បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សាអំពីប្រូតេអូមិក (Proteomics) នៅក្នុងរុក្ខជាតិគូលែនជួបប្រទះការលំបាកដោយសារកម្រិតខ្ពស់នៃសមាសធាតុបន្ទាប់បន្សំ (Phenolics) នៅក្នុងជាលិការុក្ខជាតិ ដែលធ្វើឱ្យថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនូវភាពបរិសុទ្ធនៃទិន្នផលប្រូតេអ៊ីន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្រទាញយកប្រូតេអ៊ីនចំនួនបីផ្សេងគ្នាពីស្លឹក និងត្រួយគូលែន ដើម្បីស្វែងរកបច្ចេកទេសដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Lysis buffer method វិធីសាស្ត្រល្បាយទឹកសូលុយស្យុងរំលាយកោសិកា |
ងាយស្រួលធ្វើ ចំណាយពេលលឿន និងអាចទាញយកបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបបានច្រើន ជាពិសេសពីជាលិកាត្រួយរុក្ខជាតិ។ | ប្រូតេអ៊ីនងាយរិចរិល ហើយមិនអាចញែកប្រូតេអ៊ីនជាបណ្ដុំ ឬចំណុចនៅលើជែល SDS-PAGE និង 2-DE បានទាល់តែសោះ។ | ទិន្នផល 503.00 µ g/0.1g ពីស្លឹក និង 931.88 µ g/0.1g ពីត្រួយ ប៉ុន្តែរកមិនឃើញចំណុចប្រូតេអ៊ីនសម្រាប់ការវិភាគបន្តឡើយ។ |
| Homogenization buffer/phenol method វិធីសាស្ត្រល្បាយសូលុយស្យុងកិនបំបែកកោសិកាជាមួយហ្វេណុល |
អាចបំបែកប្រូតេអ៊ីននៅលើជែលបានខ្លះៗសម្រាប់តែជាលិកាត្រួយរុក្ខជាតិប៉ុណ្ណោះ។ | ផ្តល់ទិន្នផលប្រូតេអ៊ីនទាបបំផុត និងមិនមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបំបែកប្រូតេអ៊ីនឱ្យបានច្បាស់ល្អ ដោយសារគ្មានដំណាក់កាលសម្អាតមុន និងក្រោយការទាញយក។ | ទិន្នផលត្រឹមតែ 227.50 µ g/0.1g ពីស្លឹក និង 375.33 µ g/0.1g ពីត្រួយ ដោយទទួលបានចំណុចប្រូតេអ៊ីនតែ ៤៩ ប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ជាលិកាត្រួយ។ |
| Phenol/SDS buffer method វិធីសាស្ត្រល្បាយហ្វេណុល និង SDS |
ផ្តល់ទិន្នផលប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ រក្សាគុណភាពប្រូតេអ៊ីនបានល្អ និងមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការកម្ចាត់សមាសធាតុបន្ទាប់បន្សំ (Phenolics) រំខានផ្សេងៗ។ | ទាមទារដំណាក់កាលសម្អាតជាច្រើនដង (មុននិងក្រោយការទាញយកដោយប្រើ TCA និង Acetone) ដែលធ្វើឱ្យចំណាយពេលវេលាច្រើន និងស្មុគស្មាញជាងវិធីសាស្ត្រផ្សេង។ | ទិន្នផល 570.75 µ g/0.1g ពីស្លឹក និង 524.00 µ g/0.1g ពីត្រួយ ដោយទទួលបានចំណុចប្រូតេអ៊ីនច្បាស់ល្អចំនួន ៩០ (ស្លឹក) និង ៨០ (ត្រួយ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះតម្រូវឱ្យមានការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី សូលុយស្យុង និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការទាញយក