បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីការស្វែងរកវិធីសាស្រ្តដែលមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបន្តពូជរុក្ខជាតិលម្អ Alocasia amazonica និង A. chelsonii ក្នុងបរិមាណច្រើននិងរហ័សដើម្បីបំពេញតម្រូវការទីផ្សារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសបណ្តុះជាលិកាដោយយកផ្នែកចុងត្រួយទៅបណ្តុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានសិប្បនិម្មិតដើម្បីតាមដានការលូតលាស់និងបង្កើតកូនរុក្ខជាតិថ្មី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Shoot-tip Culture of Alocasia amazonica ការបណ្តុះចុងត្រួយរុក្ខជាតិ Alocasia amazonica លើមជ្ឈដ្ឋាន MS កែច្នៃ |
អាចបង្កើតកូនរុក្ខជាតិដោយផ្ទាល់ និងមានសមត្ថភាពបង្កើតជាដុំកោសិកា (Callus) ដែលផ្តល់ជម្រើសបន្ថែមក្នុងការបន្តពូជ។ | ទោះបីជាអាចបង្កើតជា Callus ក៏ដោយ តែចំនួនកូនរុក្ខជាតិដែលទទួលបានដោយផ្ទាល់ពីចុងត្រួយមានចំនួនតិចជាង A. chelsonii បន្តិច។ | ទទួលបានកូនរុក្ខជាតិចំនួន ១.២៩៥ ដើម ក្នុងមួយចុងត្រួយ និងមានអត្រាកើត Callus ១២,០៥% ក្នុងរយៈពេល ៦ ខែ។ |
| Shoot-tip Culture of Alocasia chelsonii ការបណ្តុះចុងត្រួយរុក្ខជាតិ Alocasia chelsonii លើមជ្ឈដ្ឋាន MS កែច្នៃ |
ផ្តល់ចំនួនកូនរុក្ខជាតិសរុបបានច្រើនជាងតាមរយៈការពន្លកដោយផ្ទាល់ពីចុងត្រួយ និងកាំត្រួយ។ | ជាលិកាមិនអាចវិវឌ្ឍទៅជាដុំកោសិកា (Callus) បានទេ ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ឱកាសក្នុងការបន្តពូជតាមរយៈ Callus។ | ទទួលបានកូនរុក្ខជាតិចំនួន ១.៣៦៩ ដើម ក្នុងមួយចុងត្រួយ ក្នុងរយៈពេល ៦ ខែ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវសម្ភារៈ និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ការបណ្តុះជាលិការុក្ខជាតិជាមូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យកសេតសាត (Kasetsart University) ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៣ ដោយផ្តោតលើរុក្ខជាតិលម្អប្រភេទ Alocasia។ ដោយសារប្រទេសថៃមានអាកាសធាតុ និងលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានត្រូពិចស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅក្នុងប្រទេសយើងបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
បច្ចេកទេសបណ្តុះជាលិកានេះមានសារៈសំខាន់ និងសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងសាកវប្បកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តបច្ចេកទេសបណ្តុះជាលិកានេះអាចជួយជំរុញអាជីវកម្មរុក្ខជាតិលម្អនៅកម្ពុជាឱ្យមានភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ ធានាបាននូវគុណភាពដើមរុក្ខជាតិ និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Tissue Culture (ការបណ្តុះជាលិកា) | ដំណើរការយកផ្នែកណាមួយនៃរុក្ខជាតិ (ដូចជាចុងត្រួយ ស្លឹក ឬដើម) ទៅបណ្តុះនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានសិប្បនិម្មិតដែលគ្មានមេរោគ ដើម្បីបំបែកនិងបង្កើតជាកូនរុក្ខជាតិថ្មីក្នុងបរិមាណច្រើននិងមានលក្ខណៈដូចដើមមេបេះបិទ។ | ដូចជាការយកម្រាមដៃមួយទៅបណ្តុះឱ្យដុះចេញជាមនុស្សពេញលេញម្នាក់ទៀតនៅក្នុងដបកែវអញ្ចឹងដែរ។ |
