បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះពិនិត្យលើបញ្ហាប្រឈមដែលរារាំងដល់ការបង្កើតនិងការលូតលាស់នៃសហគ្រាសអាជីវកម្មកសិកម្មខ្នាតតូចនៅតាមតំបន់ជនបទនៃប្រទេសអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ដូចជាកង្វះខាតការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើម ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្សោយ និងកង្វះជំនាញគ្រប់គ្រង។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ របាយការណ៍នេះចងក្រងនូវឯកសារស្រាវជ្រាវ បទបង្ហាញ និងការសិក្សាករណីប្រទេសនីមួយៗ ពីសិក្ខាសាលារបស់អង្គការ APO ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន និងរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រដោះស្រាយ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញថា សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម (SMEs) ផ្នែកអាជីវកម្មកសិកម្មនៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកកំពុងប្រឈមនឹងការប្រកួតប្រជែងខ្លាំងពីទីផ្សារសកល ខណៈដែលពួកគេខ្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បច្ចេកវិទ្យា និងធនធានហិរញ្ញវត្ថុ។ ការពង្រឹងសហករណ៍ និងការបង្កើតភាពជាដៃគូអាជីវកម្មរវាងក្រុមហ៊ុនធំនិងកសិករ គឺជាកត្តាគន្លឹះដើម្បីធានាបាននូវការផ្គត់ផ្គង់ប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងកម្រិតគុណភាពខ្ពស់។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| កង្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត និងហិរញ្ញប្បទាន (Lack of Physical Infrastructure and Financing) | SMEs ភាគច្រើនខ្វះខាតប្រព័ន្ធឃ្លាំងត្រជាក់ (Cold storage) ផ្លូវថ្នល់ខ្សោយ និងប្រឈមនឹងអត្រាការប្រាក់ឥណទានខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតកម្មកើនឡើង និងកាត់បន្ថយសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងក្នុងការនាំចេញ។ | ឯកសារសិក្សាករណីប្រទេសនានា (ឧ. ឥណ្ឌូនេស៊ី ប៉ាគីស្ថាន នេប៉ាល់) បង្ហាញថាអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ និងការខ្វះប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនធ្វើឱ្យកសិករមានការខាតបង់ផលិតផលក្រោយពេលប្រមូលផលយ៉ាងច្រើន និងខ្វះទុនដើម្បីពង្រីកសង្វាក់ផលិតកម្ម។ |
| ឧបសគ្គនៃរបាំងពាណិជ្ជកម្ម និងស្តង់ដារគុណភាព (Trade Barriers and Quality Standards - SPS) | ការបើកចំហទីផ្សារសកលទាមទារឱ្យផលិតផលកសិកម្មគោរពតាមស្តង់ដារអនាម័យនិងភូតគាមអនាម័យ (SPS) តឹងរ៉ឹង ដូចជា HACCP ឬ ISO ដែលជាបន្ទុកចំណាយដ៏ធំសម្រាប់អាជីវកម្មខ្នាតតូចដែលខ្វះបច្ចេកវិទ្យា។ | ការនាំចេញទំនិញទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប បានជួបប្រទះការរឹតបន្តឹងស្តង់ដារគុណភាព (ឧ. ច្បាប់ Food Safety Law របស់ជប៉ុន និងប្រព័ន្ធ HACCP របស់អាមេរិក)។ |
| សារៈសំខាន់នៃភាពជាដៃគូកសិកម្ម និងសហករណ៍ (Contract Farming and Cooperatives) | គំរូនៃកិច្ចសន្យាកសិកម្ម (Contract farming) រវាងក្រុមហ៊ុននិងកសិករ និងការចងក្រងជាសហករណ៍ ជួយដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះវត្ថុធាតុដើម ធានាការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា ស្ថិរភាពតម្លៃ និងទីផ្សារ។ | ករណីជោគជ័យនៃការទិញពោតតាមរយៈសហករណ៍នៅហ្វីលីពីន បង្ហាញថាកសិករទទួលបានតម្លៃខ្ពស់ជាងមុន ខណៈអ្នកទិញមានការធានាលើការផ្គត់ផ្គង់ដោយសារការកាត់បន្ថយឈ្មួញកណ្តាល។ |
