បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការបំផ្លាញដំណាំពីសំណាក់មេអំបៅដង្កូវយីហោ (Plutella xylostella) ដោយស្វែងរកសារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិធម្មជាតិដើម្បីជំនួសការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមីដែលអាចប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាននិងសុខភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រាញ់សារធាតុពីរុក្ខជាតិ និងធ្វើការពិសោធន៍ប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពបណ្តេញនិងទប់ស្កាត់ការទម្លាក់ស៊ុត ទាំងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ និងនៅក្នុងវាលដាំដុះជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Thiem seed kernel oil (Azadirachta excelsa) សារធាតុចម្រាញ់ពីប្រេងគ្រាប់ Thiem (Azadirachta excelsa) |
ផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការទប់ស្កាត់ការទម្លាក់ស៊ុត ទាំងក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍និងការដាំដុះជាក់ស្តែង។ អាចការពារសត្វល្អិតបានចម្ងាយរហូតដល់ ២ម៉ែត្រ ក្នុងរយៈពេល ៣ថ្ងៃ។ | ទាមទារឱ្យប្រើប្រាស់ក្នុងកំហាប់ខ្ពស់ខ្លាំង (500,000 mg/l) ដើម្បីធានាបាននូវប្រសិទ្ធភាពអតិបរមា។ សារធាតុអាចងាយហួតឬបាត់បង់គុណភាពនៅពេលប្រើប្រាស់លើទីវាល។ | បង្ហាញសកម្មភាពទប់ស្កាត់ការទម្លាក់ស៊ុតល្អជាងគេបំផុត តាមរយៈការសាកល្បងបាញ់លើស៊ុមសំណាញ់ខ្មៅក្នុងប្រព័ន្ធដាំដុះដោយមិនប្រើដី (Hydroponics)។ |
| Stemona curtisii root extract សារធាតុចម្រាញ់ពីឫស Stemona curtisii |
មានប្រសិទ្ធភាពបណ្តេញនិងរារាំងការទម្លាក់ស៊ុតបានយ៉ាងល្អ ដោយប្រើកម្រិតកំហាប់ទាប (EC50 ទាប) បើប្រៀបធៀបជាមួយ D. elliptica។ | ប្រសិទ្ធភាពថយចុះលឿនតាមពេលវេលានិងចម្ងាយ ដោយអាចការពារបានត្រឹម ២ម៉ែត្រ ក្នុងរយៈពេល ២ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ | មានកម្រិតកំហាប់ EC50 សម្រាប់ការបណ្តេញស្មើនឹង 2,683.6 mg/l និងទប់ស្កាត់ការទម្លាក់ស៊ុតស្មើនឹង 24.9 mg/l នៅការសង្កេតម៉ោងទី ៤៨។ |
| Derris elliptica root extract សារធាតុចម្រាញ់ពីឫស Derris elliptica |
ជារុក្ខជាតិដែលអាចរកបានងាយស្រួលនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងមានសក្តានុពលធ្វើជាថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតបែបធម្មជាតិ។ | មានប្រសិទ្ធភាពទាបបំផុតក្នុងចំណោមសារធាតុទាំង៣ ដែលតម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់ក្នុងកំហាប់ខ្ពស់ ហើយការពារបានត្រឹម ១ម៉ែត្រ រយៈពេល ១ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ | មានកម្រិតកំហាប់ EC50 សម្រាប់ការបណ្តេញស្មើនឹង 48,075.8 mg/l និងទប់ស្កាត់ការទម្លាក់ស៊ុតស្មើនឹង 80.0 mg/l នៅការសង្កេតម៉ោងទី ៤៨។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ស្តង់ដារសម្រាប់ការចម្រាញ់សារធាតុគីមី និងកន្លែងសម្រាប់ចិញ្ចឹមសាកល្បងសត្វល្អិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យ Prince of Songkla) លើសត្វល្អិតមេអំបៅដង្កូវយីហោ (Plutella xylostella) និងរុក្ខជាតិក្នុងតំបន់។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសយើងមានអាកាសធាតុ លក្ខខណ្ឌកសិកម្ម និងប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់បាន។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតជីវសាស្ត្រពីរុក្ខជាតិនេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសជំរុញការអនុវត្តកសិកម្មសរីរាង្គ។
ការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតពីរុក្ខជាតិ នឹងជួយលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ថែរក្សាបរិស្ថាន និងធានានូវនិរន្តរភាពកសិកម្មនៅកម្ពុជាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Antioviposition (ការទប់ស្កាត់ការទម្លាក់ស៊ុត) | សមត្ថភាពនៃសារធាតុណាមួយក្នុងការរារាំង ឬកាត់បន្ថយមិនឱ្យសត្វល្អិតញីពង ឬទម្លាក់ស៊ុតនៅលើស្លឹករុក្ខជាតិ ដែលជួយកាត់បន្ថយការកើនឡើងនៃចំនួនសត្វល្អិតចង្រៃជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការបាញ់ថ្នាំដែលមានក្លិនឆួលលើកៅអី ដើម្បីកុំឱ្យមានអ្នកណាចង់ ឬហ៊ានមកអង្គុយនៅលើកៅអីនោះអញ្ចឹងដែរ។ |
| Repellent effect (ឥទ្ធិពលនៃការបណ្តេញ) | សកម្មភាពរបស់សារធាតុគីមី ឬសារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិដែលបញ្ចេញក្លិន ឬសារធាតុសកម្មធ្វើឱ្យសត្វល្អិតមិនចង់ចូលជិត ឬបង្ខំឱ្យរត់ចេញពីទីតាំងដែលបានប្រើប្រាស់សារធាតុនោះ។ | ដូចជាការលាបឡេការពារមូសលើស្បែក ដែលធ្វើឱ្យមូសធុំក្លិនហើយហើរចេញឆ្ងាយមិនហ៊ានមកខាំយើង។ |
| Crude extract (សារធាតុចម្រាញ់ឆៅ) | សារធាតុរាវដែលទទួលបានពីការត្រាំ ឬកិនរុក្ខជាតិជាមួយសារធាតុរំលាយ (ដូចជាអាល់កុល ឬមេតាណុល) ដែលមានផ្ទុកសមាសធាតុគីមីចម្រុះជាច្រើននៃរុក្ខជាតិនោះ ដោយមិនទាន់បានឆ្លងកាត់ការបន្សុទ្ធបំបែកយកតែសារធាតុណាមួយឡើយ។ | ដូចជាទឹកតែដែលយើងទើបតែឆុងចេញពីស្លឹកតែថ្មីៗ ដែលមានលាយឡំនូវជាតិពណ៌ ក្លិន និងរសជាតិផ្សេងៗចូលគ្នានៅឡើយ។ |
| Maceration (ការត្រាំចម្រាញ់) | វិធីសាស្ត្រនៃការទាញយកសារធាតុសកម្មពីរុក្ខជាតិ ដោយការត្រាំវត្ថុធាតុដើមទាំងនោះទៅក្នុងសារធាតុរំលាយក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ ដើម្បីឱ្យសារធាតុសកម្មរលាយចេញមក។ | ដូចជាការត្រាំថ្នាំចិនសែ ឬឫសឈើក្នុងស្រាស ដើម្បីឱ្យជាតិថ្នាំរលាយចេញមកលាយឡំជាមួយស្រា។ |
| EC50 - Effective Concentration 50% (កំហាប់មានប្រសិទ្ធភាព ៥០%) | រង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតកំហាប់នៃសារធាតុណាមួយ ដែលតម្រូវឱ្យមានដើម្បីបង្កើតប្រសិទ្ធភាពបាន ៥០% នៃចំនួនសត្វល្អិតសរុប (ឧទាហរណ៍៖ កម្រិតថ្នាំដែលអាចបណ្តេញ ឬរារាំងការទម្លាក់ស៊ុតរបស់សត្វល្អិតបាន ៥០% នៃសត្វល្អិតដែលបានធ្វើតេស្ត)។ | ដូចជាការរកមើលថាតើត្រូវប្រើស្ករកម្រិតណា ទើបធ្វើឱ្យទឹកក្រូចឆ្មារមួយធុងមានរសជាតិផ្អែមល្មមអាចទទួលយកបានដោយមនុស្សពាក់កណ្តាលក្នុងបន្ទប់។ |
| Hydroponics (វារីវប្បកម្ម ឬ ការដាំដុះដោយមិនប្រើដី) | បច្ចេកទេសដាំដុះរុក្ខជាតិដោយមិនប្រើដី ប៉ុន្តែជំនួសមកវិញដោយការប្រើប្រាស់ទឹកដែលមានលាយសារធាតុចិញ្ចឹមចាំបាច់ ហើយបញ្ជូនផ្ទាល់ទៅកាន់ឫសរបស់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការដាំដើមខ្ទឹមក្នុងកែវទឹកដែលមានលាយជី ដោយមិនចាំបាច់ប្រើដីសូម្បីតែបន្តិច។ |
| Diamondback moth (មេអំបៅដង្កូវយីហោ) | ប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃម៉្យាង (Plutella xylostella) ដែលដង្កូវរបស់វាចូលចិត្តស៊ីបំផ្លាញស្លឹកដំណាំអម្បូរស្ពៃ (ដូចជាស្ពៃក្តោប ស្ពៃខៀវ ខាត់ណា) យ៉ាងសកម្ម ដែលធ្វើឱ្យខូចខាតទិន្នផលកសិកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងមានភាពស៊ាំនឹងថ្នាំពុលគីមីខ្ពស់។ | ដូចជាក្រុមចោរតូចៗដែលលួចស៊ីស្លឹកបន្លែក្នុងសួនច្បាររបស់យើងយ៉ាងលឿនរហូតដល់សល់តែទ្រនុងស្លឹក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