| Shoot-tip (ចុងត្រួយ / កំពូលត្រួយ) | ផ្នែកចុងកំពូលបំផុតនៃដើមរុក្ខជាតិដែលកំពុងលូតលាស់ ដែលសម្បូរទៅដោយកោសិកាសកម្មអាចបំបែកខ្លួនបានយ៉ាងលឿន និងច្រើនតែមិនមានផ្ទុកមេរោគ។ | ដូចជាក្បាលម៉ាស៊ីនរថភ្លើងដែលតែងតែរុញច្រាននិងទាញការលូតលាស់ទៅមុខជានិច្ច។ |
| Callus (កាលុស / ដុំកោសិកា) | ដុំកោសិការុក្ខជាតិដែលមិនទាន់មានរូបរាងច្បាស់លាស់ (មិនទាន់ចេញជាស្លឹក ឬឫស) ដែលកកើតឡើងពីការបំបែកកោសិកាយ៉ាងលឿននៅពេលមានរបួស ឬពេលបណ្តុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានមានអ័រម៉ូន។ ជាលិកានេះអាចជំរុញឱ្យដុះជាកូនរុក្ខជាតិថ្មីបានច្រើន។ | ដូចជាដុំសាច់ខ្ចីដែលដុះចេញមកបិទមុខរបួស មុនពេលវាប្រែទៅជាស្បែក ឬសរីរាង្គផ្សេងៗ។ |
| Murashige and Skoog (MS) medium (មជ្ឈដ្ឋាន MS) | រូបមន្តមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹមរុក្ខជាតិស្តង់ដារមួយប្រភេទដែលផ្ទុកទៅដោយសារធាតុចិញ្ចឹម វីតាមីន និងសារធាតុរ៉ែចាំបាច់នានា សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងការបណ្តុះជាលិការុក្ខជាតិនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ | ដូចជាទឹកដោះគោម្សៅដែលគេលាយសារធាតុចិញ្ចឹមយ៉ាងពិសេសសម្រាប់ទារក ដើម្បីឱ្យពួកគេលូតលាស់បានលឿននិងមានសុខភាពល្អ។ |
| In vitro (ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ / ក្នុងកែវ) | ការធ្វើពិសោធន៍ ឬការបណ្តុះកោសិកា និងជាលិកានៅក្នុងបរិយាកាសសិប្បនិម្មិតដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដូចជានៅក្នុងដបកែវ ឬចានពិសោធន៍ ដោយដាក់ដាច់ឡែកពីបរិស្ថានធម្មជាតិ។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមកូនត្រីនៅក្នុងទូកញ្ចក់ក្នុងផ្ទះ ដែលយើងអាចគ្រប់គ្រងចំណីនិងសីតុណ្ហភាពបាន ជាជាងលែងវាឱ្យធំនៅក្នុងបឹងធម្មជាតិ។ |
| Plantlets (កូនរុក្ខជាតិ) | កូនរុក្ខជាតិតូចៗដែលទើបនឹងកកើតនិងលូតលាស់ចេញពីការបណ្តុះជាលិកា ដែលមានសរីរាង្គមូលដ្ឋានគ្រប់គ្រាន់ដូចជាឫស និងស្លឹក ត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការយកចេញទៅដាំលូតលាស់នៅខាងក្រៅ។ | ដូចជាកូនក្មេងទើបចេះដើរតេះតះ ដែលត្រៀមខ្លួនចេញទៅរៀននៅសាលាមត្តេយ្យ។ |
| Polarity (ភាពមានប៉ូល / ទិសដៅលូតលាស់) | ភាពខុសគ្នានៃទិសដៅលូតលាស់របស់ជាលិការុក្ខជាតិ ដែលកំណត់ថាផ្នែកណាត្រូវដុះទៅជាកំពូល (ស្លឹក) និងផ្នែកណាត្រូវដុះទៅជាគល់ (ឫស)។ ការបាត់បង់ Polarity អាចធ្វើឱ្យកោសិកាដុះរាយប៉ាយជា Callus ជំនួសឱ្យការចេញជារូបរាងដើម។ | ដូចជាមេដែកដែលមានប៉ូលជើងនិងប៉ូលត្បូង ដែលប្រាប់រុក្ខជាតិឱ្យដឹងថាឯណាជាផ្នែកខាងលើ ឯណាជាផ្នែកខាងក្រោម។ |
| Auxin (អុកស៊ីន / អ័រម៉ូនលូតលាស់) | ប្រភេទអ័រម៉ូនរុក្ខជាតិម្យ៉ាងដែលផលិតនៅចុងត្រួយ ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយជំរុញការលូតលាស់ ការបែងចែកកោសិកា និងការបង្កើតឫសថ្មី។ | ដូចជាថ្នាំប៉ូវកម្លាំងដែលផ្តល់សញ្ញាបញ្ជាឱ្យកោសិការុក្ខជាតិខំប្រឹងលូតលាស់លាតសន្ធឹងឱ្យវែងជាងមុន ឬបញ្ចេញឫស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