របាយការណ៍នេះផ្តល់នូវអនុសាសន៍សំខាន់ៗដែលផ្តោតលើការកែទម្រង់គោលនយោបាយម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការពង្រឹងសមត្ថភាពបច្ចេកទេសរបស់វិស័យឯកជន ដើម្បីជម្រុញសហគ្រាសកសិកម្ម។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) | ត្រូវវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកសិកម្ម (ដូចជាប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ផ្លូវថ្នល់ ទីផ្សារបោះដុំ និងឃ្លាំងត្រជាក់) លុបបំបាត់របាំងពន្ធនាំចេញទំនិញកសិកម្ម និងបង្កើតប្រព័ន្ធផ្តល់ព័ត៌មានទីផ្សារ (Market Information System) ដ៏មានប្រសិទ្ធភាព។ | ខ្ពស់ (High) |
| រាជរដ្ឋាភិបាល និង វិស័យឯកជនហិរញ្ញវត្ថុ (Government and Private Financial Sector) | បង្កើតកម្មវិធីឥណទានពិសេសដែលមានអត្រាការប្រាក់អនុគ្រោះសម្រាប់ SMEs និងសម្រួលនីតិវិធីនៃការខ្ចីប្រាក់សម្រាប់កសិករខ្នាតតូច ព្រមទាំងផ្តល់ការធានាឥណទានផងដែរ។ | ខ្ពស់ (High) |
| វិស័យឯកជន និង អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (Private Sector and NGOs) | ជម្រុញការចងក្រងសហករណ៍កសិករ និងផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញគ្រប់គ្រងអាជីវកម្ម បច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃ និងការអនុវត្តស្តង់ដារគុណភាព (ដូចជា ISO ព្រមទាំងបច្ចេកទេសវេចខ្ចប់) ដល់ម្ចាស់សហគ្រាសនិងកសិករដោយផ្ទាល់។ | មធ្យម (Medium) |
ទោះបីជារបាយការណ៍នេះមិនបានផ្តោតផ្ទាល់លើកម្ពុជាក្តី ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រឈមរបស់ SMEs កសិកម្មក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ដូចជាបញ្ហាខ្វះទុន ការចុះខ្សោយនៃបច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃ និងការខ្វះប្រព័ន្ធស្តង់ដារអនាម័យ (SPS) គឺឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីបរិបទបច្ចុប្បន្នរបស់កម្ពុជា។ របាយការណ៍នេះផ្តល់នូវគំរូដ៏ល្អសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការផ្លាស់ប្តូរពីការនាំចេញវត្ថុធាតុដើមទៅជាការបង្កើតតម្លៃបន្ថែម។
ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រដែលបានលើកឡើងក្នុងរបាយការណ៍នេះ ដូចជាការគាំទ្រហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់រដ្ឋ ការពង្រឹងសមត្ថភាពកសិករជាក្រុម និងការពង្រីកឥណទានអនុគ្រោះ នឹងជួយកម្ពុជាឱ្យវិវត្តខ្លួនពីប្រទេសនាំចេញវត្ថុធាតុដើមតម្លៃថោក ទៅជាប្រទេសផលិតកសិផលកែច្នៃដែលមានតម្លៃបន្ថែមនិងភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agribusiness | អាជីវកម្មដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យកសិកម្មយ៉ាងទូលំទូលាយ ចាប់តាំងពីការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើម ជី គ្រាប់ពូជ ការដាំដុះ ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ រហូតដល់ការនាំយកផលិតផលទៅចែកចាយដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយនៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជាខ្សែសង្វាក់ទាំងមូលនៃការធ្វើនំអន្សម ចាប់ពីអ្នកដាំចេកនិងអ្នកពុះស្លឹក រហូតដល់អ្នកចំហុយ និងអ្នកលក់នំនៅទីផ្សារ។ |
