Original Title: Recycling of spent Oyster mushroom (Pleurotus ostreatus) sawdust waste for the production of Straw mushroom (Volvariella volvacea)
Source: doi.org/10.61945/cjbar.2023.5.1.1
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការកែច្នៃកាកសំណល់អាចម៍រណារផ្សិតអំបោះ (Pleurotus ostreatus) សម្រាប់ការបណ្តុះផ្សិតចំបើង (Volvariella volvacea)

ចំណងជើងដើម៖ Recycling of spent Oyster mushroom (Pleurotus ostreatus) sawdust waste for the production of Straw mushroom (Volvariella volvacea)

អ្នកនិពន្ធ៖ CHEM Chanchao (Department of Biology, Royal University of Phnom Penh), Y Phoura (Graduate School of Agricultural and Life Sciences, The University of Tokyo), NHIM Sreyneang (Excellent Center of Enzyme Technology and Microbial Utilization, King Mongkut’s University of Technology Thonburi), CHHEANG Lita (Department of Chemistry, King Mongkut’s University of Technology Thonburi), OURN Eneang (Food Technology and Nutrition Research Unit, Institute of Technology of Cambodia), UK On Norong (Department of Biology, Royal University of Phnom Penh), SREY Chansorphea (Department of Biology, Royal University of Phnom Penh)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2023, The Cambodia Journal of Basic and Applied Research

វិស័យសិក្សា៖ Agriculture

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាកំណើនកាកសំណល់អាចម៍រណារពីការបណ្តុះផ្សិតអំបោះ ដោយស្វែងរកវិធីសាស្ត្រកែច្នៃវាមកវិញប្រកបដោយនិរន្តរភាពសម្រាប់បម្រើដល់ការដាំដុះកសិកម្ម។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការវាយតម្លៃលើលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានផ្សេងៗដើម្បីកំណត់សីតុណ្ហភាព និងសំណើមល្អបំផុតសម្រាប់ការបណ្តុះផ្សិតចំបើងលើកាកសំណល់អាចម៍រណារ។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
SMSW without nutrient supplementation (SMSW-N)
ការប្រើកាកសំណល់អាចម៍រណារដោយមិនបន្ថែមសារធាតុបំប៉ន (SMSW-N)		 ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំ ចំណាយដើមទុនតិចបំផុតក្នុងការផលិត និងមិនទាមទារវត្ថុធាតុដើមស្មុគស្មាញ។ អត្រានៃការលូតលាស់សរសៃផ្សិតយឺត ហើយផ្តល់ទិន្នផលផ្លែផ្សិតទាបខ្លាំង ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការធ្វើអាជីវកម្ម។ ផ្តល់ទិន្នផលផ្លែផ្សិតខ្ពស់បំផុតត្រឹមតែ ០,១៥ គីឡូក្រាមប៉ុណ្ណោះ ក្រោមសីតុណ្ហភាព ៣៥°C។
SMSW supplemented with nutrition (SMSW+N)
ការប្រើកាកសំណល់អាចម៍រណារដោយមានបន្ថែមសារធាតុបំប៉ន (SMSW+N)		 ជំរុញការលូតលាស់សរសៃផ្សិតបានលឿន និងជួយបង្កើនទិន្នផលព្រមទាំងប្រសិទ្ធភាពជីវសាស្ត្របានខ្ពស់ជាងមុនដល់ទៅ ៥ ដង។ ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើសារធាតុបំប៉ន និងត្រូវការការថ្លឹងថ្លែងភាគរយនៃធាតុផ្សំនីមួយៗ (អង្ករដំណើប, CaCO3, EM, NaNO3) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ទទួលបានទិន្នផលផ្លែផ្សិតសរុប (TWFB) ០,៧៧ គីឡូក្រាម និងប្រសិទ្ធភាពជីវសាស្ត្រ (BE) ១៥,៤៧% ក្នុងរយៈពេលត្រឹម ១៥ ថ្ងៃ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការវិនិយោគលើកាកសំណល់កសិកម្ម សារធាតុចិញ្ចឹមបន្ថែម និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋានសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងបរិស្ថានបណ្តុះ។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយប្រើប្រាស់កាកសំណល់អាចម៍រណារផ្ទាល់ពីកសិដ្ឋាន Samnang Mushroom Farm នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ លទ្ធផលនេះឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងវត្ថុធាតុដើមដែលមានស្រាប់ក្នុងស្រុក ដែលផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់កសិករកម្ពុជាក្នុងការអនុវត្តតាម។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ការសាកល្បងនេះធ្វើឡើងក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រងក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍យ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដូចនេះការអនុវត្តផ្ទាល់នៅកសិដ្ឋានបើកចំហ (Outdoor Farm) អាចនឹងមានការប្រែប្រួលទិន្នផលដោយសារកត្តាអាកាសធាតុខាងក្រៅ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រកែច្នៃកាកសំណល់អាចម៍រណារនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular Economy)។