និងវិភាគប្រូតេអ៊ីនរុក្ខជាតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជគូលែន Hong Huay ដែលដាំដុះនៅលើតំបន់ខ្ពង់រាប (កម្ពស់ ១,២០០ ម៉ែត្រ)។ ទោះបីជាមានភាពស្រដៀងគ្នានៃអាកាសធាតុរវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាក៏ដោយ តែពូជរុក្ខជាតិហូបផ្លែ និងលក្ខខណ្ឌដីនៅកម្ពុជា (ឧទាហរណ៍ដូចជានៅខេត្តកំពត ឬសៀមរាប) អាចមានភាពខុសគ្នា ដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់កម្រិតសមាសធាតុ Phenolics នៅក្នុងរុក្ខជាតិ។ ដូច្នេះ ការយកមកអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជាគួរតែមានការធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់បន្ថែម។
បច្ចេកទេសនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវជីវបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសលើរុក្ខជាតិហូបផ្លែដែលមានសារធាតុ Phenolics ខ្ពស់។
ជារួម បច្ចេកទេស Phenol/SDS buffer នេះជាគន្លឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ជម្នះឧបសគ្គក្នុងការសិក្សាប្រូតេអូមិកលើរុក្ខជាតិដែលពិបាកទាញយកប្រូតេអ៊ីននៅកម្ពុជា ដោយបើកផ្លូវដល់ការអភិវឌ្ឍដំណាំធន់នឹងអាកាសធាតុ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Proteomics (ប្រូតេអូមិក) | ការសិក្សាស្រាវជ្រាវយ៉ាងទូលំទូលាយអំពីបណ្តុំប្រូតេអ៊ីនទាំងអស់ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយកោសិកា ជាលិកា ឬសរីរាង្គណាមួយ ដើម្បីស្វែងយល់ពីមុខងារ អន្តរកម្ម និងការផ្លាស់ប្តូររបស់វាក្នុងលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានផ្សេងៗ។ | ដូចជាការសិក្សាអំពីតួនាទី និងសកម្មភាពរបស់បុគ្គលិកគ្រប់រូបនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនមួយ ដើម្បីដឹងថាក្រុមហ៊ុននោះដំណើរការយ៉ាងដូចម្តេច។ |
| Recalcitrant plant (រុក្ខជាតិដែលពិបាកទាញយកម៉ូលេគុល) | ប្រភេទរុក្ខជាតិ (ដូចជាគូលែន) ដែលមានផ្ទុកសារធាតុគីមីបន្ទាប់បន្សំច្រើនកម្រិតខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យមានការលំបាកយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការទាញយកប្រូតេអ៊ីន ឬ DNA ឱ្យបានបរិសុទ្ធដោយមិនខូចគុណភាព។ | ដូចជាការព្យាយាមទាញយកទឹកស្អាតចេញពីថ្លុកភក់ដែលមានលាយឡំដោយកម្ទេចកំទី និងប្រេងខាប់ជាច្រើន។ |
