បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងពិនិត្យមើលកម្រិតនៃការចូលរួមរបស់សាធារណជនក្នុងការគ្រប់គ្រងទេសចរណ៍កសិកម្មនៅក្នុងសហគមន៍ Ban Sai En និងប្រៀបធៀបការចូលរួមនេះដោយផ្អែកលើកត្តាប្រជាសាស្ត្រផ្ទាល់ខ្លួន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបរិមាណ (Quantitative Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីប្រជាពលរដ្ឋក្នុងមូលដ្ឋានតាមរយៈការស្ទង់មតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Implementation Participation ការចូលរួមក្នុងការអនុវត្តការងារ |
ប្រជាពលរដ្ឋមានការចូលរួមខ្ពស់ និងសកម្មក្នុងការអនុវត្តគម្រោង និងសកម្មភាពទេសចរណ៍កសិកម្មជាក់ស្តែងនៅក្នុងសហគមន៍។ | អាចខ្វះការយល់ដឹងអំពីគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រជារួម បើមិនបានចូលរួមតាំងពីដំណាក់កាលធ្វើការសម្រេចចិត្ត។ | មានកម្រិតនៃការចូលរួមខ្ពស់ជាងគេបង្អស់ (Mean = 2.48) |
| Decision-Making Participation ការចូលរួមក្នុងការសម្រេចចិត្ត |
អនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបញ្ចេញមតិ និងមានសិទ្ធិជ្រើសរើសទិសដៅអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍របស់ពួកគេ។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើន និងយន្តការប្រជុំសហគមន៍ច្បាស់លាស់ដើម្បីប្រមូលមតិឱ្យបានទូលំទូលាយ។ | មានកម្រិតនៃការចូលរួមខ្ពស់ (Mean = 2.38) |
| Benefit-Sharing Participation ការចូលរួមក្នុងការទទួលផលប្រយោជន៍ |
លើកទឹកចិត្តប្រជាជនឱ្យបន្តការចូលរួមតាមរយៈការបង្កើនចំណូល និងការចែកចាយផលប្រយោជន៍។ | ការបែងចែកផលប្រយោជន៍មិនស្មើភាពគ្នា អាចបណ្តាលឱ្យមានជម្លោះ ឬការមិនពេញចិត្តនៅក្នុងសហគមន៍។ | មានកម្រិតនៃការចូលរួមមធ្យម (Mean = 2.07) |
| Monitoring and Evaluation Participation ការចូលរួមក្នុងការតាមដាន និងវាយតម្លៃ |
ធានាបាននូវតម្លាភាព គណនេយ្យភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងគម្រោង។ | ទាមទារចំណេះដឹង និងជំនាញបច្ចេកទេស ដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទូទៅពិបាកក្នុងការចូលរួមពេញលេញ។ | មានកម្រិតនៃការចូលរួមទាបជាងគេ (Mean = 1.78) |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យទីវាល និងការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅក្នុងសហគមន៍ Ban Sai En ខេត្ត Rayong ប្រទេសថៃ ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូចៃដន្យ (Accidental sampling) លើប្រជាជន២០២នាក់ ដែលភាគច្រើនមានមុខរបរជាកសិករ។ វាងាយនឹងមានលម្អៀងក្នុងការជ្រើសរើស (Selection bias) ដោយសារការស្ទង់មតិអាចជួបតែអ្នកដែលមានវត្តមាននៅពេលចុះសាកសួរ។ សម្រាប់កម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានតម្លៃជាឯកសារយោងដ៏ល្អ ប៉ុន្តែត្រូវធ្វើការបន្សាំទៅនឹងបរិបទវប្បធម៌ កម្រិតអប់រំ និងសេដ្ឋកិច្ចសង្គមរបស់សហគមន៍ខ្មែរ។