ជារួម ការកែច្នៃកាកសំណល់អាចម៍រណារផ្សិតអំបោះ (SMSW) សម្រាប់ការបណ្តុះផ្សិតចំបើង គឺជាដំណោះស្រាយដែលមានតម្លៃខ្ពស់ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងបរិស្ថាន ដែលកសិករកម្ពុជាគួរយកទៅអនុវត្តជាក់ស្តែង។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. ប្រមូល និងរៀបចំកាកសំណល់ (Collection and Preparation of SMSW): ប្រមូលកាកសំណល់អាចម៍រណារពីការបណ្តុះផ្សិតអំបោះចាស់ៗ យកមកកិនបំបែកឱ្យម៉ត់ រួចហាលឱ្យស្ងួតនៅសីតុណ្ហភាពប្រមាណ ៣២°C រយៈពេល ២៤ ម៉ោង មុននឹងយកទៅលាយជាមួយធាតុផ្សំផ្សេងៗ។
  2. លាយវត្ថុធាតុដើមបំប៉ន និងថ្លឹងកម្រិតសំណើម (Nutrient Supplementation): លាយ SMSW ជាមួយនឹងម្សៅអង្ករដំណើប ៣%, CaCO3 ៣%, ជី EM ១% និង NaNO3 ១%។ បន្ទាប់មក បន្ថែមទឹកបន្តិចម្តងៗ និងកូរបញ្ចូលគ្នាឱ្យទទួលបានកម្រិតសំណើម ៦៥% លៃតម្រូវកម្រិត pH ឱ្យស្មើ ៧ (Neutral) ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ pH Meter។
  3. ចំហុយសម្លាប់មេរោគ និងដាក់មេផ្សិត (Sterilization & Inoculation): ច្រកល្បាយដែលលាយរួចទៅក្នុងថង់ផ្លាស្ទិក (ទម្ងន់ ៥ គីឡូក្រាមក្នុងមួយថង់) រួចយកទៅចំហុយក្នុងម៉ាស៊ីន Autoclave នៅសីតុណ្ហភាព ១២១°C រយៈពេល ៣០ នាទី។ ទុកថង់ឱ្យត្រជាក់រហូតដល់សីតុណ្ហភាព ២៥°C ទើបចាប់ផ្តើមដាក់មេផ្សិតចំបើង (Volvariella volvacea) ចំនួន ២៥០ ក្រាមក្នុងមួយថង់។
  4. គ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព និងសំណើម (Temperature & Humidity Control): រៀបចំរោង ឬបន្ទប់បណ្តុះផ្សិតដោយបិទជិត និងស្ថិតក្នុងទីងងឹត។ ត្រូវរក្សាសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ឱ្យនៅថេរ ៣៥,០°C និងរក្សាកម្រិតសំណើមបរិយាកាសពី ៨០% ទៅ ៨៥% ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ Humidifier ឬប្រព័ន្ធបាញ់សន្សើម។
  5. តាមដានការលូតលាស់ និងប្រមូលផល (Monitoring and Harvesting): តាមដានការលូតលាស់នៃសរសៃផ្សិតជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ សរសៃផ្សិតនឹងលូតលាស់យ៉ាងលឿនបន្ទាប់ពីថ្ងៃទី៣ ហើយអ្នកអាចចាប់ផ្តើមប្រមូលផលផ្លែផ្សិតស្រស់នៅចន្លោះថ្ងៃទី ១០ ទៅ ១៥ ដែលជាពេលវេលាផ្តល់ទិន្នផល (Biological Efficiency) ខ្ពស់បំផុត។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Spent mushroom sawdust waste (SMSW) កាកសំណល់អាចម៍រណារផ្សិត គឺជាសំណល់អាចម៍រណារដែលសល់ពីការបណ្តុះផ្សិតប្រភេទទី១ (ដូចជាផ្សិតអំបោះ) ដែលលែងមានជីជាតិគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្សិតនោះ តែនៅមានសក្តានុពលអាចយកទៅកែច្នៃបណ្តុះផ្សិតប្រភេទផ្សេងទៀតបាន (ដូចជាផ្សិតចំបើង)។ ដូចជាកាកកាហ្វេដែលយើងឆុងរួចយកទៅធ្វើជាជីដាក់រុក្ខជាតិបន្ត ជំនួសឱ្យការបោះចោល។
