បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃសក្តានុពលនៃត្រី Brown trout ក្នុងនាមជាជម្រើសវារីប្បកម្មថ្មី ដោយប្រៀបធៀបដំណើរការលូតលាស់ និងអត្រារស់រានមានជីវិតរបស់វាទៅនឹងត្រី Rainbow trout ដែលកំពុងពេញនិយមខ្លាំង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមត្រីពាណិជ្ជកម្មមួយក្នុងប្រទេសទួរគីរយៈពេល ១៥៥ ថ្ងៃ ដោយតាមដានកូនត្រីទាំងពីរប្រភេទតាំងពីញាស់រហូតដល់ក្លាយជាកូនត្រីធំ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) cultivation ការចិញ្ចឹមត្រី Rainbow trout |
មានការលូតលាស់លឿន ស៊ីចំណីសកម្ម និងងាយស្រួលបន្សាំទៅនឹងចំណីពាណិជ្ជកម្ម និងលក្ខខណ្ឌបរិស្ថាននានា។ មានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អប្រសើរ។ | ត្រូវការចំណីក្នុងបរិមាណច្រើន (អត្រាស៊ីចំណីខ្ពស់)។ ការពឹងផ្អែកតែលើត្រីមួយប្រភេទនេះអាចធ្វើឱ្យទីផ្សារឆ្អែត ពិបាកពង្រីកចំណែកទីផ្សារបន្ថែម។ | ទម្ងន់ចុងក្រោយ៖ ២៦,៥៩ក្រាម | FCR៖ ០,៥៩ | អត្រាកំណើនជាក់លាក់ (SGR)៖ ៣,៦៣% | អត្រារស់រានមានជីវិត៖ ៨៣,៩% |
| Brown trout (Salmo trutta fario) cultivation ការចិញ្ចឹមត្រី Brown trout |
ជាប្រភេទត្រីជម្រើសដ៏ល្អសម្រាប់ពង្រីកទីផ្សារវារីប្បកម្ម និងបម្រើដល់ការស្ដារធនធានមច្ឆាជាតិឡើងវិញ។ កូនត្រីអាចស៊ីចំណីបានដោយផ្ទាល់បន្ទាប់ពីញាស់។ | លូតលាស់យឺត ស៊ីចំណីតិច (មិនសូវសកម្មពេលស៊ីចំណី ដោយចូលចិត្តសំងំនៅបាតអាង) និងងាយរងគ្រោះពីកត្តាបរិស្ថានជុំវិញ។ | ទម្ងន់ចុងក្រោយ៖ ១២,៩៧ក្រាម | FCR៖ ០,៦១ | អត្រាកំណើនជាក់លាក់ (SGR)៖ ៣,១៨% | អត្រារស់រានមានជីវិត៖ ៨០,០% |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធវារីប្បកម្មជាក់លាក់ រួមទាំងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងគុណភាពទឹក និងចំណីដែលមានស្តង់ដារប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមត្រីពាណិជ្ជកម្មមួយក្នុងតំបន់ Aegean ប្រទេសទួរគី ក្នុងអំឡុងខែមករាដល់ខែមិថុនា ដែលមានសីតុណ្ហភាពទឹកត្រជាក់ខ្លាំង (១០-១៣ អង្សាសេ)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិច សីតុណ្ហភាពទឹកតាមធម្មជាតិជាទូទៅគឺលើសពី ២៥ អង្សាសេ ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការចិញ្ចឹមត្រីទឹកត្រជាក់ទាំងពីរប្រភេទនេះមិនអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ក្នុងលក្ខខណ្ឌធម្មជាតិនៅកម្ពុជាបានឡើយ។
ទោះបីជាការចិញ្ចឹមត្រី Oncorhynchus mykiss និង Salmo trutta fario មិនអាចធ្វើទៅបានក្នុងស្រះធម្មជាតិនៅកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនៃការប្រៀបធៀបនេះមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យវារីប្បកម្មក្នុងស្រុក។
សរុបមក ចំណេះដឹងដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាពីឯកសារនេះ មិនមែនជាការយកត្រីទឹកត្រជាក់មកចិញ្ចឹមនោះទេ ប៉ុន្តែជាការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រតាមដាន FCR, SGR និងអត្រារស់រានមានជីវិតប្រកបដោយស្តង់ដារវិទ្យាសាស្ត្រ ដើម្បីអភិវឌ្ឍពូជត្រីរបស់ខ្មែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Feed conversion rate (អត្រាបំប្លែងចំណី) | វាជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណចំណីដែលត្រីត្រូវស៊ីដើម្បីឡើងទម្ងន់បាន ១គីឡូក្រាម។ តួលេខនេះកាន់តែទាប មានន័យថាត្រីស៊ីចំណីតិចតែលូតលាស់បានល្អ ដែលជួយសន្សំសំចៃការចំណាយរបស់អ្នកចិញ្ចឹម។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ូតូមួយចាក់សាំង ១លីត្រ អាចជិះបានចម្ងាយប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រអញ្ចឹងដែរ។ |