| Contract Farming | កិច្ចសន្យាផលិតកម្មកសិកម្មរវាងក្រុមហ៊ុនទិញ និងកសិករ ដែលកំណត់ជាមុននូវបរិមាណ គុណភាព និងតម្លៃទិញច្បាស់លាស់ ដែលជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យទីផ្សារសម្រាប់កសិករ និងធានាការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន។ | ដូចជាការដែលភោជនីយដ្ឋានកុម្ម៉ង់ទិញបន្លែពីកសិករទុកជាមុន ក្នុងតម្លៃមួយជាក់លាក់ ដើម្បីកុំឱ្យកសិករភ័យខ្លាចលក់មិនដាច់ឬខាតដើម។ |
| Value Addition | ដំណើរការនៃការកែច្នៃកសិផលឆៅឱ្យទៅជាផលិតផលសម្រេច ឬពាក់កណ្តាលសម្រេច ដើម្បីបង្កើនគុណភាព ភាពទាក់ទាញ អាយុកាលប្រើប្រាស់ និងតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចឱ្យកាន់តែខ្ពស់សម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។ | ដូចជាការយកផ្លែស្វាយទុំតម្លៃថោក មកកែច្នៃជាដំណាប់ស្វាយវេចខ្ចប់ស្អាតបាត ដែលអាចលក់បានថ្លៃជាង និងទុកបានយូរជាងមុន។ |
| SPS (Sanitary and Phytosanitary measures) | វិធានការអនាម័យ និងភូតគាមអនាម័យ ដែលជាស្តង់ដារអន្តរជាតិសម្រាប់ត្រួតពិនិត្យផលិតផលរុក្ខជាតិ និងសត្វ ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារដល់អ្នកបរិភោគ និងទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាលនៃជំងឺពពួកសត្វល្អិតឬមេរោគឆ្លងដែន។ | ដូចជាប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យសុខភាពនៅព្រំដែន ដែលតម្រូវឱ្យទំនិញកសិកម្មទាំងអស់ត្រូវមានលិខិតបញ្ជាក់ថាគ្មានមេរោគមុននឹងអនុញ្ញាតឱ្យនាំចូលបាន។ |
| HACCP (Hazard Analysis Critical Control Point) | ប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យគុណភាពនិងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារអន្តរជាតិ ដែលផ្តោតយ៉ាងតឹងរ៉ឹងលើការវិភាគ និងទប់ស្កាត់ហានិភ័យនៅគ្រប់ចំណុចនៃសង្វាក់ផលិតកម្ម ដើម្បីធានាថាអាហារពិតជាគ្មានជាតិពុល ឬមេរោគ។ | ដូចជាការដាក់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពតាមដានតាំងពីការលាងបន្លែរហូតដល់ការចម្អិនក្នុងផ្ទះបាយ ដើម្បីធានាថាមិនមានធូលី ឬមេរោគធ្លាក់ចូលក្នុងម្ហូប។ |
| Post-harvest Technology | បច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់ក្រោយពេលប្រមូលផល ដែលរួមមានយន្តការនៃការសម្អាត ការសម្ងួត ការចាត់ថ្នាក់ និងការរក្សាទុកក្នុងឃ្លាំងត្រជាក់ ដើម្បីកាត់បន្ថយការខូចខាត និងរក្សាគុណភាពកសិផលឱ្យនៅស្រស់ល្អបានយូរសម្រាប់នាំចេញ។ | ដូចជាការប្រើទូទឹកកកខ្នាតធំ និងប្រព័ន្ធសម្ងួត ដើម្បីរក្សាសាច់និងបន្លែឱ្យនៅស្រស់ល្អ កុំឱ្យស្អុយរលួយលឿនពេក។ |
| Economies of Scale | អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដែលទទួលបានពីការផលិតក្នុងទំហំធំ ឬបរិមាណច្រើន ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតកម្មក្នុងមួយឯកតាមានការថយចុះ និងជួយបង្កើនសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងតម្លៃកាន់តែប្រសើរនៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជាការជាវអង្ករមួយបាវធំ គឺមានតម្លៃធៀបថោកជាងការទិញអង្កររាយម្តងមួយគីឡូក្រាមពីផ្សារ។ |
| Market-led Production | យុទ្ធសាស្ត្រផលិតកម្មដែលពឹងផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវពីតម្រូវការទីផ្សារ និងចំណង់ចំណូលចិត្តអតិថិជនជាមុនសិន មុននឹងសម្រេចចិត្តថាត្រូវដាំ ឬផលិតអ្វី (ផ្ទុយពីការផលិតហើយទើបត្រាច់រត់រកទីផ្សារលក់)។ | ដូចជាការសួរភ្ញៀវថាចង់ញ៉ាំអ្វីសិន ទើបយើងចាប់ផ្តើមធ្វើម្ហូបនោះជូនគាត់ ជៀសវាងធ្វើរួចហើយគ្មានអ្នកញ៉ាំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