Biological efficiency ប្រសិទ្ធភាពជីវសាស្ត្រ ជារង្វាស់ភាគរយដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់ផ្សិតក្នុងការបំប្លែងសារធាតុចិញ្ចឹមពីមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ (វត្ថុធាតុដើមស្ងួត) ឱ្យក្លាយទៅជាទិន្នផលផ្លែផ្សិតស្រស់។ ទិន្នផលកាន់តែខ្ពស់ ភាគរយនេះកាន់តែធំ។ ប្រៀបដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើសត្វមាន់សាច់ស៊ីចំណីអស់ប៉ុន្មានគីឡូ ទើបអាចឡើងគីឡូសាច់របស់វាបានមួយគីឡូក្រាម។
Mycelium សរសៃផ្សិត ឬមេផ្សិត ជាបណ្តាញសរសៃតូចៗពណ៌សនៃផ្សិតដែលលូតលាស់ចាក់ឫសចូលទៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ ដើម្បីស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹម មុនពេលវាវិវត្តទៅជាផ្លែផ្សិត (Fruiting body) ដែលយើងអាចប្រមូលផលបាន។ ប្រៀបបាននឹងប្រព័ន្ធឫសរបស់រុក្ខជាតិដែលចាក់ចូលក្នុងដីដើម្បីស្រូបទឹកនិងជីជាតិ មុនពេលវាចេញផ្កាឬផ្លែ។
Fruiting body ផ្លែផ្សិត គឺជាផ្នែកនៃផ្សិតដែលដុះផុសឡើងមកក្រៅ (មានទម្រង់ជាដើម គម្រប ឬស្រទាប់) សម្រាប់បន្តពូជតាមរយៈស្ប៉ា (Spores) ហើយវាក៏ជាផ្នែកដែលគេប្រមូលផលសម្រាប់យកទៅបរិភោគ។ ដូចជាផ្លែប៉ោមដែលដុះចេញពីដើមប៉ោម (ឯដើមរបស់វាគឺសរសៃ Mycelium ដែលលាក់ខ្លួនក្នុងកាកសំណល់)។
Lignocellulolytic enzymes អង់ស៊ីមរំលាយលីញីននិងសែលុយឡូស ជាសារធាតុគីមីជីវសាស្ត្រដែលផ្សិតបញ្ចេញមកដើម្បីបំបែកសមាសធាតុស្មុគស្មាញ និងរឹងរូសនៅក្នុងកាកសំណល់កសិកម្ម (ដូចជាសរសៃឈើ ឬចំបើង) ឱ្យក្លាយទៅជាសារធាតុចិញ្ចឹមងាយស្រួលស្រូបយក។ ដូចជាទឹកមាត់ឬទឹកក្រពះរបស់យើងដែលជួយរំលាយអាហាររឹងៗឱ្យក្លាយជាជីវជាតិសម្រាប់ចិញ្ចឹមរាងកាយ។
Substrate មជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ ឬវត្ថុធាតុដើមបណ្តុះ ជាល្បាយវត្ថុធាតុដើម (ដូចជាអាចម៍រណារ ចំបើង ឬកាកសំណល់កសិកម្មផ្សេងៗ) ដែលគេរៀបចំឡើងសម្រាប់ផ្តល់ទីជម្រក និងសារធាតុចិញ្ចឹមដល់ការលូតលាស់របស់មេផ្សិត។ ដូចជាដីដែលមានជីជាតិដែលយើងរៀបចំសម្រាប់ដាំគ្រាប់ពូជបន្លែឱ្យដុះលូតលាស់។
Inoculation ការដាក់មេផ្សិត ជាដំណើរការនៃការបញ្ចូលមេផ្សិត (Spore ឬ Mycelium) ទៅក្នុងកញ្ចប់មជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ (Substrate) ដែលបានសម្លាប់មេរោគរួច ដើម្បីឱ្យវាចាប់ផ្តើមលូតលាស់និងបន្តពូជ។ ដូចជាការសាបព្រោះគ្រាប់ពូជស្រូវទៅក្នុងស្រែដែលទើបតែភ្ជួររាស់រួចរាល់។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