| Two-dimensional gel electrophoresis (2-DE) (អេឡិចត្រូផូរ៉េស៊ីសពីរវិមាត្រ) | បច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្រាប់ញែកល្បាយប្រូតេអ៊ីនរាប់ពាន់ប្រភេទចេញពីគ្នា ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈពីរយ៉ាងគឺ បន្ទុកអគ្គិសនី (Isoelectric point) នៅក្នុងវិមាត្រទីមួយ និងទំហំម៉ាសម៉ូលេគុលរបស់វានៅក្នុងវិមាត្រទីពីរ។ | ដូចជាការតម្រៀបសិស្សរាប់ពាន់នាក់ ដោយជំហានទីមួយតម្រៀបតាមកម្ពស់ បន្ទាប់មកជំហានទីពីរតម្រៀបតាមទម្ងន់ ដើម្បីងាយស្រួលរកមនុស្សម្នាក់ៗឱ្យបានច្បាស់លាស់។ |
| SDS-PAGE (ការវិភាគបំបែកប្រូតេអ៊ីនលើជែលដោយប្រើ SDS) | បច្ចេកទេសញែកប្រូតេអ៊ីនដោយប្រើប្រាស់ចរន្តអគ្គិសនីដើម្បីរុញម៉ូលេគុលប្រូតេអ៊ីនឱ្យរត់កាត់សន្លឹកជែល (Polyacrylamide) ជាកន្លែងដែលប្រូតេអ៊ីនតូចៗរត់បានលឿនជាង និងធ្លាក់ទៅបាតក្រោមលឿនជាងប្រូតេអ៊ីនធំៗ។ | ដូចជាការឱ្យមនុស្សរត់ប្រណាំងកាត់ព្រៃក្រាស់ដែលសម្បូរវល្លិ អ្នកដែលមានមាឌតូចអាចរត់លោតគេចបានលឿនជាងអ្នកដែលមានមាឌធំ។ |
| Phenolics (សារធាតុហ្វេណូលិក) | សមាសធាតុគីមីបន្ទាប់បន្សំដែលរុក្ខជាតិបង្កើតឡើងសម្រាប់ការពារខ្លួន ប៉ុន្តែវារំខានដល់ការវិភាគមន្ទីរពិសោធន៍ដោយចូលទៅចាប់ជាប់ ធ្វើឱ្យប្រូតេអ៊ីនប្តូរពណ៌ ឬបំផ្លាញប្រូតេអ៊ីននៅពេលកោសិការុក្ខជាតិត្រូវបានកិនបំបែក។ | ដូចជាទឹកខ្មៅដែលកំពប់ប្រឡាក់ឯកសារសំខាន់ៗ ធ្វើឱ្យយើងមិនអាចអាន ឬយកឯកសារនោះទៅប្រើប្រាស់បាន។ |
| Lysis buffer (សូលុយស្យុងរំលាយកោសិកា) | ល្បាយសារធាតុគីមីដែលគេប្រើដើម្បីបំបែកភ្នាសកោសិការុក្ខជាតិ និងបញ្ចេញប្រូតេអ៊ីនពីខាងក្នុងកោសិកាមកខាងក្រៅ ដើម្បីប្រមូលយកទៅធ្វើការវិភាគបន្តក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ | ដូចជាកូនសោរដែលចាក់បើកទ្វារឃ្លាំង ដើម្បីបញ្ចេញទំនិញដែលស្តុកទុកនៅខាងក្នុងយកមកប្រើប្រាស់។ |
| polyvinlypolypyrrolidone (PVPP) (សារធាតុ PVPP) | សារធាតុគីមីមួយប្រភេទដែលត្រូវបានបន្ថែមទៅក្នុងសូលុយស្យុងទាញយកប្រូតេអ៊ីន ដើម្បីមានតួនាទីពិសេសក្នុងការចាប់យក និងកម្ចាត់សារធាតុរំខាន Phenolics ការពារកុំឱ្យវាប៉ះពាល់ដល់ប្រូតេអ៊ីនគោលដៅ។ | ដូចជាអេប៉ុងដែលគេប្រើសម្រាប់ស្រូបយកទឹកដែលកំពប់លើឥដ្ឋ ដើម្បីរក្សាឥដ្ឋឱ្យស្ងួត និងស្អាត។ |
| TCA and acetone precipitation (ការរងកករដោយប្រើ TCA និងអាសេតូន) | ជំហាននៃការលាងសម្អាតដោយប្រើប្រាស់អាស៊ីត Trichloroacetic (TCA) និងអាសេតូនត្រជាក់ ដើម្បីរំលាយកម្ចាត់ភាពកខ្វក់ ព្រមទាំងជួយឱ្យប្រូតេអ៊ីនផ្តុំគ្នាតាក់ជាកករ ដែលងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលយកក្រោយពេលបង្វិលក្នុងម៉ាស៊ីន Centrifuge។ | ដូចជាការប្រើសាច់ជូរដើម្បីកូរទឹកល្អក់ឱ្យធូលីដីរងកករធ្លាក់ចុះបាត ដើម្បីទទួលបានទឹកថ្លាស្អាតនៅខាងលើសម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