| Specific growth rate (អត្រាកំណើនជាក់លាក់) | ជារូបមន្តគណនាជាភាគរយនៃការកើនឡើងទម្ងន់របស់ត្រីជារៀងរាល់ថ្ងៃ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការចិញ្ចឹម ដើម្បីវាយតម្លៃថាត្រីនោះលូតលាស់លឿនកម្រិតណាធៀបនឹងទម្ងន់ដើមរបស់វា។ | ដូចជាការគណនាអត្រាការប្រាក់សមាសដែលកើនឡើងនៅក្នុងគណនីធនាគាររបស់អ្នកជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
| Ad libitum feeding (ការផ្តល់ចំណីដោយសេរី) | ជាវិធីសាស្ត្រផ្តល់ចំណីដែលអនុញ្ញាតឱ្យត្រីស៊ីតាមតម្រូវការរបស់វាគ្រប់ពេលវេលា ដោយមិនមានការកំណត់បរិមាណអតិបរមា ឬពេលវេលាច្បាស់លាស់នោះទេ រហូតដល់វាលែងចង់ស៊ី។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដែលអ្នកអាចញ៉ាំតាមចិត្តរហូតដល់ឆ្អែត។ |
| Fry (កូនត្រីទើបញាស់) | ជាដំណាក់កាលដំបូងនៃកូនត្រីដែលទើបតែញាស់ចេញពីស៊ុត និងចាប់ផ្តើមចេះហែលរកស៊ីចំណីពីខាងក្រៅដោយខ្លួនឯង បន្ទាប់ពីស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមពីថង់ស៊ុត (Vitellus) អស់។ | ប្រៀបបាននឹងទារកទើបនឹងកើតដែលផ្តាច់ដោះ និងចាប់ផ្តើមរៀនញ៉ាំអាហារធម្មតា។ |
| Fingerling (កូនត្រីប៉ុនម្រាមដៃ) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់បន្ទាប់របស់កូនត្រី ដែលវាមានទំហំនិងប្រវែងប្រហាក់ប្រហែលនឹងម្រាមដៃមនុស្ស ហើយរឹងមាំគ្រប់គ្រាន់ត្រៀមយកទៅដាក់ចិញ្ចឹមក្នុងស្រះ ឬអាងធំ។ | ដូចជាកុមារដែលធំធាត់រឹងមាំ និងត្រៀមខ្លួនចូលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សា។ |
| Vitellus (ថង់ស៊ុត / វីតេលុស) | ជាថង់ផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹមពណ៌លឿងដែលជាប់នឹងពោះកូនត្រីទើបញាស់ សម្រាប់ផ្តល់ថាមពល និងអាហារូបត្ថម្ភដល់កូនត្រីក្នុងថ្ងៃដំបូងៗ មុនពេលវាអាចស៊ីចំណីបាន។ | ដូចជាប្រអប់បាយស្រាប់ដែលម្តាយរៀបចំចងភ្ជាប់ខ្លួនកូនឱ្យយកទៅញ៉ាំនៅថ្ងៃទីមួយនៃការចូលរៀន។ |
| Anaesthetization (ការធ្វើឱ្យសន្លប់) | ការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីសុវត្ថិភាព (ដូចជាប្រេងម៉ាក់ឃ្លី) ដាក់លាយក្នុងទឹក ដើម្បីធ្វើឱ្យត្រីសន្លប់បណ្តោះអាសន្ន ដែលជួយសម្រួលដល់ការថ្លឹងទម្ងន់ ឬវាស់ប្រវែង ដោយមិនធ្វើឱ្យត្រីតានតឹង ឬរងរបួសបាត់បង់ស្រកា។ | ដូចជាគ្រូពេទ្យចាក់ថ្នាំសន្លប់ដល់អ្នកជំងឺមុនពេលវះកាត់ ដើម្បីឱ្យគាត់ដេកលក់និងមិនមានការឈឺចាប់។ |
| Intraspecific cross-breeding (ការបង្កាត់ពូជខ្វែងក្នុងប្រភេទតែមួយ) | ជាដំណើរការនៃការយកត្រីដែលមានពូជតែមួយ (ឧទាហរណ៍ ត្រីពូជ Brown trout ដូចគ្នា) ប៉ុន្តែមានប្រភពដើម ឬសាច់ញាតិឆ្ងាយពីគ្នា មកបង្កាត់បញ្ចូលគ្នា ដើម្បីទទួលបានកូនត្រីដែលមានសុខភាពល្អជាងមុន និងលូតលាស់លឿន (កាត់បន្ថយបញ្ហាជាន់ឈាម)។ | ដូចជាការរៀបការរវាងមនុស្សដែលមកពីគ្រួសារ ឬតំបន់ផ្សេងគ្នាដាច់ស្រឡះ ដើម្បីបានកូនមកមានកាយសម្បទារឹងមាំ និងឆ្លាតវៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
