ដារពីបរទេសនេះ គឺជាឱកាសដ៏ល្អមួយសម្រាប់ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវកសិកម្ម និងសហគមន៍តម្បាញនៅកម្ពុជា ដើម្បីពង្រឹងខ្សែច្រវាក់តម្លៃពណ៌ធម្មជាតិក្នុងស្រុកប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Strobilanthes cusia (Nees) (រុក្ខជាតិដើមហម) | ជាប្រភេទរុក្ខជាតិព្រៃម្យ៉ាង (ហៅថា ห้อม ក្នុងភាសាថៃ) ដែលគេដាំដុះ និងនិយមយកស្លឹកនិងដើមរបស់វាទៅត្រាំទឹកដើម្បីទាញយកសារធាតុពណ៌ខៀវ (Indigo) សម្រាប់ជ្រលក់សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណី។ | ដូចជាការដាំដើមតយដើម្បីយកស្លឹកវាទៅគាបយកទឹកពណ៌បៃតងសម្រាប់ធ្វើនំអញ្ចឹងដែរ ប៉ុន្តែនេះជារុក្ខជាតិសម្រាប់យកពណ៌ខៀវទៅជ្រលក់ក្រណាត់។ |
| Indigo paste (កាកពណ៌ធម្មជាតិ / កាកពណ៌អាំងឌីកូ) | ជាល្បាយខាប់ៗពណ៌ខៀវចាស់ ដែលទទួលបានពីការត្រាំស្លឹកនៃរុក្ខជាតិផ្តល់ពណ៌ រួចលាយជាមួយកំបោរស និងកូរឱ្យឡើងពពុះរហូតដល់កកជាកាកពណ៌សម្រាប់យកទៅស្តុកទុកប្រើប្រាស់ពេលជ្រលក់ក្រណាត់។ | ស្រដៀងទៅនឹងកាកកាហ្វេខាប់ៗដែលយើងចម្រាញ់បាន ដើម្បីយកទៅឆុងជាភេសជ្ជៈ ប៉ុន្តែនេះជាកាកពណ៌សម្រាប់ជ្រលក់ក្រណាត់។ |
| Indican (សារធាតុអាំងឌីកង់) | ជាសមាសធាតុគីមីធម្មជាតិ (Glucoside) ដែលមាននៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិរស់រវើក ដែលវារលាយក្នុងទឹកតែគ្មានពណ៌។ នៅពេលវាធ្វើប្រតិកម្មជាមួយអុកស៊ីហ្សែន និងអង់ស៊ីម វានឹងបំប្លែងទៅជាសារធាតុពណ៌ខៀវខាប់ (Indigo)។ | ប្រៀបដូចជាទឹកមើមស្ពៃក្រហម ដែលនៅពេលយើងច្របាច់ក្រូចឆ្មារចូល (ប្រតិកម្មគីមី) វានឹងប្រែពណ៌ភ្លាមៗអញ្ចឹងដែរ។ |
| Benefit-cost ratio (BCR) (អនុបាតនៃផលធៀបរវាងផលប្រយោជន៍និងការចំណាយ) | ជាសូចនាករសេដ្ឋកិច្ចមួយសម្រាប់វាស់វែងថាតើការវិនិយោគលើគម្រោង ឬអាជីវកម្មមួយទទួលបានផលចំណេញកម្រិតណាធៀបនឹងដើមទុនដែលបានចំណាយ (ប្រសិនបើ BCR ធំជាង ១ មានន័យថាគម្រោងនោះចំណេញ)។ | ប្រៀបដូចជាការទិញមេមាន់មួយក្បាលតម្លៃ ១ ម៉ឺនរៀល បើវាពងបានលក់ចំណេញសរុប ៥ ម៉ឺនរៀល មានន័យថាការវិនិយោគនោះមានភាពចំណេញខ្ពស់។ |
| Shading (ការបាំងស្រមោល / ការកាត់បន្ថយពន្លឺ) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងកសិកម្មដោយប្រើប្រាស់សំណាញ់បាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យក្នុងកម្រិតជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ ៧០%) ដើម្បីជួយឱ្យរុក្ខជាតិដែលចូលចិត្តម្លប់អាចលូតលាស់បានល្អ កាត់បន្ថយការបាត់បង់ជាតិទឹក និងផលិតសារធាតុពណ៌បានច្រើនបំផុត។ | ដូចជាការបញ្ចុះពន្លឺទូរស័ព្ទ (Brightness) នៅពេលយប់ដើម្បីកុំឱ្យចាំងភ្នែកខ្លាំងពេក ដែលជួយឱ្យយើងមើលបានស្រួល។ |
| Leucoindigo (សារធាតុពណ៌ទម្រង់រលាយ / លីកូអាំងឌីកូ) | ជាទម្រង់មួយនៃសារធាតុពណ៌ (Indigo) ដែលបានឆ្លងកាត់ដំណើរការកាត់បន្ថយអុកស៊ីសែន (Reduction) នៅក្នុងធុងជ្រលក់ ធ្វើឱ្យវាមានពណ៌លឿង រលាយក្នុងទឹក និងអាចជ្រាបចូលទៅក្នុងសរសៃអំបោះយ៉ាងងាយ មុនពេលវាត្រូវខ្យល់អុកស៊ីសែនហើយប្រែជាពណ៌ខៀវជាប់នឹងក្រណាត់។ | ដូចជាទឹកថ្នាំសរសេរដែលពេលសរសេរភ្លាមមើលមិនឃើញទេ (គ្មានពណ៌) លុះត្រាតែត្រូវខ្យល់និងពន្លឺ ទើបលេចចេញជារូបរាងអក្សរច្បាស់។ |
| Randomized Complete Block (RCB) (ការរៀបចំប្លង់ពិសោធន៍បែបប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិ និងការរៀបចំប្លង់ស្រាវជ្រាវកសិកម្ម ដែលគេបែងចែកដីជាឡូៗ (Blocks) និងដាក់កត្តាពិសោធន៍ (ដូចជាគម្លាតដាំដុះផ្សេងៗគ្នា) ដោយចៃដន្យ ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលដែលទទួលបានមិនលម្អៀងដោយសារតែគុណភាពដីខុសគ្នា។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយចូលទៅក្នុងក្រុមប្រកួតប្រជែងផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យ ដើម្បីឱ្យការប្រកួតមានភាពយុត្តិធម៌បំផុត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