វិធីសាស្ត្រ និងក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តីនៃការវាយតម្លៃការចូលរួមរបស់សហគមន៍នេះ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍កសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់នូវសូចនាករយ៉ាងច្បាស់លាស់ដែលអាចជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាក្នុងការរចនាគម្រោងទេសចរណ៍កសិកម្ម ដែលផ្តល់អំណាចពិតប្រាកដដល់ប្រជាសហគមន៍មូលដ្ឋាន និងធានាបាននូវចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agritourism | ការរៀបចំតំបន់កសិកម្មឱ្យទៅជាកន្លែងទេសចរណ៍ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យភ្ញៀវទេសចរចូលរួមរៀនសូត្រពីការដាំដុះ និងការរស់នៅរបស់កសិករ ព្រមទាំងជួយបង្កើតចំណូលបន្ថែមដល់សហគមន៍។ | ដូចជាការបើកចម្ការរបស់អ្នកឱ្យភ្ញៀវចូលមើល និងបង់លុយដើម្បីសាកល្បងធ្វើកសិករមួយថ្ងៃ។ |
| Public Participation | ដំណើរការដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋក្នុងសហគមន៍មានសិទ្ធិចូលរួមក្នុងការសម្រេចចិត្ត អនុវត្តការងារ ទទួលបានផលប្រយោជន៍ និងតាមដានវាយតម្លៃលើគម្រោងណាមួយដែលប៉ះពាល់ដល់ពួកគេ។ | ដូចជាការហៅសមាជិកគ្រួសារទាំងអស់មកអង្គុយជុំគ្នា ដើម្បីសម្រេចចិត្តថានឹងធ្វើម្ហូបអ្វីសម្រាប់អាហារពេលល្ងាច ជាជាងឱ្យម្នាក់សម្រេចចិត្តតែឯង។ |
| Top down approach | វិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រង ឬធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តដែលផ្ដួចផ្ដើមដោយថ្នាក់ដឹកនាំកំពូល រួចដាក់បទបញ្ជាចុះមកថ្នាក់ក្រោមឱ្យអនុវត្តតាម ដោយមិនសូវខ្វល់ពីមតិយោបល់របស់អ្នកអនុវត្តផ្ទាល់នៅមូលដ្ឋាន។ | ដូចជាឪពុកម្តាយបញ្ជាឱ្យកូនរៀនមុខជំនាញដែលពួកគាត់ចង់បាន ដោយមិនសួរពីចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់កូន។ |
| Accidental sampling | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូក្នុងការស្រាវជ្រាវដោយផ្អែកលើភាពងាយស្រួល គឺអ្នកស្រាវជ្រាវចុះទៅទីតាំងផ្ទាល់ ហើយជួបអ្នកណាដែលស្ម័គ្រចិត្តនៅពេលនោះ គឺយកអ្នកនោះជាអ្នកឆ្លើយសំណួរតែម្តង។ | ដូចជាការឈរនៅមុខផ្សារ ហើយសួរអ្នកដើរកាត់មុខយើងភ្លាមៗ ដើម្បីចង់ដឹងថាគេចូលចិត្តញ៉ាំអ្វី។ |
| One-way ANOVA | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យម (Mean) នៃក្រុមទិន្នន័យចាប់ពី ៣ ក្រុមឡើងទៅ ដើម្បីចង់ដឹងថាតើក្រុមទាំងនោះមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ខាងស្ថិតិឬអត់ (ឧ. ប្រៀបធៀបការចូលរួមរវាងអ្នកមានមុខរបរ ៥ ប្រភេទខុសគ្នា)។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ផ្លែស្វាយ៣កន្ត្រកផ្សេងគ្នា ដើម្បីចង់ដឹងថាតើស្វាយក្នុងកន្ត្រកទាំង៣នោះមានទម្ងន់ជាមធ្យមខុសគ្នាឬអត់។ |
| Scheffe test | ការធ្វើតេស្តស្ថិតិបន្តបន្ទាប់ (Post-hoc test) ដែលគេប្រើក្រោយពេលធ្វើ ANOVA រួចហើយឃើញថាមានភាពខុសគ្នា ដើម្បីរកឱ្យឃើញច្បាស់ថាតើភាពខុសគ្នានោះស្ថិតនៅចន្លោះគូណាមួយពិតប្រាកដ។ | បន្ទាប់ពីដឹងថាមានចោរក្នុងចំណោមមនុស្ស៥នាក់ តេស្តនេះគឺប្រៀបដូចជាការសួរចម្លើយម្តងម្នាក់ៗជាគូ ដើម្បីរកឱ្យឃើញថាអ្នកណាពិតប្រាកដជាចោរ។ |
| Reliability | រង្វាស់ដែលបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវ និងថេរនៃកម្រងសំណួរស្រាវជ្រាវ (ឧទាហរណ៍ ប្រើរូបមន្ត Cronbach's Alpha) ដែលធានាថាបើទោះជាយកកម្រងសំណួរនេះទៅសួរមនុស្សដដែលម្តងទៀត ក៏ចម្លើយនៅតែប្រហាក់ប្រហែលដើម។ | ដូចជាជញ្ជីងថ្លឹងគីឡូ ដែលបើអ្នកឡើងថ្លឹង១០ដងជាប់គ្នា វាលោតលេខដដែលទាំង១០ដង ទើបហៅថាអាចទុកចិត្តបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
